Rosja, Togliatti – Muzeum Techniki im. K. G. Sacharowa

Wołżańska Fabryka Samochodów (AwtoWaz) posiada jedne z najdłuższych linii produkcyjnych na świecie. Ich bezpośrednia długość wynosi ponad 140 kilometrów. W pięćdziesięcioletniej historii zakładu na jego taśmach powstały niezliczone ilości pojazdów mechanicznych. I to właśnie one w znacznej części stanowią ekspozycje Muzeum Techniki im. K. G. Sacharowa.
Panorama Muzeum Techniki w Togliatti. Fot. P. Lech Muzeum Techniki im. K. G. Sacharowa

Panorama Muzeum Techniki w Togliatti. Fot. P. Lech

Fabryka samochodów została utworzona dzięki współpracy Włoch ze Związkiem Radzieckim. Zbudowano ją na brzegu Wołgi w 1966 roku. Wokół zakładu wyrosło nowe miasto, zaprojektowane całkowicie od podstaw – Togliatti. Nietypową nazwę zawdzięczało liderowi Włoskiej Partii Komunistycznej – Palmiro Togliattiemu. Od samego początku w fabryce projektowano pojazdy przewidziane jako przyszłe „samochody dla ludu bloku wschodniego”. Produkowane tu Łady miały zmotoryzować państwa Układu Warszawskiego w taki sam sposób jak wcześniej zrobił to Citroën 2CV z Francją czy VW Beetle z Niemcami.

Główna aleja muzeum. Fot. P. Lech Muzeum Techniki im. K. G. Sacharowa

Główna aleja Muzeum Techniki im. K. G. Sacharowa. Fot. P. Lech

Muzeum Techniki im. K. G. Sacharowa w Togliatti powstało stosunkowo niedawno. Park Maszyn zorganizowany na przestrzeni 38 hektarów otwarto we wrześniu 2001 roku. Instytucja ulokowana przy fabryce Łady jest szeroko wspierana przez koncern AwtoWaz. Spora część z liczącej ponad 460 pojazdów ekspozycji została w mniejszym lub większym stopniu zmontowana w okolicznych zakładach. Chociaż radziecka i post-radziecka myśl techniczna odznaczała się niezwykle wysokim wskaźnikiem wytrzymałości, to dziś niestety znaczna część zgromadzonych tu pojazdów straszy swoim stanem zachowania.

Muzeum czy też złomowisko? Fot. P. Lech Muzeum Techniki im. K. G. Sacharowa

Muzeum czy też złomowisko? Fot. P. Lech

Zadaniem muzeum jest wprowadzenie zwiedzających w świat „chwalebnej” przeszłości narodów Związku Radzieckiego poprzez prezentację ich osiągnięć z dziedziny nauki i techniki oraz szeroko pojętego rozwoju broni. Szczytne założenia statutowe muzeum realizowane są na kilku polach. Możemy tu oglądać oddzielone od siebie kolekcje wojskowych pojazdów opancerzonych, ciężarówek, pojazdów rolniczych, samochodów cywilnych, artylerii lądowej i morskiej oraz zabytki kolejnictwa, kosmonautyki i sprzęt lotniczy.

Panzerkampfwagen 38(t) -  Najlepszy niemiecki czołg lekki początkowego okresu II Wojny Światowej konstrukcji... czeskiej. Fot. P. Lech Muzeum Techniki im. K. G. Sacharowa

Panzerkampfwagen 38(t) – najlepszy niemiecki czołg lekki konstrukcji… czeskiej. Fot. P. Lech

90% eksponatów Muzeum Techniki im. K. G. Sacharowa stanowią wozy wyprodukowane w ZSRR i Rosji. Zagraniczne pojazdy należące do muzeum również muszą być związane historycznie ze Związkiem Radzieckim. I tak oto możemy tu zobaczyć wykorzystywany przez Niemców w trakcie II wojny światowej czeski czołg LT vz.38 (Panzerkampfwagen 38(t)), amerykańskie lokomotywy oraz samochód ciężarowy Studebaker US-6 (trafiły tu w ramach programu Lend-Lease), czechosłowackie samoloty szkoleniowe L-39 i L-29 (szkolili się na nich radzieccy piloci) oraz polski helikopter Mi-2 (wyprodukowany w Mielcu na – jakżeby inaczej – radzieckiej licencji).

ZiS-5 - 3-tonowa ciężarówka produkowana w zakładach UralZiS. Drewniana kabina, jedno działające światło, owalne błotniki zastąpione płaskimi i brak tylnich hamulców - wszystko by uprościć konstrukcję w czasie wojny. Fot. P. Lech

ZiS-5 – 3-tonowa ciężarówka produkowana w zakładach UralZiS. Drewniana kabina, jedno działające światło, owalne błotniki zastąpione płaskimi i brak tylnych hamulców – wszystko, by uprościć konstrukcję w czasie wojny. Fot. P. Lech

Najcenniejszym zabytkiem z kolekcji drugowojennej jest wspomniany wcześniej czołg LT vz.38. Zbiór uzupełniają przeciwpancerne armaty ZIS-3, ciężarówki ZiS-5, ciężkie działo samobieżne ISU-152, kilka wyrzutni rakiet Katiusza i Andriusza oraz najsłynniejszy radziecki czołg – T-34. Wśród najstarszych pojazdów znajdziemy także maszyny rolnicze takie jak traktory „Сталинец” i „Универсал„. Do ciekawszych współczesnych pojazdów pancernych znajdujących się w zbiorach muzeum należą samobieżne armaty „Hiacynt„, „Piwonia” i „Goździk” (skąd ta miłość do kwiatów?) oraz czołgi IS-3 i T-80.

T-72. Rosjanie posiadają około 9200 takich czołgów. My 597. Fot. P. Lech

T-72. Rosjanie posiadają około 9200 takich czołgów. My 597. Fot. P. Lech

Największą atrakcją muzeum jest Radziecki Oceaniczny Okręt Podwodny typu 641B. Co taka ponad 90-metrowa łódź robi 1900 km od brzegów Morza Bałtyckiego? Niestety nic. Łódź tylko stoi i niszczeje. Nie można do niej wejść, dodatkowo jest ona odgrodzona wysokim płotem. Mimo bardzo ciekawej historii (Okręt B-307 stojący w Togliatti służył na Morzu Śródziemnym i wielokrotnie znajdował się w stanie gotowości bojowej) na terenie muzeum o łodzi nie dowiemy się nic. Ba! Błędne informacje o łodzi znajdziemy nawet w markowych przewodnikach – Lonely Planet Russia z 2012 roku zachęca do zwiedzenia wnętrza „atomowej łodzi podwodnej”! A łódź ani nie jest atomowa (napędzały ją trzy silniki Diesel i trzy elektryczne), ani – co podkreślę jeszcze raz – nie można jej zwiedzić. Nigdzie też nie wspomina się o długiej podróży okrętu podwodnego z Kronsztadzkiej Stoczni im. Lenina do Muzeum w Togliatti (prawie 2200 km!). W trakcie spławu łódź musiała pokonać dwadzieścia dwie śluzy i prawie drugie tyle mostów. Operacja przetransportowania łodzi rozpoczęła się 1. XI 2003 roku i zakończyła 22. IV 2005 roku.

Okręty podwodne projektu 641B - kryptonim NATO: TANGO. Fot. P. Lech

Okręt podwodny projektu 641B. Kryptonim NATO: TANGO. Fot. P. Lech

Ekspozycja muzeum nie ogranicza się tylko do prezentacji sprzętu wojskowego. Wokół murowanego pawilonu, na tak zwanym „obszarze trzecim muzeum”, zgromadzonych zostało kilka lokomotyw oraz pociąg pancerny. W samym budynku mamy najbardziej interesującą i dopracowaną część ekspozycji. Tu właśnie możemy zobaczyć modele Łunochodów – 1 i 2 (warto przyjrzeć się genialnej konstrukcji zawieszenia i kół!), projekty Marsochodów oraz rakiety systemu Sojuz i Proton. Drugą część pawilonu zajmują pojazdy wojsk powietrzno-desantowych, zapakowane i przygotowane do zrzutu na państwa kapitalistycznego zachodu.

Kosmiczny Pawilon. Fot. P. Lech

Kosmiczny Pawilon. Fot. P. Lech

Na terenie muzeum znajduje się jeszcze jeden pawilon, w którym zgromadzono eksperymentalne samochody zakładów AwtoWaz. I tak oto możemy oglądać nigdy nie powstałą „Ładę Piter-Turbo”, rodzinne kombi „Carat”, elektrycznego „Kucyka” oraz dwumiejscowy radziecki roadster. Te samochody koncepcyjne zostały stworzone do udziału w krajowych i międzynarodowych targach motoryzacyjnych i niejednokrotnie wzbudzały duże zainteresowanie (i śmiech!? [red.]).

Chociaż nie jest to Uljanowsk, to trochę sprzętu lotniczego tu zgromadzono. MiG-25RU, MiG-27, Ił-14, Mi-26 i Mi-6.    Fot. P. Lech

Chociaż nie jest to Uljanowsk, to trochę sprzętu lotniczego tu zgromadzono. MiG-25RU, MiG-27, Ił-14, Mi-26 i Mi-6. Fot. P. Lech

W Muzeum Techniki im. K. G. Sacharowa odbywa się duża ilość corocznych festiwali i imprez. Ciekawie zapowiada się show o nazwie „Autorodeo”, gdzie Łady poskramiane przez komsomolców, skaczą przez płonące okręgi oraz turniej rycerski odbywający się pomiędzy czołgami i armatami.

Krótkie podsumowanie…

Stosunkowo nowe muzeum czasy świetności ma ewidentnie jeszcze przed sobą. Ilość zgromadzonych eksponatów jest oszołamiająca, ale ich stan zachowania oraz skąpe opisy pozostawiają wiele do życzenia. Jednak jeśli już jakieś niekorzystne wiatry zaniosą was do Togliatti, to poza odwiedzeniem miejskich plaż w dzielnicy Avtozavodskiej (polecam w pakiecie z regionalnym piwem Żigulewskoje), muzeum jest jedyną wartościową atrakcją miasta.

Technika rakietowa. Fot. P. Lech

Technika rakietowa z wieżowcem Łada-AwtoWaz w tle. Fot. P. Lech

Dojazd:

Togliatti składa się z dwóch dużych, oddzielnych części. Старый город obejmuje tereny dawnego Stawropola nad Wołgą, новый город to z kolei część miasta powstała w latach 60. i 70. XX wieku. Muzeum znajduje się przy samej fabryce Łady, obok dzielnicy новый город. Do fabryki dojeżdża około 20 autobusów wyruszających z różnych części miasta. Najbliżej Muzeum Techniki im. K. G. Sacharowa znajduje się przystanek Медицинский центр ВАЗа (Centrum Medyczne AtowWaza). Zatrzymują się tam autobusy: 23, 28, 31, marszruty: 115, 136, 139, 140, 169, 326 oraz trolejbusy: 10, 11, 11K, 15.

Godziny otwarcia:

Muzeum Techniki im. K. G. Sacharowa jest otwarte codziennie w godzinach 9:00-17:00

Ceny biletów:

Obszar nr 1:
Dorośli – 60,- RUB
Studenci i uczniowie – 30,- RUB

Obszar nr 1 i nr 3:
Dorośli – 100,- RUB
Studenci i uczniowie – 50,- RUB

Bilet uprawniający do robienia zdjęć – 40,- RUB

Bilet uprawniający do nagrywania filmów – 60,- RUB

Szczegółowy cennik

Adres:

Muzeum Techniki im. K. G. Sacharowa
(Технический музей имени К. Г. Сахарова)

Togliatti, Szosa Południowa 137
Тольятти, Южное шоссе, 137

http://museum.vaz.ru/

http://museum.vaz.ru/3Dtour/virtualtour.swf – wirtualna wycieczka po muzeum

About Paweł Lech

Absolwent - Archeolog. Zleceniobiorca Centrum Nauki Kopernik. Blogowania uczył się na silniku wordpress, pracując nad stroną koła naukowego SKN Hanza. Archeologia zawsze jest numerem jeden. Poza archeologią interesuje się muzealnictwem, podróżami, wspinaczką górską (E!5642) i piłką nożną.