Łotwa, Turaida – Zamek Turaida

Turaida to niewielkie łotewskie miasteczko, które znajduje się zaledwie pięćdziesiąt kilometrów od Rygi. Położone jest w dolinie rzeki Gauja w najstarszym i największym w krajach bałtyckich Parku Narodowym Gauja. Zwyczajowo te tereny są nazywane Szwajcarią Łotewską. Zamek Turaida jest najbardziej imponującym przykładem gotyku ceglanego na Łotwie.
Zamek Turaida. fot. P. Jaskólski

Zamek Turaida. fot. P. Jaskólski

This slideshow requires JavaScript.

Zamek Turaida został wzniesiony w 1214 roku przez założyciela zakonu kawalerów mieczowych i biskupa Rygi – Alberta von Buxhövdena. Umieszczony jest na wzgórzu górującym nad okolicą, w miejscu gdzie wcześniej znajdował się warowny gród Liwów – Dabrela. Zamek nazwano początkowo Fredeland, jednak z biegiem lat przejął on liwońską nazwę całej krainy, a więc Turaida, czyli „Ogród Boga”. Był on przez wiele lat jedną z głównych siedzib biskupów ryskich. Wielokrotnie rozbudowywany i fortyfikowany na przestrzeni XIV i XV wieku, stracił na znaczeniu dopiero wraz z upowszechnieniem broni palnej. W 1776 roku pożar zniszczył większość pomieszczeń mieszkalnych, w wyniku czego zamek Turaida został opuszczony i zaczął popadać w coraz większą ruinę. Pierwsze prace konserwatorskie to dopiero XX w. Po II wojnie światowej został on w większości odbudowany, co poprzedziły liczne badania archeologiczno-architektoniczne. Od 1988 roku, wraz z okolicznymi terenami, muzeum zamkowe i rezerwat Turaida jest szczególnie chronionym pomnikiem kultury i jedną z najpopularniejszych atrakcji turystycznych na Łotwie.

This slideshow requires JavaScript.

Muzeum zamkowe i rezerwat Turaida zajmuje się gromadzeniem, badaniem i popularyzacją dziedzictwa historyczno-kulturowego, które kształtowało się na tych terenach od XI wieku. Pierwszą wystawę, jaką zwiedziliśmy, była więc ekspozycja archeologiczna „Liwowie rzeki Gauja w historii kultury Łotwy”. Znajduje się ona w dziewiętnastowiecznym Domu Ogrodnika, tuż pod wzgórzem zamkowym. Jest ona bardzo dobrze zaaranżowana. Przedstawia historię ugrofińskich Liwów, narodu rodzimego, który zamieszkiwał te tereny przed wiekami. Przed podbojem przez Zakon Kawalerów Mieczowych Liwowie zajmowali około 70% terytorium dzisiejszej Łotwy. Łotysze mieli doskonałe pomysły na gabloty dla artefaktów i przedstawienie przedmiotów w kontekście ich używania. Ciekawe są rekonstrukcje ubiorów i prezentowanie np. ozdób w miejscach, w których były noszone. Całość okraszona została multimedialnymi ekranami sprytnie ukrytymi pomiędzy eksponatami (trochę rekompensowały one brak angielskiej wersji językowej w statycznych opisach wystawy). Jedyna rzecz, która nas jako archeologów zaskoczyła na minus, to zasięg ekspansji Bałtów prezentowany na mapach: do Odry na zachodzie i okolic Warszawy na południu. Zdecydowanie za daleko!

Na terenie samego zamku można obejrzeć budynki średniowieczne, wnętrza, a w niektórych z nich – ekspozycje ukazujące czasy budowy twierdzy, architekturę i wydarzenia w kontekście historii Łotwy i Europy. Przeszliśmy więc przez odtworzone komnaty biskupów ryskich, dawną kuchnię, kuźnię, „kotłownię” ze zrekonstruowanym piecem typu hypocaustum. Bardzo dobrze na wystawach został zaprezentowany np. temat kafli piecowych. Mogliśmy dowiedzieć się o technologii ich produkcji, składzie chemicznym różnokolorowych polew, czy detektywistycznej wręcz pracy konserwatorów, dzięki którym z małego zachowanego fragmentu można zrekonstruować całość kafla.

This slideshow requires JavaScript.

Jednak najciekawsza część wystawy dotyczyła historii Łotwy po sekularyzacji Zakonu Kawalerów Mieczowych. Rozpoczął się wtedy burzliwy czas wojen inflanckich pomiędzy Rzeczypospolita, Szwecją, Danią i Rosją o panowanie na Morzu Bałtyckim i przejęcie tych terenów. Przez pewien czas Liwonia była częścią Rzeczypospolitej. Zamek w Turaidzie był wówczas siedzibą polskiego starosty. Na ekspozycji pojawiają się wiec polskie znaki herbowe, sylwetki towarzyszy husarskich, a nawet część opisów jest w języku polskim (tylko na tej wystawie).

Obowiązkowy punkt zwiedzania to oczywiście wejście na wieżę górującą kilkadziesiąt metrów nad resztą twierdzy. Ze szczytu roztacza się doskonały widok na rzekę wijącą się wśród lasów. Na zamkowym dziedzińcu można poćwiczyć strzelanie z łuku, a cały teren jest idealny na spacery między zabudowaniami czy specjalnie wytyczoną ścieżką archeologiczną wokół murów zamkowych. Dla turystów przygotowano również kawiarnię oraz sklepik z jubilerskimi pamiątkami nawiązującymi do artefaktów archeologicznych.

Zamek Turaida, Zamek w Turaidzie, Łotwa (26)

Zamek Turaida cały czas jest w trakcie odbudowy , fot. P. Jaskólski

Po zwiedzeniu samego zamku Turaida, warto jeszcze zajść do pobliskiego malowniczego ogrodu Dainu, czyli parku rzeźb poświęconych łotewskim ludowym pieśniom i bohaterom. Znajduje się tu 26 prac autorstwa Indulisa Ranki.

Zamek Turaida, Zamek w Turaidzie, Łotwa (2)

Ogród Dainu, fot. P. Jaskólski

Kolejny obowiązkowy punkt programu to wzgórze kościelne, gdzie znajduje się najstarszy drewniany kościół na Łotwie. Został wzniesiony w 1750 roku, a w latach 2009–2010 przeszedł gruntowny remont i w środku znajduje się ekspozycja muzealna. Co ciekawe, nadal mieści się tu działająca parafia ewangelicko–luterańska i odbywają się nabożeństwa. Niestety, przez to nie mogliśmy wejść do środka. Obok kościoła znajduje się grób Mai, „Róży Turaidzkiej” – dziewczyny, która wolała zginąć niż oddać się polskiemu oficerowi z zamku. Tragiczna legenda oparta jest ponoć na autentycznym zajściu.

Zamek Turaida, Zamek w Turaidzie, Łotwa (1)

Historyczne budynki z rezerwatu w Turaidzie , fot. P. Jaskólski

Zamek Turaida to zdecydowanie jedno z najpiękniejszych miejsc, jakie zwiedziliśmy podczas naszej wyprawy po krajach bałtyckich. Sama twierdza, jak i okoliczny rezerwat są idealne do odpoczynku i wyciszenia. Warto tu przyjechać i spędzić ciut więcej czasu.

Dojazd:

Samochodem – Zamek Turaida znajduje się pomiędzy rozwidleniem tras A2 (E77) i A3 (E264), niedaleko miejscowości Sigulda. Pomagają w dojechaniu do niej brązowe znaki na „Turaidas pils”. Pod samym zamkiem znajduje się płatny parking (bezpłatny od listopada do kwietnia).

Godziny otwarcia:

listopad – kwiecień – 10:00 – 17:00
maj – wrzesień – 9:00 – 20:00 (wystawy 10:00 – 18:00)
październik – 9:00 – 19:00 (wystawy 10:00 – 18:00)

Zamek Turaida otwarty jest 365 dni w roku.

Ceny biletów:

Listopad – Kwiecień
Bilet normalny – 2,85 €
Bilet ulgowy (emeryci) – 2,13 €
Bilet ulgowy (studenci) – 1,42 €
Bilet ulgowy (uczniowie) – 0,71 €
Bilet ulgowy (osoby z 3 grupą niepełnosprawności) – 0,28 €
Bilet rodzinny (2 dorosłych i 2 lub więcej dzieci) – 6,4 €
Bilet rodzinny (1 dorosła i 2 lub więcej dzieci) – 3,56 €
Parking – darmowy

Maj – Październik
Bilet normalny – 4,98 €
Bilet ulgowy (emeryci) – 4,27 €
Bilet ulgowy (studenci) – 2,85 €
Bilet ulgowy (uczniowie) – 1,14 €
Bilet ulgowy (osoby z 3 grupą niepełnosprawności) – 0,71 €
Bilet rodzinny (2 dorosłych i 2 lub więcej dzieci) – 10,67 €
Bilet rodzinny (1 dorosła i 2 lub więcej dzieci) – 5,69 €
Parking:
samochód – 1,42 €
minibus – 3,56 €
autokar – 7,11 €
motocykl – 0,85 €

Całościowe zwiedzanie z przewodnikiem (90-120 minut, grupa do 30 osób – język angielski, rosyjski, niemiecki) – 35,57 €
Tematyczne zwiedzanie z przewodnikiem (30-40 minut, grupa do 30 osób – język angielski, rosyjski, niemiecki) – 14,23 €

Adres:

Zamek Turaida
ul. Turaidas 10
Sigulda, Siguldas novads LV2150, Latvia

tel. +371 67971402
e-mail: turaida.muzejs@apollo.lv

www.turaida-muzejs.lv

About Paweł Jaskólski

Archeolog, popularyzator nauki, autor licznych warsztatów, pokazów i zajęć edukacyjnych. Od 2009 roku współpracuje z Centrum Nauki Kopernik. Zafascynowany średniowiecznymi miastami, rzemiosłem i zamkami krzyżackimi, co zawdzięcza udziałowi w licznych ekspedycjach archeologicznych na Pomorzu Gdańskim.