Słowacja, Żehra – Zamek Spiski

Na szczycie wapiennej skały, w Centrum Kotliny Spiskiej, na wysokości 634 m. n.p.m. znajduje się perła średniowiecznej architektury – Zamek Spiski. Wielokrotnie przebudowywana twierdza, której ruiny niedawno zwiedzaliśmy, jest ciekawym przykładem rozwoju architektury obronnej na przestrzeni XII-XVIII wieku. Przez Słowaków uznawana jest za największą tego typu konstrukcję w Europie Środkowej, od 1993 roku znajduje się na liście światowego dziedzictwa UNESCO.
Żehra, Zamek Spiski - Widok na zamek od strony wschodniej z autostrady D1. Fot. P. Lech

Żehra, Zamek Spiski – Widok na zamek od strony wschodniej z autostrady D1. Fot. P. Lech

100 kilometrów od Zakopanego, 40 kilometrów od słynnego Popradu. Tylko niecałe 90 minut jazdy samochodem od polskiej granicy oddziela turystów wypoczywających w sercu Tatr od perły Spiszu. Jeżeli pogoda nad Morskim Okiem nie dopisuje, a Wy zastanawiacie się, gdzie pojechać na wycieczkę, podpowiem wam. Wybierzcie Słowacki Spisz z Żehrą, Lewoczą i Spiskim Podgrodziem. Ale zwiedzanie tego rejonu zacznijcie od Spiskiego Zamku.

Żehra, Zamek Spiski - nic dodać, nic ująć. Fot. P. Lech

Żehra, Zamek Spiski – nic dodać, nic ująć. Fot. P. Lech

Zamek Spiski (a właściwie jego ruiny) rozciąga się na obszarze prawie 4 ha. Pierwsze wzmianki odnośnie istniejącej w tym miejscu twierdzy pochodzą z XII wieku. Prawdopodobnie wtedy powstała najstarsza część późniejszego zamku – okrągła wieża mieszkalna. W XII wieku powstał też romański pałac oraz większość zabudowy wysokiego zamku.

Żehra, Zamek Spiski - malowniczo położony dolny zamek. Fot. P. Lech

Żehra, Zamek Spiski – malowniczo położony dolny zamek. Fot. P. Lech

Rok 1464 to jedna z ważniejszych dat w historii tej budowli. Panujący wtedy na Węgrzech Władysław V Pogrobowiec, podarował zamek rodowi Zapolya. Zapolyowie posiadali ponad 60 zamków, jednak to Zamek Spiski był postrzegany przez nich jako gniazdo rodowe. Tu też urodził się przyszły władca Królestwa Węgier – Jan Zapolya. Król i jego rodzina są odpowiedzialni za finalną rozbudowę twierdzy do dzisiejszych rozmiarów.

Żehra, Zamek Spiski - widok na górny zamek, jego najstarsza część to okrągła wieża wybudowana około 1230 roku. Fot. P. Lech

Żehra, Zamek Spiski – widok na górny zamek, jego najstarsza część to okrągła wieża wybudowana około 1230 roku. Fot. P. Lech

Mury i strome skalne ściany były wielokrotnie wykorzystywane przez Węgrów, władających zamkiem i okolicznymi ziemiami, do obrony przed najeźdźcami. Jeden z pierwszych „bojowych testów” fortyfikacji miał miejsce w 1241 roku, kiedy to Tatarzy najechali ziemie Spiszu. W swej prawie osiemsetletniej historii zamek został zdobyty tylko dwukrotnie. Raz przez husytów i raz przez cesarza Ferdynanda I.

Żehra, Zamek Spiski - od 1993 roku znajduje się na liście świat. Fot. P. Lech

Żehra, Zamek Spiski – od 1993 roku znajduje się na liście światowego dziedzictwa UNESCO. Fot. P. Lech

Zamek Spiski wielokrotnie zmieniał właścicieli. Do 1945 roku znajdował się w rękach węgierskich rodów magnackich (Thurzonów, Zapolyów oraz jako ostatnich – Csákych). Skutkiem pożaru z 1780 roku zamek został praktycznie opuszczony i od tego czasu powoli podupadał. Szczęśliwie od lat 80. XX wieku spiska twierdza jest powoli zabezpieczana i remontowana. Na obszarze zamku wciąż prowadzi się badania archeologiczne oraz konserwacyjne, których wyniki za kilka lat będzie można oglądać w nowej przestrzeni muzealnej znajdującej się w zachowanych komnatach.

Żehra, Zamek Spiski - Podejście od strony Hodkovic dostarcza niezapomnianych widoków. Fot. P. Lech

Żehra, Zamek Spiski – Podejście od strony Hodkovic dostarcza niezapomnianych widoków. Fot. P. Lech

Jedną z większych atrakcji Zamku jest możliwość wejścia na najwyższą wieżę i podziwianie z jej szczytu odbudowanych murów i Wysokich Tatr. Poza zwiedzaniem kamiennego labiryntu można też zajrzeć na wystawę historyczną – niestety w okresie, w którym odwiedziłem Spisz, wystawa była w trakcie remontu. Latem na dolnym zamku odbywają się imprezy historyczne, niestety dostęp do ich kalendarza jest dość utrudniony – można go znaleźć tylko na słowacko-języcznej stronie internetowej Zamku.

Żehra, Zamek Spiski - panorama dolnego zamku i miasta Spiskie Podgrodzie. Fot. P. Lech

Żehra, Zamek Spiski – panorama dolnego zamku i miasta Spiskie Podgrodzie. Fot. P. Lech

Jedno zdanie na koniec? Zamek Spiski ma malownicze położenie, niezwykłą architekturę i ciekawą historię, do tego znajduje się niezwykle blisko granicy Polski. Czy warto go odwiedzić? Jeśli nie przekonał was do tego mój tekst, to mam nadzieję, że zrobią to zdjęcia.

Żehra, Zamek Spiski - Brama od strony Hodkovic. Fot. P. Lech

Żehra, Zamek Spiski – Brama od strony Hodkovic. Fot. P. Lech

Dojazd do Zamku Spiskiego:
Zamek Spiski znajduje się na terenie Żehry, jednej z najstarszych miejscowości Spisza. Jako, że Zamek znajduje się na wzgórzu jest on widoczny już z daleka. Niezwykle ułatwia to dotarcie do niego. Jadąc autostradą D1, trzeba zjechać z niej na węźle Becharovce. Stąd do Zamku jest są już tylko 4 kilometry, a cała trasa jest doskonale oznaczona/ W okolicy Zamku Spiskiego znajdują się dwa parkingi jeden od strony zachodniej (od Spiskiego Podgrodzia) i drugi od strony wschodniej (Hodkovce). Spacer od strony Hodkovcy do bramy zamku trwa okolo 10 minut. Podejście od strony Spiskiego Podgrodzia, na obszar górnego zamku trwa około 50 minut.

Godziny otwarcia w 2015 roku:
01.05.2015 – 30.09.2015 – poniedzałek – niedziela od 9:00 do 19:00,
01.10.2015 – 31.10.2015 – poniedzałek – niedziela od 9:00 do 17:00,
01.11.2015 – 30.11.2015 – poniedzałek – niedziela od 10:00 do 16:00,
01.12.2015 – 31.12.2015 – zamknięte

Ceny biletów:
Normalny – 6,00,- €,
Studencki – 4,00,- €,
Dla dzieci i młodzieży do 18 roku życia – 3,00,- €,
Rodzinny (dla czterech osób) – 12,00- €.

Adres:
SNM-Spišské múzeum, Nám. Majstra Pavla 40, 054 01 Levoča
http://www.spisskyhrad.sk/

Żehra, Zamek Spiski - Skomplikowane plany murów. Fot. P. Lech

Żehra, Zamek Spiski – Skomplikowane plany murów. Fot. P. Lech

About Paweł Lech

Absolwent - Archeolog. Zleceniobiorca Centrum Nauki Kopernik. Blogowania uczył się na silniku wordpress, pracując nad stroną koła naukowego SKN Hanza. Archeologia zawsze jest numerem jeden. Poza archeologią interesuje się muzealnictwem, podróżami, wspinaczką górską (E!5642) i piłką nożną.