Ukraina, Podhorce – Zespół pałacowo-zamkowy Koniecpolskich

„Owocem walki jest zwycięstwo, zwycięstwo prowadzi do chwały, chwała to zasłużony odpoczynek.”  Inskrypcja nad bramą wjazdową, Pałac Koniecpolskich, Podhorce
Podhorce. Zamek Koniecpolskich. Fot. P. Lech

Podhorce. Zamek Koniecpolskich. Fot. P. Lech

Do podhoreckiego zamku nie ma łatwego dojazdu. Zwiedzanie pałacu Koniecpolskich dla turystów nie poruszających się samochodem i bazujących we Lwowie jest całodniową wycieczką. Wycieczką jednak wartą poświęconego czasu. Długi czas dojazdu i wątpliwy komfort podróży marszrutą po ukraińskich drogach, zostaje zrekompensowany z nawiązką niezwykłymi widokami ziemi lwowskiej. Podhorce znajdują się  w odległości 85 kilometrów od Lwowa, mniej więcej w 1/3 drogi z Olecka do Brodów. Zespół pałacowo-zamkowy ulokowany jest na malowniczej górze oddalonej o około 3 kilometry od szosy Lwów – Brody, na której to my, turyści zmierzający do zamku zostaliśmy porzuceni przez sympatycznego kierowcę marszrutki numer 279.

Widok z wału bastionowego. W tle szosa Lwów-Brody. Fot. P. Lech

Widok z wału bastionowego. W tle szosa Lwów-Brody. Fot. P. Lech

Po około 30-minutowym spacerze przez pola i krótkiej wspinaczce na zamkową górę (o wysokości 399 m n.p.m.) naszym oczom ukazał się potężny warowny pałac. Warowny pałac? Specyficzna nazwa, ale jak inaczej określić nigdy niezdobytą trzypiętrową willę Koniecpolskich, otoczoną potężnymi fortyfikacjami bastionowymi i ogrodami tarasowymi ulokowanymi wokół osi pałacu?

Palazzo in fortezza. Fot. P. Lech

Palazzo in fortezza. Fot. P. Lech

Włosi nazywają taką lokację „villa castello” lub „palazzo in fortezza”. Nazwy te doskonale oddają charakter podhoreckiego założenia architektonicznego. Zamek został wybudowany w latach 1635-1640. Inicjatorem budowy był jeden z największych ówczesnych magnatów Rzeczypospolitej – Stanisław Koniecpolski. Pałac w rękach potomków zwycięzcy spod Trzciany i Ochmatowa pozostał tylko do 1682 roku. Wtedy to został sprzedany rodzinie Sobieskich, którzy z czasem przekazali go wielkiemu hetmanowi koronnemu Stanisławowi Mateuszowi Rzewuskiemu. Rodzina Rzewuskich była właścicielami pałacu aż do czasów rozbiorów, kiedy to ziemie te znalazły się pod władaniem Austriaków.

Widok od strony dziedzińca. Fot. P. Lech

Widok od strony dziedzińca. Fot. P. Lech

Park i kościół. Fot. P. Lech

Park i kościół. Fot. P. Lech

XIX wiek i pierwsze dwudziestolecie XX wieku to okres stałego upadku pałacu i jego konsekwentnego grabienia. Dopiero po I wojnie światowej, kiedy to zamek ponownie znalazł się na terenie Rzeczpospolitej, przeprowadzono prace konserwatorskie i zadbano o pozostałe zbiory pałacowe. Od września 1939 roku, po zajęciu wschodnich terenów II Rzeczpospolitej przez ZSRR, na terenie zamku działał szpital gruźliczy. Po II wojnie światowej jego losy były coraz bardziej tragiczne. Oszczędzony przez przetaczające się tu w ciągu ostatnich 200 lat wojska zamek został podpalony i doszczętne spłonął w 1956 roku. Z czasem władze radzieckie zaczęły odbudowę. W 1974 roku kręcono tu sceny do „Potopu” Jerzego Hoffmana. Obecnie wciąż jest restaurowany, a jego właścicielem od 1997 roku jest Lwowska Galeria Obrazów. Bardzo ważną postacią dla odbudowy zamku w ostatnich latach był Borys Woźnicki, nieżyjący już ukraiński historyk sztuki, konserwator zabytków i opiekun pałaców oraz zamków Ukrainy.

Herb Krzywda rodu Rzewuskich. Fot. P. Lech

Herb Krzywda rodu Rzewuskich. Fot. P. Lech

Sam Zamek jest ciągle remontowany. W budynku zwiedzającym udostępnione zostały tylko podziemia i parter. Można przespacerować się po dziedzińcu, fortyfikacjach bastionowych, parku oraz trzech poziomach tarasów. Budowla robi oszałamiające wrażenie, zwłaszcza gdy obserwujemy ją, stojąc na środku osi barokowego założenia. W podziemiach znajduje się krótka (i specyficzna) ekspozycja poświęcona zamkowym duchom, na parterze natomiast – plakatowa wystawa ilustrująca dzieje pałacu. Prosta ekspozycja została wykonana w języku polskim i ukraińskim. Wystawa ta jest owocem projektu pod tytułem „Polsko-ukraińskie badania założeń rezydencjonalnych”. Naukowcy wykonali w jego ramach wspaniałą kwerendę źródłową i zaprezentowali jej efekty. Duża ilość zdjęć i skanów rycin ukazuje nam niezwykłą historię pałacu – poruszają zwłaszcza zdjęcia wypalonego w latach 60. budynku i ryciny obrazujące bogactwo XVII-wiecznego zamku.

Kościół św. Józefa i Podwyższenia Krzyża Św. Fot. P. Lech

Kościół św. Józefa i Podwyższenia Krzyża Św. Fot. P. Lech

Na terenie parku znajdują się jeszcze: austeria, dwie kolumny korynckie z figurami Matki Boskiej i św. Józefa oraz kościół z XVIII wieku pod wezwaniem św. Józefa i Podwyższenia Krzyża Św. Kościół jest kopią „Basilica di Superga” z Turynu. Na jego attyce wciąż możemy oglądać oryginalne rzeźby patronów rodu Rzewuskich – fundatorów kościoła. Na terenie kościoła zachowały się także epitafia Lubomirskich i Rzewuskich. Budynek świątyni jest w bardzo złym stanie. Jej wnętrzu można się przyjrzeć tylko w czasie nabożeństw odbywających się w niedzielę.

Próg w kościele. Fot. P. Lech

Próg w kościele. Fot. P. Lech

Kościół św. Józefa i Podwyższenia Krzyża Św. Fot. P. Lech

Kościół św. Józefa i Podwyższenia Krzyża Św. Fot. P. Lech

Przepych, przepiękne położenie oraz bogata historia czynią z podhoreckiego Zamku prawdziwą perłę architektury staropolskiej. Niewątpliwie miejsce to powinno być obowiązkowym punktem wszystkich wycieczek zwiedzających zachodnią Ukrainę.

Podhorce – Zespół pałacowo-zamkowy Koniecpolskich. Fot. P. Lech

Podhorce – Zespół pałacowo-zamkowy Koniecpolskich. Fot. P. Lech

Dojazd:

Z Lwowa i Brodów do Podhorcy można dostać się marszrutą numer 279. Trzeba wysiąść na przystanku Podhorce i pokonać pieszo około 3-kilometrową drogę do zamku.

Godziny otwarcia:

Wystawa

Lato: Wtorek-Niedziela 10:00 – 18:00

Zima: Wtorek-Niedziela 10:00 – 17:00

Teren zamku nie jest ogrodzony i spacerować po nim można praktycznie cały czas.

Ceny biletów:

Wstęp na wystawę:

Dorośli – 10,- UAH

Dzieci – 5,- UAH

Wstęp na teren Zamku:

Dorośli – 10,- UAH

Dzieci – 5,- UAH

Adres:

Obwód Lwowski, gmina Brody, Podhorce

Львівська область, Бродівський р-н., с. Підгірці

http://lvivgallery.org/ukr/12/objects.html

About Paweł Lech

Absolwent - Archeolog. Zleceniobiorca Centrum Nauki Kopernik. Blogowania uczył się na silniku wordpress, pracując nad stroną koła naukowego SKN Hanza. Archeologia zawsze jest numerem jeden. Poza archeologią interesuje się muzealnictwem, podróżami, wspinaczką górską (E!5642) i piłką nożną.