Słowacja, Lubowla – Zamek Lubowelski

Niecałe 20 kilometrów od granicy z Polską znajduje się jeden z piękniejszych słowackich zamków – Zamek Lubowelski. Po raz kolejny zapraszamy na Spisz (polecamy też nasze relacje z Zamku Spiskiego oraz Lewoczy). Najbardziej polski z węgierskich zamków znajdujących się na Słowacji!

Zamek Lubowelski, fot. P. Jaskólski

Po słowacku Zamek Lubowelski nazywa się Hrad Ľubovňa lub Ľubovniansky hrad. Z polską nazwą miałem pewien problem – znalazłem w internecie formy: Zamek w Lubowli, Zamek w Starej Lubowli, Zamek Lubowlański, Zamek Lubowniański, Zamek Lubownia… Zdecydowałem się w końcu na użycie nazwy z wikipedii – Zamek Lubowelski. Jakby się nie zwał, znajduje się on we wschodniej Słowacji, w historycznej krainie Spisz. Został zbudowany na przełomie XIII i XIV wieku na polecenie węgierskiego króla Andrzeja III. Miał za zadanie strzec szlaków handlowych wiodących do Rzeczypospolitej. W 1412 roku trafił w Polskie ręce w ramach zastawu spiskiego – umowy między Zygmuntem Luksemburskim a Władysławem Jagiełłą. W jej wyniku polski władca pożyczył węgierskiemu prawie 8 ton srebra. Zabezpieczeniem było 16 miast spiskich. Utworzono z nich starostwo spiskie z siedzibą właśnie w Zamku Lubowelskim. Co ciekawe jednym z pierwszych starostów został Zawisza Czarny z Garbowa – zasłużony rycerz zarówno dla jednego, jak i drugiego króla. Jako że pożyczka nie została spłacona – tereny te przeszły na stałe w polskie ręce i pozostały w nich aż do roku 1769.

Zamek Lubowelski był zarządzany przez starostów pochodzących z najpotężniejszych polskich rodów. Najdłużej starostwo spiskie znajdowało się w rękach Lubomirskich i stało się jednym z głównych źródeł ich finansowej potęgi. W murach zamku gościli najwięksi polscy królowie, a podczas potopu szwedzkiego przetrzymywano tu polskie klejnoty koronne. Koniec XVIII wieku to przejęcie zastawu spiskiego przez Habsburgów i oficjalne włączenie do Węgier. Mimo to, ostatnimi prywatnymi właścicielami Zamku Lubowelskiego byli znów Polacy – Zamoyscy (1882-1945). Po II wojnie światowej zrujnowaną twierdzę przejęło państwo Czechosłowackie, a w 1966 roku, dzięki staraniom Andreja Čepiššáka, otwarto tu muzeum.

Zamek Lubawelski Słowacja Stara Lubowla

Makieta Zamku Lubawelskiego, fot. P. Jaskólski

This slideshow requires JavaScript.

Zamek Lubawelski Słowacja Stara Lubowla

Polskie insygnia koronacyjne na Zamku Lubowelskim, fot. P. Jaskólski

Aktualnie Zamek Lubowelski jest częściowo odbudowany. Tak naprawdę to remont trwa cały czas i muszę przyznać, że są tu zarówno przykłady świetnej pracy konserwatorów (zadaszenie zamku renesansowego) oraz fatalne miejsca (jak betonowe elementy przy schodach na wieżę). Udostępniono dla turystów poszczególne budowle, mury zamkowe oraz ich otoczenie. Trasa zwiedzania składa się z 17 punktów, ich mapkę można znaleźć tu. Jest więc część poświęcona zastawowi spiskiemu i historii zamku, jest ekspozycja poświęcona rodzinie Zamoyskich oraz ekspozycja poświęcona rodzinie Raisz. Można zejść do wykutych w skale kazamat pod zachodnim bastionem oraz wejść na szczyt gotyckiej wieży. Największe wrażenie zrobił na mnie częściowo odbudowany pałac renesansowy oraz wystawa o Maurycym Beniowskim (najsłynniejszy więzień zamku, podróżnik, żołnierz oraz król… Madagaskaru). Mocnym akcentem jest też wystawa poświęcona polskim insygniom koronacyjnym z wystawionym kopiami oryginałów. Dodatkowy plus daję za możliwość przebrania się w stroje z epoki (nawet pancerz) podczas zwiedzania wystaw.

Muzeum można zwiedzać z przewodnikiem, jednak trzeba to zgłosić minimum dwa dni wcześniej. Ja wybrałem zwiedzanie indywidualne. Poruszanie się po terenie zamku ułatwiają kierunkowskazy – nie sposób się w nim zgubić mimo okazałości twierdzy. Podoba mi się to, że większość podpisów jest po słowacku, angielsku i polsku, a dodatkowo można pobrać drukowane materiały w 9 wersjach językowych (słowacki, angielski, polski, węgierski, niemiecki, rosyjski, hiszpański, francuski i włoski). W sezonie odbywają się tu dodatkowo liczne imprezy – przede wszystkim pokazy sokolników. Terminy dodatkowych atrakcji warto sprawdzić na stronie muzeum. Swoją drogą – strona internetowa jest dostępna również w języku polskim.

This slideshow requires JavaScript.

This slideshow requires JavaScript.

This slideshow requires JavaScript.

Pod zamkiem znajduje się skansen. Jest tu prezentowanych 25 budynków przeniesionych z okolicznych miejscowości. Większość to drewniane budynki mieszkalne lub zabudowania gospodarskie, ale jest też młyn wodny czy kuźnia. Nie są one bardzo stare – pochodzą głównie z 1. ćwierci XX wieku. Największym eksponowanym obiektem jest drewniana cerkiew greckokatolicka pod wezwaniem św. Michała Anioła z Matysowej. Zbudowana została w 1833 roku. Jednak wewnątrz znajdują się ikony z XVII i XVIII wieku, a także złocony ikonostas z dekoracją barokowo-klasycystyczną.

Praktycznie do wszystkich budynków można zajrzeć, a wystrój wewnątrz nawiązuje do tego, jak dawniej mieszkano i pracowano. Jest tu więc szkoła, warsztat stolarski, obory, stajnie… Na terenie skansenu znajduje się również gospodarstwo z wiejskimi zwierzętami. Ciekawostką jest kącik dziecięcy z drewnianymi zabawkami dla najmłodszych. Latem skansen w Lubowli musi być doskonałym miejscem piknikowym.

Zamek Lubawelski Słowacja Stara Lubowla Skansen

Widok na Zamek w Lubowli, fot. P. Jaskólski

This slideshow requires JavaScript.

Zamek Lubawelski Słowacja Stara Lubowla Skansen

Greckokatolicka cerkiew św. Michała Anioła z Matysovej, fot. P. Jaskólski

Zamek Lubowelski zwiedzałem we wrześniu, już pod koniec sezonu. Podobno podczas dobrej pogody z wieży roztacza się wspaniały widok na Tatry oraz Trzy Korony. Niestety, ja trafiłem na deszcz, mgłę i fatalną widoczność. Wydaje mi się, że w czasie wakacyjnym dużo zyskuje, szczególnie skansen.

Zamek Lubowelski Słowacja Stara Lubowla

Wystawa o poczcie, fot. P. Jaskólski

Zamek Lubowelski Słowacja Stara Lubowla

Pozdrowienia z Zamku Lubowelskiego, fot. P. Jaskólski

Czas zwiedzania:

Na oficjalnej stronie podany jest przeciętny czas zwiedzania Zamku Lubowelskiego – 2 godziny i dodatkowo około godziny na skansen. Ja zwiedzałem krócej, przede wszystkim dlatego, że pogoda była niesprzyjająca.

Dojazd:

  • samochód – wybraliśmy właśnie taki środek transportu. Zamek Lubowelski znajduje się w Lubowli (po słowacku – Stará Ľubovňa) – przy ulicy Zámocká. Odchodzi ona od głównej drogi nr 68 i zjazd jest bardzo dobrze oznaczony. Poza tym widać go z daleka, więc łatwo trafić. Na miejscu znajduje się spory parking (płatny 1,5 €).

Godziny otwarcia:

maj – wrzesień
poniedziałek – niedziela: 9:00 – 19:00
dodatkowo otwarte w święta

październik
wtorek – niedziela: 9:00 – 17:00

listopad – marzec
wtorek – niedziela: 10:00 – 15:00

kwiecień
poniedziałek – niedziela: 9:00 – 16:00

Ceny biletów:

Bilety Zamek
Bilet normalny – 5,- €
Bilet ulgowy (dziecięcy i studencki) – 2,5 €
Bilet ulgowy (dla seniorów powyżej 60 lat) – 3,5 €
Bilet rodzinny (2 dorosłych i do 4 dzieci) –  10,- €

Bilety Skansen
Bilet normalny – 2,- €
Bilet ulgowy (dziecięcy i studencki) – 1,- €
Bilet ulgowy (dla seniorów powyżej 60 lat) – 1,5 €
Bilet rodzinny (2 dorosłych i do 4 dzieci) –  4,5 €

Bilety Zamek i Skansen
Bilet normalny – 6,- €
Bilet ulgowy (dziecięcy i studencki) – 3,- €
Bilet ulgowy (dla seniorów powyżej 60 lat) – 4,5 €
Bilet rodzinny (2 dorosłych i do 4 dzieci) –  12,5 €

Adres:
Zamek Lubowelski
Zámocká 22
064 01 Stará Ľubovňa
Słowacja

tel: + 421 52 432 24 22
+ 421 52 432 23 02
+ 421 910 340 050

mail: info@hradlubovna.sk

www.hradlubovna.sk

About Paweł Jaskólski

Archeolog, popularyzator nauki, autor licznych warsztatów, pokazów i zajęć edukacyjnych. Od 2009 roku współpracuje z Centrum Nauki Kopernik. Zafascynowany średniowiecznymi miastami, rzemiosłem i zamkami krzyżackimi, co zawdzięcza udziałowi w licznych ekspedycjach archeologicznych na Pomorzu Gdańskim.