Włochy, Wenecja – Muzeum Szkła

Grupa wysp znajdująca się na północ od Wenecji, oddzielona jest od niej tylko o około 1200 metrów. Kilka minut rejsu vaporetto wystarcza by przenieść się z zatłoczonego świata bogatych kamienic i pałaców, w cichą przestrzeń kameralnych kanałów otoczonych niewysokimi budynkami. Murano, siedem wysp słynących na świecie praktycznie z jednej rzeczy – z produkcji szkła. Historię tego ciekawego, ale wciąż przyćmiewanego przez atrakcje Wenecji miejsca, najlepiej poznać w lokalnym Muzeum Szkła (Museo del Vetro).
Muzeum Szkła - Produkcja paciorków. Fot. P. Lech

Muzeum Szkła – Produkcja paciorków. Fot. P. Lech

Czym jest szkło? Jak się je produkuje? Co można z niego zrobić? Odpowiedzi na te pytania można znaleźć między innymi w trakcie zwiedzania Murano. Zacznijmy jednak od początku. Skąd szkło na Murano? Człowiek zajmował się obróbką szkła już około 4 tysiące lat temu. Według legend za jego wynalazców uważa się Fenicjan, którzy to przypadkowo wytopili szkło w ognisku. W każdej takiej historii jest ziarno prawdy. W tym wypadku jest to ziarno piasku, który w wysokiej temperaturze został przetopiony na bryłę szkła. Dodatkowego smaku legendzie dodają źródła archeologiczne mówiące o tym, że najstarsze znane nam fragmenty szkła pochodzą właśnie z obszarów zamieszkanych przez Fenicjan. Na Murano szkło trafiło dopiero w średniowieczu. O jego wcześniejszej historii, głownie w okresie rzymskim, opowiada pierwsza część ekspozycji Muzeum Szkła – część poświęcona szklanej archeologii.

Muzeum Szkła - Produkcja paciorków. Fot. P. Lech

Muzeum Szkła – Produkcja paciorków. Fot. P. Lech

Okres średniowiecza to czas rozkwitu Wenecji i sąsiednich wysp, w tym Murano. Dzięki rozbudowanej sieci kontaktów handlowych do lagunowego państwa trafiają wyroby szklane z terenów Syrii. To one staną się pierwszą inspiracją dla miejscowych producentów. Początkowo huty i warsztaty produkcyjne znajdowały się na terenie Wenecji. Ze względu na liczne pożary w XIII wieku przeniesiono je na pobliską wyspę Murano. Położenie w lagunie zapewniało wszystkie niezbędne surowce do produkcji szkła (wodę, piasek) oraz gwarantowało bezpieczeństwo produkcji (oddalenie od dużych skupisk ludzkich). Takie warunki sprawiły z czasem, że Murano stało się europejską stolicą produkcji szkła.

Muzeum Szkła - Warsztat szklarza. Fot. P. Lech

Muzeum Szkła – Warsztat szklarza. Fot. P. Lech

Okres średniowiecza został wyjątkowo dobrze przedstawiony w Muzeum Szkła. Ekspozycja przybliża nam najważniejsze wynalazki, takie jak przezroczyste szkło, szkło kryształowe czy technikę szklanego filigranu. Do tego mamy oddzielne gabloty poświęcone rozwojowi artystycznemu i licznym, często dalekim inspiracjom (znów te kontakty handlowe). Z różnokolorowego szkła przygotowywano puchary, talerze, żyrandole, ramy luster czy paciorki. W części poświęconej XVI i XVII wiekowi możemy zobaczyć szklane jabłka, szachy oraz niezwykłe witraże. Złoty okres szklarstwa z Murano trwał, aż do XVIII wieku. Ówczesne problemy weneckich hut szkła związane były z upowszechnieniem się w Europie coraz lepszych i tańszych metod produkcji tego surowca. W czasach tych Wenecja straciła monopol na produkcję luksusowego szkła.

Muzeum Szkła - Sztuka współczesna. Fot. P. Lech

Muzeum Szkła – Sztuka współczesna. Fot. P. Lech

Sytuacja zaczęła się zmieniać w drugiej połowie XIX wieku. Doskonale przedstawia to różnorodność ekspozycji poświęconej temu okresowi. Przestawienie się hut i artystów na nowe nurty spowodowało powstanie serii naczyń inspirowanych antyczną ceramiką czy motywami arte Nouveau. Na przełomie XIX i XX wieku zaczęły odbywać się pierwsze wystawy szkła, które towarzyszyły słynnym weneckim biennale. W XX i XXI wieku szkło służyło jako materiał artystom prawie każdego nurtu. Najczęściej sięgano po nie w kontekście sztuki użytkowej. O przykładach takiego zastosowania opowiada ekspozycja w ostatnich salach, w których możemy zobaczyć niezwykłe szklane rzeźby, bajeczne lampy czy nietypowe naczynia.

Muzeum Szkła - Szklany świat. Fot. P. Lech

Muzeum Szkła – Szklany świat. Fot. P. Lech

Oddzielną cześć wystawy stanowi ekspozycja poświęcona procesowi produkcji i obróbki szkła. Dla mnie jest to najciekawszy fragment muzeum. Materiał etnograficzny, filmy oraz ciekawe ryciny i oryginalne narzędzie, pokazują trud pracy szklarza i wyzwania przed jakimi stawali i wciąż stają artyści z Murano. Ukazanie złożonego proces produkcji szkła weneckiego, pozwala nam docenić nawet najmniejszą szklaną pamiątkę. Szkło produkuje się najczęściej z krzemionki, która jest składnikiem skał i piasku. Krzemionce roztopionej wraz z dodatkami, nadaje się kształt finalnego produktu w tak zwanym procesie chłodzenia. Rozgrzana krzemionka ma dużą plastyczność, dzięki czemu można ją swobodnie formować. Kilka etapów rozgrzewania, cięcia, chłodzenia i dmuchania prowadzi do powstania cudownych przedmiotów. Ich kolory zależą od substancji użytych w procesie szklarskim. Miedź i kobalt dają akwamarynę, złoto może dać czerwień, siarka i kadm dają żółty, a kolor zielony wywołany jest przez związki żelaza i chromu. Do obróbki szkła stosuje się szereg specjalistycznych narzędzi – szczypce, kleszcze, dmuchawy czy też obcinacze do szkła. Wszystko to można odnaleźć w tej części Muzeum Szkła.

This slideshow requires JavaScript.

Z Murano związany jest też wątek polski. Józef Szymon Bellotti, architekt i sztukator pochodzący z Włoch w XVII wieku realizował liczne zlecenia w Polsce. Bazylika Św. Krzyża w Warszawie, Zamek w Rydzynie czy sztukateria w Pałacu w Wilanowie to tylko niektóre z jego dzieł. Z czasem osiadł w podwarszawskim majątku, który nazwał Murano. Od nazwy wyspy i posiadłości pochodzi dzisiejsza nazwa całej dzielnicy – Muranów.

Czy warto wybrać się do Muzeum Szkła? Dziś szkło z Murano jest niezwykle ciekawą pamiątką z Wenecji, którą możemy kupić w każdym miejscowym sklepiku. Jeśli macie tylko jeden dzień na Wenecję, zostańcie na głównej wyspie. Jeśli jednak możecie poświęcić temu miastu trochę więcej czasu, to koniecznie wybierzcie się do cichego Murano.

Godziny otwarcia:
Listopad – marzec 10:00 – 17:00
Kwiecień – październik 10:00 – 18:00

Ceny biletów:
Normalny: 10,00 EUR
Ulgowy: 7,50 EUR
Weneckie MuseumPass obejmuje również Muzeum Szkła. Kosztuje 24,00 EUR (ulgowy  18,00 EUR). Poza Muzeum Szkła bilet pozwala nam odwiedzić: Pałac Dożów, Museo Correr, Muzeum Archeologiczne, Wnętrza Biblioteki Narodowej Marciana, Ca’ Rezzonico, Pałac Mocenigo, Muzeum Koronek (Lace Museum), Muzeum Historii Naturalnej oraz Ca’ Pesaro.
http://museovetro.visitmuve.it/en

Dojazd:
Do Muzeum Szkła najwygodniej dostać się vaporetto z Piazzale Roma (linie 4.1 i 4.2). Płyniemy do przystanku Museo Murano.
Glass Museum
Fondamenta Giustinian 8, 30121 Murano

About Paweł Lech

Absolwent - Archeolog. Zleceniobiorca Centrum Nauki Kopernik. Blogowania uczył się na silniku wordpress, pracując nad stroną koła naukowego SKN Hanza. Archeologia zawsze jest numerem jeden. Poza archeologią interesuje się muzealnictwem, podróżami, wspinaczką górską (E!5642) i piłką nożną.