„Uratowane z potopu. Wisła 1655-1906-2009 Interdyscyplinarne badania dna rzeki”

Plenerowa wystawa „Uratowane z potopu”, fot. P. Jaskólski

Spacerując Krakowskim Przedmieściem możemy czasem natknąć się na plenerowe wystawy zdjęć. Tablice eksponowane obecnie pokazują, że tematyka powodzi może mieć wiele znaczeń. Potop to nie tylko niespodziewane podtopienia budynków na terenach zalewowych, zalane samochody i nieprzejezdne drogi krajowe po raptem godzinnym deszczu. W historii naszej stolicy był jeszcze jeden potop – potop szwedzki. Wystawa „Uratowane z Potopu” prezentuje historię odzyskania cennych zabytków z nawałnicy 1655 roku, które są dziś świadkami tamtych wydarzeń.

Wystawa plenerowa znajduje się tuż przy Bramie Głównej UW, fot. P. Jaskólski

Wystawa „Uratowane z Potopu” jest poświęcona skarbom odnalezionym na dnie Wisły podczas projektu naukowego „Wisła 1655-1906-2009 – Interdyscyplinarne badanie dna rzeki”. Organizatorami badań są dr Hubert Kowalski z Instytutu Archeologii UW, dr Justyna Jasiewicz z Instytutu Informacji Naukowej i Studiów Bibliograficznych UW i Marcin Jamkowski, dziennikarz wyprawowy i członek The Explorers Club. Ekipę uzupełniają liczni eksploratorzy, archeolodzy, historycy, a także Komisariat Policji Rzecznej i Państwowa Straż Pożarna. Autorami większości prezentowanych na wystawie zdjęć są Marzena Hmielewicz i Marcin Jamkowski.

Gmach Starego BUW-u, gdzie znajduje się druga część wystawy, fot.P. Jaskólski

W 1655 roku, podczas potopu szwedzkiego, najeźdźcy rabunkowo wywozili z Polski najcenniejsze wg nich przedmioty. Były to rzeźby, księgozbiory, biżuteria, marmurowe zdobienia, elementy architektoniczne, czasem nawet zdobione płytki wyrywane z podłóg zajmowanych pałaców. Dobra te były przez Szwedów spławiane barkami Wisłą do morza, przeładowywane na statki i wywożone do Skandynawii. Okazuje się, że co najmniej jedna z barek zatonęła i zabytki na długie lata spoczęły na dnie rzeki.

Widok na wystawę, zdjęcia oraz wielkoformatowe grafiki, fot. P. Jaskólski

Wystawa składa się z dwóch części. Pierwsza to plenerowa wystawa zdjęć, tuż przed wejściem na teren Uniwersytetu Warszawskiego. Są to głównie zdjęcia reporterskie z akcji wydobywania skarbów i prezentujące trudności, które napotykali w swojej pracy eksploratorzy. Druga część wystawy prezentowana jest na terenie starej Biblioteki Uniwersytetu Warszawskiego. Tu prezentowane są zdjęcia konkretnych zabytków wydobytych z dna rzeki. Są też reprodukcje archiwalnych zdjęć z 1906 roku, gdy piaskarzom udało się uszczknąć kilka skarbów Wiśle. Same zabytki są przechowywane w magazynie i pieczołowicie opisywane i konserwowane.

Uratowane z Potopu – zdjęcia wystawy rozmieszczone w gmachu Starego BUW-u, fot.P. Jaskólski

W 2014 ma powstać film dokumentalny pt. „Uratowane z Potopu”. Producentem jest Arkana Studio, a reżyserami Marcin Jamkowski i Konstanty Kulik. Ma to być nie tylko suchy dokument, ale film łączący naukę, historię i dzieje kultury narodowej z kinem przygodowym. Ma być pełen profesjonalnych inscenizacji zrekonstruowanych wydarzeń z czasów potopu. Ważnym wątkiem ma być prezentacja sprzętu używanego podczas badań i pracą nad tak nietypowym znaleziskiem. Film ten ma w końcu być polskim dokumentem popularno-naukowym na miarę wydawnictw BBC, Discovery, czy National Geographic. Czy się uda? Zobaczymy za niecałe dwa lata, dziś możemy obejrzeć teaser i zdobyć więcej informacji na stronie internetowej.

Zdjęcie przedstawiające zabytki, tuż przed wyciągnięciem z Wisły, fot.P. Jaskólski

Wystawa przykuwa uwagę zarówno doskonałymi zdjęciami, jak i pasjonującą historią. Ogromnie ważne jest to, że na bieżąco, w atrakcyjnej formie prezentowane są warszawiakom zabytki z najnowszych badań w ich mieście. Wielki plus za to, że wystawa plenerowa ma podpisy również w języku angielskim, jednak organizatorzy chyba zwątpili, by zagraniczny zwiedzający zainteresował się bardziej tym zagadnieniem – wystawa w Starym BUW-ie jest już monojęzyczna. Czego mi zabrakło, to strona internetowa wystawy lub projektu. Istnieje tylko strona filmu, który ma dopiero powstać.

Widok na archiwalne zdjęcia z wystawy „Uratowane z potopu”, fot.P.Jaskólski

Z obejrzeniem wystawy trzeba się spieszyć, ponieważ zdejmowana jest już 20. czerwca. Ale to jeszcze nie koniec! Już teraz czekamy na wystawę oryginalnych zabytków oraz film dokumentalny. Do pełni szczęścia będzie wtedy jeszcze brakowało informacji o tym, że rząd Szwecji postanawia wypełnić wreszcie postanowienia traktatu oliwskiego z 1660 r. i zwraca Polsce zrabowane księgozbiory, archiwalia i dzieła sztuki…

 

Wystawa w gmachu Starej Biblioteki UW – 15.05 – 20.06. 2013

Wystawa plenerowa – 15.05-30.06. 2013

Dojazd:

Autobusem – przystanek „Uniwersytet”, linie 102, 111, 116, 128, 175, 222, 503, 518

Godziny otwarcia:

W czasie godzin otwarcia gmachu Starej Biblioteki UW: 8.00 – 20.00
Wystawa plenerowa otwarta całodobowo.

Ceny biletów:

Wstęp bezpłatny

Adres:

Wystawa w gmachu Starej Biblioteki UW

Warszawa, Krakowskie Przedmieście 26/28

Wystawa plenerowa

Warszawa, Krakowskie Przedmieście 32

 

 

About Paweł Jaskólski

Archeolog, popularyzator nauki, autor licznych warsztatów, pokazów i zajęć edukacyjnych. Od 2009 roku współpracuje z Centrum Nauki Kopernik. Zafascynowany średniowiecznymi miastami, rzemiosłem i zamkami krzyżackimi, co zawdzięcza udziałowi w licznych ekspedycjach archeologicznych na Pomorzu Gdańskim.