Polska, Cieszyn – Zamek w Cieszynie

Zamek w Cieszynie i samą Górę Zamkową zobaczyłem jakby „przy okazji”. Moim głównym celem była przede wszystkim Rotunda Św. Mikołaja. Odkąd dowiedziałem się, że za każdym razem, gdy sięgam do portfela i wyjmuję dwie dychy, mam w ręku „kawałek historii”, musiałem tu przyjechać i zobaczyć jeden z najstarszych budynków zachowanych na ziemiach polskich.
Zamek w Cieszynie, Rotunda Św. Mikołaja, Wzgórze  Zamkowe (6)

Wieża Piastowska i zbliżenie na gotycką tarcze herbową Petera Parlera, fot. W. Jaskólska

Sama historia zasiedlenia Góry Zamkowej w Cieszynie sięga przełomu IX i X wieku. Ziemie te wchodziły wtedy w skład państwa wielkomorawskiego, potem  państwa czeskiego, aż za czasów Bolesława Chrobrego zostały przyłączone do Polski. Z czasem Cieszyn coraz bardziej zyskiwał na znaczeniu. Z peryferyjnego grodu stał się ważnym ośrodkiem administracyjnym, stolicą samodzielnego księstwa (połączonego z Koroną Czeską). Zmieniała się również sama zabudowa Góry Zamkowej – w czasach Kazimierza I Cieszyńskiego i Przemysława I Noszaka (dwóch najwybitniejszych władców Księstwa Cieszyńskiego) powstała wspaniała gotycka rezydencja. Zamek dzielił się na dwie części. Część górna, otoczona murem z basztami, składała się z budynków mieszkalnych. Właśnie tu mieściła się kaplica zamkowa (Rotunda św. Mikołaja) oraz zachowana do dzisiaj wieża obronna zwana Piastowską. W dolnej części założenia znajdowały się pomieszczenia gospodarcze, mieszkania służby dworskiej, zbrojownia, stajnie, a także lochy dla więźniów. Kres świetności zamku nastąpił podczas wojny trzydziestoletniej. Został on zdobyty i zniszczony wiosną 1646 roku przez wojska szwedzkie, a ostatnia przedstawicielka lokalnego rodu Piastów cieszyńskich, Elżbieta Lukrecja, już w nim nie zamieszkała, nie miała też środków na kosztowną odbudowę. Wyprowadziła się więc do kamienicy w centrum miasta, a zamek w Cieszynie niszczał coraz bardziej.

Zamek w Cieszynie, Rotunda Św. Mikołaja, Wzgórze  Zamkowe (1)

Wieża ostatecznej obrony, fot. P. Jaskólski

Zamek w Cieszynie, Rotunda Św. Mikołaja, Wzgórze  Zamkowe (9)

Klasycystyczny Pałacyk Myśliwski księcia Karola Habsburga – Państwowa Szkoła Muzyczna, fot. P. Jaskólski

Po zakończeniu I wojny światowej i upadku cesarstwa austro-węgierskiego Cieszyn stał się spornym terytorium pomiędzy Polską i Czechosłowacją. Było sporo zamieszania, a sytuacja otarła się nawet o wojnę. W końcu społeczność międzynarodowa podzieliła problematyczne terytorium wzdłuż rzeki Olzy. I właściwie ani Polska, ani Czechosłowacja nie była z tego podziału zadowolona. Skończyło się to najbardziej kontrowersyjną decyzją polityczną II Rzeczypospolitej – w październiku 1938 roku Polacy wykorzystali upadek Czechosłowacji, zajmując Zaolzie. Po II wojnie światowej podział przywrócono i po dziś dzień Cieszyn to dwa miasta – polskie i czeskie. Nawet dziś, w dobie UE i wspólnej strefy Schengen, podział ten jest widoczny i ma niebagatelne znaczenie – auto zostawiłem po czeskiej stronie, bo tam nie było parkometrów.

Zamek w Cieszynie, Rotunda Św. Mikołaja, Wzgórze  Zamkowe (7)

Dawna oranżeria – designerski Zamek Cieszyn, fot. P. Jaskólski

Zwiedzanie Góry Zamkowej rozpocząłem od Oranżerii, czyli miejsca dla wystaw designerskich. Poszło szybko, a najbardziej spodobał mi się fioletowy jeleń przed budynkiem. Mimo że współczesny dizajn to nie jest coś, czego szukałem, to muszę przyznać, że parę rzeczy było ciekawych, a sam budynek – choć współczesny – jest idealnie wkomponowany w otoczenie.

Zamek w Cieszynie, Rotunda Św. Mikołaja, Wzgórze  Zamkowe (4)

Uliczka cieszyńskich kobiet, fot. P. Jaskólski

Na ogromny plus muszę policzyć oznaczenia turystyczne całego kompleksu, które były po prostu rewelacyjne. Całość tras była oznakowana widocznymi, ponumerowanymi tablicami w trzech językach (polski, czeski, angielski). Dodatkowo w placówce informacji turystycznej wypożyczyłem za darmo audio przewodnik. Zresztą godny polecenia – kilka tras zwiedzania (również np. specjalnie dedykowana dla dzieci), kilka wersji językowych, a dodatkowo sam się przełączał, gdy szło się po danej trasie.

Zamek w Cieszynie, Rotunda Św. Mikołaja, Wzgórze  Zamkowe (5)

Audioprzewodniki z Informacji Turystycznej Zamku Cieszyn, fot. P. Jaskólski

Po przejściu uliczki upamiętniającej wybitne cieszynianki, zerknięciu przez płot na browar zamkowy, wreszcie dotarłem na szczyt Góry Zamkowej – miejsce, gdzie kiedyś mieścił się Zamek w Cieszynie. Gdybym miał to opisać jednym zdaniem: bardzo ładny park z nielicznymi, ale za to fantastycznymi zabytkami. Pierwszy punkt – wejście na Wieżę Piastowską nagrodził mnie niesamowitym widokiem na polską i czeską część miasta. Druga wieża, która się zachowała do dziś to Wieża ostatecznej obrony wraz z odsłoniętymi podczas prac archeologicznych murami dawnej kuchni. Mimo że usytuowana jest na skarpie, to jest niższa i widok nie aż tak ciekawy.

Zamek w Cieszynie, Rotunda Św. Mikołaja, Wzgórze  Zamkowe (8)

Widok z Wieży Piastowskiej na przedzielony Olzą Cieszyn, fot. P. Jaskólski

Na deser została Rotunda Św. Mikołaja – istna perełka romańskiej architektury. Jeden z najstarszych murowanych zabytków znajdujących się w Polsce. Z zewnątrz robi naprawdę spore wrażenie, mimo że można ją obejść w minutę. W środku – surowe kamienne ściany, półmrok, chłód – wszystko to sprawia niesamowite wrażenie. Jeden minus – klucz do rotundy znajduje się w Wieży Piastowskiej i trzeba każdorazowo zostawić w zastaw swój dokument. No i klucz był na mój dowód, zobaczyłem, co było do zobaczenia, ale musiałem trochę poczekać, gdyż za mną wciąż wchodzili kolejni turyści – „ja tylko na chwilkę”…

Zamek w Cieszynie, Rotunda Św. Mikołaja, Wzgórze  Zamkowe (3)

Rotunda św. Mikołaja – ta sama którą widać na banknocie 20 zł, fot. P. Jaskólski

Zamek w Cieszynie zdecydowanie polecam jako idealne miejsce do wyciszenia, spacerów i podziwiania widoków. Rotunda Św. Mikołaja to klasa sama w sobie, a park, który znajduje się wokół, jest niezwykle urokliwy. Sam Cieszyn to bardzo ciekawe miasto – liczne zabytkowe budowle, wąskie uliczki, stare kamieniczki i świadomość, że kilkanaście kroków przez most – i już znajdziemy się w innym kraju! Obowiązkowe miejsce na przystanek, jeśli tylko znajdziecie się w okolicy.

Zamek w Cieszynie, Rotunda Św. Mikołaja, Wzgórze  Zamkowe (2)

Wnętrze rotundy św. Mikołaja, fot. P. Jaskólski

Dojazd:

Samochodem – Zamek w Cieszynie znajduje się po polskiej stronie Cieszyna, na wzgórzu tuż przy Olzie (zarazem granicy państwowej). Swoją drogą, polecam zostawić auto po czeskiej stronie – nie ma tam opłat za parkowanie.

Godziny otwarcia:

Informacja Turystyczna Zamku Cieszyn

maj – wrzesień
codziennie: 10:00 – 18:00

październik – kwiecień
codziennie: 9:00 – 17:00

Wieża Piastowska, Rotunda Św. Mikołaja

czerwiec-sierpień
codziennie:  9:00 – 19:00

styczeń,luty, listopad, grudzień
codziennie:  9:00 – 16:00

marzec, kwiecień, październik
codziennie: 9:00 – 17:00

maj i wrzesień
codziennie: 9:00 – 18:00

Ceny biletów:

Bilet normalny – 6,- PLN
Bilet ulgowy – 3,- PLN
Bilet tylko do Rotundy – 3,- PLN

Bilet rodzinny – 15,- PLN

Przy wypożyczaniu audio przewodnika należy zostawić zwrotną kaucję w wysokości 50,- PLN

Adres:

Zamek Cieszyn 
Ul. Zamkowa 3 a, b, c
43-400 Cieszyn

tel. +48 33 8510821 wew. 14
e-mail: mszadkowska@zamekcieszyn.pl  mnowak@zamekcieszyn.pl

http://www.zamekcieszyn.pl/

About Paweł Jaskólski

Archeolog, popularyzator nauki, autor licznych warsztatów, pokazów i zajęć edukacyjnych. Od 2009 roku współpracuje z Centrum Nauki Kopernik. Zafascynowany średniowiecznymi miastami, rzemiosłem i zamkami krzyżackimi, co zawdzięcza udziałowi w licznych ekspedycjach archeologicznych na Pomorzu Gdańskim.