San Marino – Muzeum Narodowe

San Marino – z czym właściwie kojarzy się ten kraj? Najstarsza ciągle istniejąca republika. Jeden z najmniejszych krajów świata. Raj podatkowy i bankowy. Turystyczny średniowieczny Disneyland. Reprezentacja w piłce nożnej, która też jest w stanie strzelić gola Polsce. Wyścigi F1. To wszystko prawda, ale po naszej wycieczce będziemy głównie kojarzyć San Marino ze słowem „wolność”. I z tłumem rosyjskojęzycznych wycieczek.
Muzeum San Marino (2)

Wolność – najczęściej pojawiające się hasło w San Marino, fot. P. Jaskólski

San Marino jest uważane za najstarszą republikę świata. Została ona utworzona w 301 roku przez legendarnego świętego Marinusa. Podobno ten chrześcijański budowniczy uciekał przed prześladowaniami rzymskiego cesarza Dioklecjana i schronił się na szczycie Monte Titano – najwyższego z siedmiu wzgórz San Marino. Dość szybko założono tam chrześcijańską wspólnotę, która na pamiątkę Marinusa otrzymała nazwę „Ziemia San Marino”. Burzliwa historia naszego kontynentu oszczędziła maleńką samorządną enklawę – zarówno dzięki sprzyjającym okolicznościom politycznym, jak i wyjątkowym zdolnościom dyplomatycznym rządzących nią władców. W herbie kraju na tle trzech wież widnieje hasło „Libertas”. I rzeczywiście jest to słowo bliskie sanmarińczykom, a o swojej małej ojczyźnie mówią oni z dumą, że jest to „kraina wolności”.

Muzeum San Marino (4)

Pierwsza Wieża – twierdza La Rocca o Guaita, fot. P. Jaskólski

Prima Torre

Wolności jednak trzeba strzec i bronić. Stąd trzy górujące na szczytach Monte Titano wieże – zamki. Pierwszy i najokazalszy z nich to twierdza La Rocca o Guaita. Została zbudowana już w XI wieku, wielokrotnie przebudowywana do wieku XV, gdy jej kształt stał się zbliżony do dzisiejszego. Wewnętrzny dziedziniec, kapliczka, mury z blankami, a nad twierdzą – górująca pentagonalna wieża. La Rocca o Guaita wygląda na wyrosłą bezpośrednio ze skały forteczną pięść. To stąd mieliśmy najlepszy widok na miasto, pozostałe wieże i okoliczne tereny.

Muzeum San Marino (6)

Wystawy w Pierwszej Wieży, fot. P. Jaskólski

Do końca lat 60-tych twierdza była więzieniem. Weszliśmy do dawnych lochów i oglądaliśmy ściany pokryte wyrysowanymi przez osadzonych karykaturami politycznymi. Oprócz dawnych cel, znajduje się tu stała wystawa poświęcona początkom i zmianom jakim przez lata ulegały fortyfikacje. Na dziedzińcu La Rocca o Guaita zachowane są niektóre działa artylerii, dary królów Włoch: Wiktora Emmanuela II i Wiktora Emmanuela III, po dziś dzień używane do oddawania salw w czasie świąt narodowych (np. 3 września – dzień założenia republiki). Udało nam się wejść na taras widokowy wieży – ale właściwie nie wiemy czy to było dozwolone – niby drzwi zamknięte, a jednak otworzyliśmy. Przydałoby się lepsze oznaczenie, gdzie można, a gdzie nie wolno się wdrapać.

Muzeum San Marino (13)

Widok na drugą wieżę – La Cesta o Fratta, zarazem Muzeum Dawnej Broni, fot. P. Jaskólski

Seconda Torre

Druga wieża – La Cesta o Fratta jest trochę młodsza – wybudowano ją w XIII wieku. Obecnie ma tu swoją siedzibę utworzone w 1956 roku Muzeum Starej Broni (Museo delle Armi Antiche). Na wystawach znajduje się kolekcja ponad 700 egzemplarzy broni palnej, broń biała, a także zbroje z różnych epok. Robią wrażenie mimo standardowych gablot postawionych w surowych średniowiecznych wnętrzach. Po wyjściu z sali na piętrze wdrapaliśmy się na kamienny taras wieży – zachwycający widok. Dopóty, dopóki nie spojrzeliśmy pod stopy uświadamiając sobie jak wiele metrów dzieli nas od poziomu gruntu.

Muzeum San Marino (3)

Zbiory Muzeum Dawnej Broni mieszczącego się w La Cesta o Fratta, fot. P. Jaskólski

Terza Torre

Trzecia Wieża – XIII-wieczna Montale – jest opuszczona od bardzo dawna i niedostępna dla zwiedzających wewnątrz. Mimo to spore wrażenie zrobiło na nas przejście się trasą wzdłuż fortyfikacji. Już sam spacer z wieży do wieży i zwiedzenie dwóch muzeów znajdujących się w La Cesta o Fratta i La Rocca o Guaita zabrało nam dobre trzy godziny. Niesamowite widoki i bajkowy klimat. A to przecież było tylko preludium do samego zwiedzania miasta.

Muzeum San Marino (5)

Trzecia Wieża – Montale, nie jest dostępna do zwiedzania, fot. P. Jaskólski

Palazzo Pergami Belluzzi

Muzeum Narodowe San Marino znajduje się w głębi miasta, w dość mało wyróżniającym się Palazzo Pergami Belluzzi. Sama kolekcja nie powala – trzy piętra, 5 tysięcy zabytków archeologicznych, historycznych i dział sztuki – wszystko zlewało się nam podczas zwiedzania w jedną całość. Ekspozycja jest z jednej strony owocem prac archeologicznych na terenie republiki, a z drugiej – licznych darowizn osób prywatnych (w tym trzon kolekcji – zabytki podarowane przez Luigiego Cibrario).

Muzeum San Marino (10)

Ekspozycja archeologiczna w Muzeum Narodowym, fot. P. Jaskólski

Jednak w dwóch miejscach Muzeum Narodowe San Marino nas pozytywnie zaskoczyło. Pierwsza niespodzianka to część archeologiczna z prezentowanymi zabytkami ze skarbu z Domagnano. Fantastyczne damskie ozdoby z czasów Teodoryka Wielkiego (VI w. n.e.) zostały bardzo pięknie wyeksponowane. Faktem jest, że większość z tych prezentowanych w San Marino to kopie oryginałów, ale i tak wizygockie fibule w kształcie orłów zrobiły na nas wrażenie. Wielki plus za ukazanie gdzie dana ozdoba była noszona.

Muzeum San Marino (9)

Rekonstrukcja ozdób damy dworu Teodoryka – skarbu z Domagnano, fot. P. Jaskólski

Druga sala, która wyróżniała się spośród pozostałych wystaw Muzeum Narodowego San Marino, to miejsce poświęcone numizmatyce. Prezentowane są tu monety i medale bite przez republikańską mennicę. Niby standardowe gabloty i mało ogólnych opisów. Tyle że broni się sam materiał – San Marino z numizmatyki i filatelistyki uczyniło produkt eksportowy i turystyczny. Z całego świata ciągną tu ludzie, żeby kupić unikalne monety. I widać to bogactwo form na historycznych egzemplarzach zgromadzonych w Muzeum. Straszą tylko te gołe ściany…

Muzeum San Marino (1)

Część wystawy poświęcona numizmatyce, fot. P. Jaskólski

Museum St. Francesco – San Marino Art Gallery

San Marino to nie tylko twierdze, mury miejskie i pałace cywilne – jest tu również spora ilość zabytków sakralnych: katedra z prochami św. Marinusa, kościół pw. św. Piotra, kościół Giovanniego Michelucciego, kościół S. Francisco z 1361 r…  Przy tym ostatnim znajduje się oddział Muzeum Narodowego San Marino – Museum St. Francesco San Marino Art Gallery. We wnętrzach kościelnych i przylegających do niego klasztornych korytarzach prezentowane są zabytki sakralne San Marino.

Muzeum San Marino (8)

Tuż obok kościoła św Franciszka – muzeum poświęcone zabytkom sakralnym, fot. P. Jaskólski

Palazzo Pubblico

Ratusz San Marino, znajduje się przy Piazza della Libertà i jest to zarazem siedziba rządu republiki. Palazzo Pubblico zbudowany został w stylu gotyckim w XIV w. Wewnątrz znajduje się 60-osobowa Wielka Sala Rad, Sala Zgromadzeń i Sala Głosowań. Na zewnętrznej fasadzie można zobaczyć herby dziewięciu zamków Republiki San Marino oraz w rogu po prawej stronie, figurę z brązu przedstawiającą św. Marinusa. Przed Palazzo Pubblico znajduje się Statua Wolności. Niestety, tym razem nie udało się nam wejść tym razem do środka – siedziba rządu nie jest dostępna, gdy zbiera się tam Wielka Rada Generalna (zwykle w środy). Gdy próbowaliśmy wejść do środka, akurat w San Marino przebywał minister finansów Włoch, który próbował nakłonić Republikę do zaostrzenia polityki finansowej względem Włochów trzymających oszczędności w tutejszych bankach…

Muzeum San Marino (11)

Widok na ratusz Palazzo Pubblico, siedzibę rządu republiki, fot. P. Jaskólski

Leonardo w San Marino

To co było podczas naszego zwiedzania San Marino dodatkową niespodzianką, to pojawiające się co jakiś czas eksponaty i tablice dotyczące Leonarda Da Vinci. W tym czasie była prezentowana w Centrum Kongresowym San Marino mediolańska czasowa wystawa poświęcona włoskiemu geniuszowi. Na każdym kroku natykaliśmy się na mini wystawy dotyczące życia i twórczości Leonarda. Same w sobie były one bardzo interesujące i kusiły – jednak nie ulegliśmy im ze względu na wysokie ceny biletów i na wystawę „Leonardo3 – Il Mondo di Leonardo” wpadniemy kiedy indziej.

Muzeum San Marino (7)

Pracownia Leonarda Da Vinci – zrekonstruowana w Pierwszej Wieży, fot. P. Jaskólski

San Marino jest fantastycznym miejscem do odwiedzenia. Jest tu co robić przez cały dzień. Zachwyciła nas historia, muzea i zabytki. Zaskoczyły liczne sklepy, lokalne pamiątki i tłumy rosyjskojęzycznych turystów (samo słowo „wyprzedaż” na witrynach sklepowych jest pisane: Sale, ale również „Cкидки”). A my sami byliśmy ciągle brani za Rosjan…

Muzeum San Marino (12)

Widok ze wzgórza Monte Titano, fot. P. Jaskólski

Dojazd:

Najlepiej – samochodem – autostradą A14 Bolonia–Ankona. Do Republiki prowadzi droga SS72 z Rimini. Wjazd na terytorium San Marino nie podlega żadnym specjalnym ograniczeniom (wystarczy posiadać dowód osobisty). Pojazdy należy zostawiać wyłącznie na specjalnie oznakowanych parkingach (właściwie tuż przy samych murach starego miasta).

Godziny otwarcia:
2 stycznia – 8 czerwca: 9:00 – 17:00
9 czerwca – 14 września: 8:00 – 20:00
15 września – 31 grudnia: 9:00 – 17:00

Godziny zwiedzania mogą ulec zmianie (dotyczy przede wszystkim budynku rządowego)

Ceny biletów:
Bilet normalny: 4,- €
Bilet ulgowy: 3,- € (grupy powyżej 25 osób, dzieci w wieku powyżej 6 i do 12 lat, seniorzy powyżej 65 roku życia)
Bilet łączony: 10,- € (ważny przez 10 dni od pierwszego użycia, upoważnia do zwiedzenia do zwiedzenia 5 oddziałów muzeum San Marino, po zwiedzeniu jest możliwy zwrot karty – biletu i odzyskanie 1,- €)

Wstęp wolny: niepełnosprawni i ich opiekunowie, dzieci do 6 roku życia.

Adres:

Muzeum Narodowe
Palazzo Pergami Belluzzi
Piazzetta del Titano, 1 – San Marino
tel. 0549 883835

Muzeum Świętego Franciszka
Via Basilicius – 47890 San Marino
tel. 0549 885132

Budynek Rządu
Piazza della Libertà – San Marino
tel. 0549 885370

Pierwsza Wieża
Via Salita alla Rocca – San Marino
tel. 0549 991369

Druga Wieża
Via Salita alla Cesta – San Marino
tel. 0549  991295

Galeria Sztuki Współczesnej i Nowoczesnej
Galleria di via Eugippo Via Eugippo – San Marino
tel. 0549 883002/ 885414
fax.0549 883003
e-mail :     galleria@museidistato.sm

Logge dei Balestrieri
Giardino dei Liburni  – San Marino
tel. 0549 882289

Ex Chiesetta di Sant’Anna
Via Donna Felicissima – San Marino

http://www.museidistato.sm/

About Paweł Jaskólski

Archeolog, popularyzator nauki, autor licznych warsztatów, pokazów i zajęć edukacyjnych. Od 2009 roku współpracuje z Centrum Nauki Kopernik. Zafascynowany średniowiecznymi miastami, rzemiosłem i zamkami krzyżackimi, co zawdzięcza udziałowi w licznych ekspedycjach archeologicznych na Pomorzu Gdańskim.