Wystawa pokonkursowa „Helena Modrzejewska – ikona stylu”

Wystawa w nurcie „zajrzyjmy dawnej sławie do szafy” od samego początku kusi pasjonatów filmów kostiumowych, epok sprzed wielkich wojen i eleganckich dam szanujących każde swoje słowo i gest. Do takich dam należy Helena Modrzejewska, największa polska sława aktorska, znana po obu stronach oceanu – nie tylko ze swego talentu, ale również wyczucia mody i szyku. Jeszcze do 1. września Pałac w Wilanowie zaprasza w podróż śladami należących do niej koronek, falban tiurniur i innych fiszbinów.

Wystawa „Helena Modrzejewska – ikona stylu” to efekt drugiego już konkursu z cyklu „Wilanów dla młodych talentów” organizowanego przez Muzeum Pałac w Wilanowie. Polegał na wykonaniu wiernej repliki lub stroju inspirowanego kreacją prywatną bądź sceniczną Heleny Modrzejewskiej. Konkurs, kierowany do osób poniżej 30. roku życia, oceniał przede wszystkim wierność oryginałom, jakość wykonania, ale również pomysłowość twórców i ich wkład pracy. A jest co doceniać!

Replika stroju do roli Dalili, Marek Ziętek (III nagroda), fot. W. Rydzyńska

Dalila w pełnej krasie, fot. W. Rydzyńska

Wystawę warto odwiedzić z trzech podstawowych powodów. Po pierwsze: jest to jedna z nielicznych tego rodzaju wystaw organizowanych w naszym kraju. Niewątpliwie, na wielu historycznych ekspozycjach można znaleźć pojedyncze stroje z epoki, jednak bogactwo mody XIX wieku jakoś jeszcze nie zostało w Polsce docenione (choć zagraniczne placówki regularnie prezentują swoje zbiory w tej dziedzinie). W dobie rosnącej popularności ruchów odtwórczych, jest to cenna wystawa ze względu na jej edukacyjny charakter. Ponadto, dzięki długiemu życiu i bogatej twórczości Heleny Modrzejewskiej, wystawa pozwala obejrzeć cały przekrój mody od połowy XIX do początków XX w.

Po drugie: zarówno konkurs i wystawa, jak i towarzyszące im działania (np. strona internetowa, o której za chwilę) przybliżają postać „celebrytki”, której było jak najdalej do modelu osób dziś określanych w ten sposób. Warto zwrócić uwagę, że sama instytucja „światowej sławy” nie jest niczym nowym, natomiast może wynikać z rzeczywistego talentu i stylu, tak rzadko obecnie docenianych. Poza tym, prócz Poli Negri, Helena Modrzejewska jest bodaj jedyną polską aktorką, która odniosła sukces tak wielkiej skali, co samo w sobie jest doskonałym powodem do przybliżenia przedmiotów najbardziej osobistych i obrazujących jej osobę.

Po trzecie w końcu: konkurs promuje talenty w pełnym tego słowa znaczeniu. Jak miałam okazję usłyszeć na wystawie: „Może to nasz polski Dior?”. Nie bez znaczenia pozostaje tutaj fakt, że niektóre nagrody przypadły w udziale pasjonatom mody, którzy nie ukończyli jeszcze 18 lat! Kariera stoi przed nimi otworem, a tego rodzaju konkurs – zapewniający porządną bazę wiedzy i wsparcie profesjonalistów – był dla nich z pewnością świetną trampoliną do wybicia się w wymagającym świecie projektowania i tworzenia mody.

Replika stroju do roli Marii Stuart, Justyna Chruślicka, fot. W. Rydzyńska

Przyznaję jednak, że wystawa „Helena Modrzejewska – ikona stylu” ma dla mnie przede wszystkim osobiste walory. Specjalnie dla niej wybrałam się do Wilanowa, mając jedynie ogólne pojęcie o tym, że dotyczy prac konkursowych przygotowanych na postawie strojów Heleny Modrzejewskiej. Jako jednemu ze wspomnianych wyżej pasjonatów filmów kostiumowych etc., nie wypadało mi tego nie zobaczyć. Ciekawa byłam ponadto jakości wykonania tych prac, gdyż biorąc udział w imprezach „odtwórczych” związanych ze średniowieczem, miałam okazję przyjrzeć się zarówno wiernym rekonstrukcjom strojów, jak i całkowicie nieudanym, maszynowym podróbkom. Przyznaję, że renoma Pałacu w Wilanowie nie zawiodła! Uczestnicy konkursu to niewątpliwi artyści kunsztu krawieckiego.

Replika stroju „Magdy” H. Sudermanna, Paweł Androsiuk (II nagroda), fot. W. Rydzyńska

Czymś, co jednak zaskakuje, jest dopiero ogromna dbałość o detale. Poza wymaganymi regulaminem pełnymi zestawami odpowiedniej dla każdego stroju bielizny, autorzy prac pokusili się o wykonanie biżuterii, akcesoriów i obuwia. Na mnie, podobnie jak na jury konkursu, największe wrażenie zrobiły detale stroju Kamili z „Damy Kameliowej”. Oblekane jedwabną nicią drewniane paciorki biją na głowę setki nanizanych na inne stroje perełek. Więcej o tym stroju można przeczytać na blogu autorki.

Detale do stroju Kleopatry, A. Kaszuba-Chojnacka (wyróżnienie), fot. W. Rydzyńska

Rękaw sukni „Damy Kameliowej”, Anna Franczyk (I nagroda), fot. W. Rydzyńska

Miło zawiodłam się również na części dotyczącej współczesnymi inspiracjami strojami pani Modrzejewskiej. Choć nie jestem fanką obecnych wybiegów w światowych stolicach mody, to muszę przyznać, że nawet najbardziej futurystyczne wizje młodych polskich twórców przypadły mi do gustu. Mimo że ograniczenia były tu znacznie mniejsze niż w przypadku replik, to jednak nakłady pracy musiały być równie duże.

Inspiracje, fot. W. Rydzyńska

Oczywiście, największą popularnością wśród uczestników konkursu cieszyła się jedna z najbogatszych kreacji scenicznych Modrzejewskiej, a mianowicie jej kostium przygotowany do roli Barbary Radziwiłłówny. Przyglądając się ciężkiej sukni zdobionej setkami pereł, można wreszcie odkryć sekret jej nienagannej figury: noszenie tylu kilogramów kostiumów musiało świetnie rzeźbić sylwetkę…

Helena Modrzejewska w roli Barbary Radziwiłłówny, źródło: wikipedia

Replika stroju Barbary Radziwiłłówny, Elżbieta Litwiniak, fot. W. Rydzyńska

Inspiracje strojem Radziwiłłówny, Klaudia Nikiel (nagroda specjalna) i Justyna Helena Lasota (wyróżnienie), fot. W. Rydzyńska

Inspiracja strojem do nieustalonej roli, Diep Nguyen, fot. W. Rydzyńska

Do pójścia na tę akurat wystawę, warto się jednak wcześniej przygotować. Bez choćby podstawowej wiedzy o Helenie Modrzejewskiej czy modzie XIX wieku będzie ciężko wyciągnąć z niej coś więcej poza odczuciami estetycznymi. Informacje na samej wystawie są dosyć skąpe, a sięgnięcie po kartkę z opisem każdego ze strojów wymaga od zwiedzającego nie lada wysiłku… Dlatego większość z nich przez tę salę po prostu przebiega, a szkoda. Nie każdy ma szczęście natrafić akurat na panią biorącą udział w organizacji konkursu i wystawy. A była to prawdziwa skarbnica wiedzy i anegdotek – zarówno o eksponatach, jak i ich autorach, a także o planowanych w przyszłości wydarzeniach – śledźcie stronę Muzeum Pałacu w Wilanowie, bo być może właśnie Wasze zainteresowania zostaną wzięte „na tapetę” w następnym konkursie! Żałuję, że nie miałam okazji skorzystać z lipcowej atrakcji, jaką były antyczne przebieranki…

Nowe trzy Gracje, na pierwszym planie inspiracja strojem Julii, Michał Byra, fot. W. Rydzyńska

Jest jeszcze jedna kwestia, o której nie sposób nie wspomnieć. Chodzi o salę, w której rozlokowano wystawę. Galeria Portretu XIX wieku to był strzał w dziesiątkę! Przede wszystkim do tematyki ekspozycji idealnie pasuje klimat luksusowego saloniku z rodzinnymi pamiątkami, jaki wytworzono, by zaprezentować ukryte obecnie za manekinami portrety. Ponadto, przytulna salka przedzielona została w połowie podestem, co wyraźnie wskazuje podział wystawy na część rekonstrukcyjną i inspiracyjną. Warto również podejrzeć inne oryginalne kreacje z epoki, poza tymi należącymi do sławy, jaką była Helena Modrzejewska.

Eksponaty Galerii Portretu XIX w., fot. W. Rydzyńska

Nowe portrety – fotografia XIX w., fot. W. Rydzyńska

Największą frajdę sprawia jednak deser, jakim po odwiedzeniu wystawy okazała się być poświęcona konkursowi strona internetowa. Poza ogromną dawką wiedzy, fotografiami wszystkich prac konkursowych wraz z ich odniesieniami, zamieszczono tu również kilka prosty – ale genialnych w swej prostocie! – gier, które z pewnością pokochają kobietki w każdym wieku. Ja spędziłam dobrą godzinę nad ubieraniem dziewiętnastowiecznej damy w stroje z poszczególnych stylów w modzie charakterystycznych dla całego wieku – polecam jako uzupełnienie i przedłużenie wystawy, ale również zamiast niej, jeśli nie zdążycie jej zobaczyć na własne oczy. Choć nic nie zastąpi obejrzenia tych pięknych kreacji na żywo. Tym bardziej, że strona już niestety nie funkcjonuje… [przyp. red. – 03.03.2015]

Sprawdź się jako pokojowa damy z XIX w., www.wilanow-palac.art.pl

Muzeum Pałac w Wilanowie, 29.05 – 1.09.2013

Informacje o konkursie: Konkurs „Helena Modrzejewska – ikona stylu”

Adres:

Muzeum Pałac w Wilanowie

Galeria Portretu XIX w.

Stanisława Kostki Potockiego 10/16, Warszawa

www: http://www.wilanow-palac.art.pl

About Wioleta Jaskólska

Absolwentka Instytutu Archeologii Uniwersytetu Warszawskiego, założycielka SKN Hanza. Zainteresowana okresem wędrówek ludów i wczesnym średniowieczem, głównie w basenie Morza Bałtyckiego, a także zastosowaniem geodezji w archeologii. Inspektor ochrony zabytków, a w wolnych chwilach nałogowy "zwiedzacz"