Litwa, Troki – Zamek w Trokach. Muzeum Historyczne

Zamek, który widnieje na wszystkich litewskich widokówkach. Odpowiednik naszego Wawelu. Siedziba czczonego przez Litwinów Vytautasa (vel Witolda). Zupełnie nowy, gotycki zamek w Trokach zaskakuje świeżością cegieł i średniowieczną historią.
Zamek w Trokach - Muzeum w Trokach

Zamek na wyspie, Fot. P. Jaskólski

Troki to kilkutysięczne miasto położone niecałe 30 km od Wilna. Jest to spory ośrodek turystyczny ze względu na bardzo malownicze położenie – wśród świerkowych lasów, na półwyspie między jeziorami Tataryszki, Łuka, Giełusz i Galve.  W samym mieście jest mnóstwo zabytków świeckich, sakralnych i militarnych. W pobliskiej wsi – „Stare Troki” znajdowała się siedziba księcia Giedymina, który przeniósł tu stolicę swojego państwa z Kiernowa (naszą relacje ze zwiedzania znajdziecie tutaj). Jednak największa atrakcja to bez wątpienia Zamek w Trokach.

Zamek w Trokach - Vytautas

Witold Kiejstutowicz – Vytautas, Fot. P. Jaskólski

Zamek w Trokach wzniesiony został z rozkazu Wielkiego Księcia Kiejstuta w drugiej połowie XIV wieku, a budowa została ukończona przez jego syna – Witolda (lit. Vytautas). Zbudowano go z wykorzystaniem najnowszej wiedzy sztuki inżynieryjnej na wzór zachodnioeuropejskich warowni. Położony na wyspie, na jeziorze Gelve był twierdzą nie do zdobycia. Nawet gdy stolicą Księstwa zostało Wilno, to właśnie tutaj ze względu na własne bezpieczeństwo rezydował Witold. Obawiając się spisków i bratobójczych walk sprowadził do Trok krymskich Karaimów, czyniąc z nich swoją wierną gwardię przyboczną.

Zamek w Trokach, zamek wysoki, rezydencja wielkiego księcia

Zamek książęcy – rezydencja Wielkiego Księcia Litewskiego, Fot. P. Jaskólski

Droga do zamku wiedzie drewnianymi pomostami od półwyspu, przez Wyspę Karaimską i dopiero na Wyspę Zamkową. Wejścia do twierdzy strzegą wysokie mury i ogromne kamienno-ceglane baszty. Samo podzamcze zbudowane jest na planie nieregularnego wielokąta, tak aby cała wyspa była zabudowana. Dziedziniec zewnętrzny otoczony jest wysokim ceglanym murem obronnym z  basztami, bramą wjazdową oraz budynkami gospodarskimi i stajniami. Przejścia do Zamku Książęcego strzegą fosa, most zwodzony i kolejne mury.

Zamek w Trokach, zamek niski, dziedziniec zewnętrzny, muzeum w Trokach

Zamek w Trokach – budynek główny Przedzamcza, Fot. P. Jaskólski

Zamek Książęcy to właściwie olbrzymia wieża mieszkalna – donżon, do której przylegają budynki zamkowe, wybudowane wokół wewnętrznego, czworobocznego dziedzińca. Był to ostateczny, najsilniej obwarowany punkt obrony, a zarazem siedziba mieszkalna władcy. Znajdują się tu pokoje księcia, skarbiec, olbrzymia Sala Gościnna, kaplica. Żeby dojść do poszczególnych pomieszczeń wchodzimy coraz wyżej drewnianymi galeriami zawieszonymi dookoła dziedzińca.

Zamek w Trokach, siedziba wielkiego księcia litewskiego

Dziedziniec wewnętrzny, Fot. P. Jaskólski

Zamek w Trokach na przestrzeni lat pełnił różne funkcje. Do końca życia Witolda był rezydencją Wielkiego Księcia Litewskiego. Następnie mieściło się tutaj więzienie dla niewygodnych przeciwników politycznych. Pod rządami Zygmuntów został przebudowany w stylu renesansowym i stał się się letnią rezydencją monarchów Rzeczypospolitej. Został zrujnowany podczas wojny z Rosją w 1655 r. i  popadł w ruinę.

Zamek w Trokach, Muzeum w Trokach, makieta ruin

Makieta zamku przed odbudową, Fot. P. Jaskólski

Dzisiejszy stan Zamek w Trokach zawdzięcza gruntownej odbudowie. Większość murów, stropów i elementów architektonicznych była właściwie od nowa zrekonstruowana w stylu gotyckim i przywrócona do domniemanego stanu z XV w. Prace konserwatorskie rozpoczęli jeszcze przed drugą wojną światową architekci i historycy polscy. Po wojnie były one kontynuowane przez Litwinów, a zakończone dopiero w 1987 r. Doskonale są one zaprezentowane w jednej z sal ekspozycyjnych. Szkoda tylko że nie pokuszono się o zrekonstruowanie jednego z pomieszczeń tak jak ono rzeczywiście wyglądało i było użytkowane (choćby przez analogię).

Zamek w Trokach, Muzeum w Trokach, odbudowa zamku

Gablota z sali poświęconej pracom archeologiczno-architektonicznym i renowacji zamku, Fot. P. Jaskólski

Sama ekspozycja prezentowana jest w zamku i budynku gospodarczym na podzamczu. Kolejne pomieszczenia i komnaty są dość szczegółowo opisane. Zabytki archeologiczne i historyczne które zobaczyliśmy robią wrażenie i ciekawie prowadzą przez dzieje Litwy, regionu i samych Trok. Nas bardzo zainteresowały sale poświęcone najdawniejszym epokom – skarbiec książęcy z licznymi skarbami monet, oraz sala pokazująca poszczególne fazy rozbudowy warowni. Podczas zwiedzania, bardzo często widzimy podobizny i nawiązania do księcia Vytautasa – uważanego za bohatera narodowego Litwy.

    Spora część jest poświęcona unii z Polską, Fot. P. Jaskólski

Spora część jest poświęcona unii z Polską, Fot. P. Jaskólski

To co bardzo nam się podobało podczas zwiedzania Trok to wielojęzyczność. W restauracji, w sklepie, czy przy kupowaniu biletów w kasie muzealnej bez żadnego problemu można porozumieć się po polsku czy po angielsku. W samym zamku zaskakują długie opisy poszczególnych sal i zabytków po litewsku, polsku, angielsku, niemiecku i rosyjsku, a niektóre również po włosku. Mimo że multimedialnych i interaktywnych stanowisk nie jest wiele, jednak umieszczone są tam gdzie rzeczywiście przydają się i uzupełniają ekspozycje.

Zamek w Trokach (11)

Multimedialny ekran dotykowy z filmikami ilustrującymi historię zamku, Fot. P. Jaskólski

Zamek w Trokach (8)

Opisy poszczególnych sal w pięciu wersjach językowych, Fot. P. Jaskólski

Podczas obu wizyt na zamku w Trokach zwiedziliśmy też kilka wystaw czasowych, które są cyklicznie wystawiane w budynku gospodarczym stojącym przy dziedzińcu zewnętrznym. Jak to wystawy czasowe, są różne – jedne ciekawsze, inne już trochę mniej. Bardzo podobała nam się wystawa malarstwa historycznego „Lietuvos Didžiosios Kunigaikštystės pilys paveiksluose“, dla kontrastu wystawa numizmatyki była po prostu nudna. To co jest ewidentnie na minus w porównaniu z Zamkiem Książęcym – zwykle jest tu tylko opis po litewsku i krótki tekst po angielsku.

Zamek w Trokach Wystawa Czasowa

Czasowa wystawa obrazów historycznych „Lietuvos Didžiosios Kunigaikštystės pilys paveiksluose“, fot. P. Jaskólski

Już sam fakt że Troki odwiedziliśmy dwukrotnie mówi że bardzo nam się podobało. Warto było powtórnie przyjechać i zobaczyć Zamek w Trokach w różnych porach roku. Samo zwiedzanie miasta, zamku i muzeum Karaimów zajęło nam cały dzień, a i tak nie wszystko udało nam się zobaczyć. Jeśli będziecie zwiedzać Wilno – jednodniowa wycieczka do wcześniejszej siedziby Wielkich Książąt Litewskich to rzecz obowiązkowa.

Zamek w Trokach, Muzeum w Trokach, dziedziniec zamkowy, klatka

Miejsce do którego warto się wybrać, fot. P. Jaskólski

Dojazd:

  • Samochodem – zdecydowanie najłatwiejszy sposób. Miasteczko Troki położone jest niecałe 30 kilometrów na zachód od Wilna, przy drodze krajowej A16. Bezpłatne parkingi – im bliżej zamku, tym trudniejsze do dostania.
  • Autobusy z Wilna kursują około 50 razy dziennie, mniej więcej co 10-20 minut  (w weekendy około 40 razy). Odjazdy z Dworca autobusowego (ul. Sodų 22) ze stanowisk Nr 6, 7, 8, 28 i 29. Więcej informacji na tej stronie: www.autobusustotis.lt
  • Pociągi z Wilna odjeżdżają z dworca kolejowego (ul.Geležinkelio 16). Jeździ około 10 pociągów na dobę. Informacje na stronie: www.litrail.lt

Godziny otwarcia:

od maja do września:
Poniedziałek – Niedziela – 10:00-19:00

marzec, kwiecień, październik:
Wtorek – Niedziela – 10:00-18:00

od listopada do stycznia:
Wtorek – Niedziela: 10:00-17:00

Ceny biletów:

Bilet normalny: 6,- €
Bilet ulgowy: 3,- €
Bilet seniora: 4,- €

Robienie zdjęć na terenie zamku: 1,16 €(ostatnio nikt nie żądał od nas takiej opłaty)

Zwiedzanie grupowe z przewodnikiem (max 30 osób):
po litewsku: 12,- €
po litewsku dla młodzieży szkolnej: 6,- €
w innym języku: 15,- €

Adres:

Trakų istorijos muziejus

Kestucio Str. 4
LT-21104, Trakai

Tel. +370 528 53945
Fax. +370 5 285 5288

e-mail: info@trakaimuziejus.lt

www.trakaimuziejus.lt

About Paweł Jaskólski

Archeolog, popularyzator nauki, autor licznych warsztatów, pokazów i zajęć edukacyjnych. Od 2009 roku współpracuje z Centrum Nauki Kopernik. Zafascynowany średniowiecznymi miastami, rzemiosłem i zamkami krzyżackimi, co zawdzięcza udziałowi w licznych ekspedycjach archeologicznych na Pomorzu Gdańskim.