Rosja, Wołgograd – Muzeum Panorama Bitwy Stalingradzkiej

AKTUALIZACJA CEN I GODZIN PRACY 04.01.2017
Carycyn, Stalingrad, Wołgograd – jedno z większych miast południowo-zachodniej części Rosji, przyciąga do siebie turystów nie tylko spokojem i widokiem największej europejskiej rzeki (Wołga), ale także, jeśli nie przede wszystkim swoją niezwykle krwawą historią.
Stalingrad - Miasto Bohater. Fot. Paweł Lech

Stalingrad – Miasto Bohater. Fot. P. Lech

Od momentu założenia, miasto to było wielokrotnie nawiedzane przez wrogie Rosjanom armie. W XVIII wieku były to wojska kozaków dońskich, w latach dwudziestych XX wieku armie białych i czerwonych, a w roku 1942 armia niemiecka. Od 17 lipca 1942 roku do 2 lutego 1943 roku o miasto toczyły się niezwykle ciężki walki. Wojska niemieckie i rosyjskie walczyły zażarcie o cel, który był symbolem Związku Radzieckiego i dumą jego władcy – Stalina. Krwawa bitwa zakończyła się całkowitym zwycięstwem Rosjan, którzy opłacili je życiem pół miliona żołnierzy i totalną zagładą ówczesnego Stalingradu.

Makieta Stalingradu z 1943 roku. Fot. Paweł Lech

Makieta Stalingradu z 1943 roku. Fot. P. Lech

Dzisiejsze miasto pełne jest pamiątek po tej konfrontacji, a jedną z nich jest Muzeum Panorama Bitwy Stalingradzkiej (Музей-панораму «Сталинградская битва»). Obiekt ten powstał w 1948 roku z połączenia zbiorów Muzeum Obrony Carycyna i pamiątek zebranych w trakcie i po bitwie stalingradzkiej. Aktualnie wspólnie z Kurhanem Mamaja stanowi największą atrakcję turystyczną Wołgogradu.

Radziecki myśliwiec przy wejściu. Fot. Paweł Lech

Radziecki myśliwiec przy wejściu. Fot. P. Lech

Muzeum składa się z ośmiu sal, w których prezentowane są zbiory ukazujące kolejne etapy konfliktu. W pierwszych salach poznajemy tło historyczne w postaci rozwoju Stalingradu przed 1942 rokiem, wybuchu II wojny światowej (w tym muzeum wojna zaczyna się 1.09.1939!) czy początku Wielkiej Wojny Ojczyźnianej. W następnych pomieszczeniach oglądamy ekspozycję związaną z ofensywą kaukaską i kolejnymi fazami bitwy stalingradzkiej. Ostania sala jest salą pamięci poświęconą epilogowi bitwy oraz jej wpływowi na przebieg II wojny światowej.

Preludium. Fot. Paweł Lech

Preludium. Fot. Paweł Lech

W salach muzeum znajduje się około czterech tysięcy eksponatów ukazujących historię bitwy. W surowych kamiennych wnętrzach w bardzo przejrzysty i nowoczesny sposób prezentowane są zdjęcia, plakaty, filmy propagandowe, ale także to, co stanowi „sól” muzeów historycznych – broń. Możemy tu zobaczyć kolekcję ręcznej broni strzeleckiej (liczne rosyjskie PPSz-41 [ППШ-41], karabiny Mosin wz. 1891/30, karabiny maszynowe DP, karabin przeciwpancerny PTRD oraz niemieckie MP-40, MG-34 czy MG-42) czy broni artyleryjskiej (moździerze, haubice 122 mm. i artyleria przeciwlotnicza). Muzeum pełne jest też zaskakujących eksponatów takich jak stół, przy którym przesłuchiwano marszałka Paulusa, miecz króla Jerzego VI będący darem dla obywateli Stalingradu czy płaszcz generała Glazkowa podziurawiony przez 160 kul.

Sprzęt niemiecki. Fot. Paweł Lech

Sprzęt niemiecki. Fot. Paweł Lech

Niemiecka broń. Fot. Paweł Lech

Niemiecka broń. Fot. Paweł Lech

Dużą atrakcją jest gablota poświęcona Wasilijowi Zajcewowi – snajperowi, bohaterowi Stalingradu i głównej postaci wojennego filmu fabularnego „Wróg u bram”. Możemy tu obejrzeć jego karabin snajperski Mosin, który jest chyba najsłynniejszym eksponatem znajdującym się w muzeum.

Wasilij Zaicew. Fot. Paweł Lech

Wasilij Zaicew. Fot. Paweł Lech

Mosin Wasilija Zaiceva. Fot. Paweł Lech

Mosin Wasilija Zaiceva. Fot. Paweł Lech

Muzeum zebrało również imponującą galerię portretów (nie zawsze najwyższej klasy) radzieckich przywódców i dowódców wojskowych, którzy brali udział w bitwie stalingradzkiej. Sama ekspozycja jest uzupełniona czterema dioramami przedstawiającymi między innymi szturm na lotnisko i centralny punkt przeprawy przez Wołgę (znany między innymi z gry komputerowej Call of Duty).

Diorama. Fot. Paweł Lech

Diorama. Fot. Paweł Lech

Kulminacyjnym punktem zwiedzania jest wizyta w sali z panoramą ukazującą „Triumf Armii Czerwonej nad faszystami w Stalingradzie”. Płótno o wymiarach 16 m. X 120 m. jest umieszczone w pomieszczeniu o powierzchni 1000 metrów kwadratowych. Gigantyczna panorama ukazuje nam kluczowy szturm na wzgórze 102, czyli na dzisiejszy Kurhan Mamaja. Zwiedzający mogą na niej dostrzec wszystkie ważniejsze punkty Stalingradu. Znajome sylwetki – młyna, domu Pawłowa, placu Lenina, dworca kolejowego, fabryk „Czerwony Październik”, „Lazur” i „Tchermet” oraz elewatora zbożowego. Głównym celem pracy kolektywu radzieckich artystów plastyków było oddanie heroicznego ducha tamtych czasów. Udało im się to w pełni, a osiągnęli to między innymi dzięki rzetelnemu odwzorowaniu pola bitwy – jego topografii, mnogości wojsk oraz precyzji w oddaniu ich uzbrojenia i umundurowania. Na mnie prezentacja tego obrazu wywarła ogromne wrażenie.

Panorama „Triumf Armii Czerwonej nad faszystami w Stalingradzie”. Fot. Paweł Lech

Panorama „Triumf Armii Czerwonej nad faszystami w Stalingradzie”. Fot. Paweł Lech

Kompleks muzeum obejmuje także ruiny młyna parowego i łódź BC-13 – pomnik marynarzy Flotylli Wołgi. Na terenie budynku znajduje się kino, biblioteka wojskowa i repozytorium. Wokół budynku znajduje się park maszyn, w którym możemy oglądać sprzęt wojskowy wykorzystywany przez armię radziecką. Do ważniejszych pojazdów należą – Il-2 Shturmovik, Yak-3, IS-3, T-34/85, T-72, ISU-152.

Młyn. Fot. Paweł Lech

Młyn. Fot. Paweł Lech

Park Maszyn. Fot. Paweł Lech

Park Maszyn. Fot. Paweł Lech

Lokomotywa w Parku Maszyn. Fot. Paweł Lech

Lokomotywa w Parku Maszyn. Fot. Paweł Lech

Z perspektywy czasu stwierdzam, iż jest to jedno z ciekawszych muzeów, jakie miałem okazję odwiedzić. Ekspozycja jest przygotowana w nowoczesny i przystępny sposób. Zwiedzającego nie razi nawet nadmierna ilość czerwonych sztandarów. Niezwykle ciekawa historia została tu ukazana w pryzmacie naprawdę wielu aspektów. Po wizycie tutaj zdamy sobie sprawę ile tak naprawdę kosztowało zwycięstwo Rosjan, jak wielkie były zniszczenia Stalingradu oraz poznamy losy przegranych i ich drogę śmierci do jenieckich obozów Syberii…

Niemcy i ich pobitewny los. Fot. Paweł Lech

Niemcy i ich pobitewny los. Fot. Paweł Lech

Dojazd:
Z dworca kolejowego Wołgograd-1 do muzeum można dojść w 25 minut, z innych rejonów miasta można dojechać metrem/tramwajem – przystanek Plac Lenina (Площадь Ленина) oraz marszrutami nr 30, 30A, 77, 33, 55a, 93 również do przystanku Plac Lenina.

Godziny otwarcia:
Poniedziałek – muzeum nieczynne

Zima (1.11-30.03):
Wtorek, Środa, Piątek, Sobota, Niedziela – 10:00 – 18:00
Czwartek – 13:00 – 21:00
Lato (1.04-30.10):
Wtorek, Środa, Piątek, Sobota, Niedziela – 10:00 – 18:00
Czwartek – 10:00 – 21:00

Ceny biletów:
Normalny – 250,- Rubli
Ulgowy – 150,- Rubli
Pozwolenie na robienie zdjęć – 100,- Rubli
Pozwolenie na nagrywanie filmów – 250,- Rubli

Adres:
музей-панорама «Сталинградская битва»
Wołgograd, Centralny Rejon
ul. Marszałka Czujkowa 47

Волгоград, Центральный район
ул. им.маршала Чуйкова 47

www.stalingrad-battle.ru

Wirtualne zwiedzanie muzeum: www.stalingrad-battle.ru/docs/tour_pan/msb_tour.html

About Paweł Lech

Absolwent - Archeolog. Zleceniobiorca Centrum Nauki Kopernik. Blogowania uczył się na silniku wordpress, pracując nad stroną koła naukowego SKN Hanza. Archeologia zawsze jest numerem jeden. Poza archeologią interesuje się muzealnictwem, podróżami, wspinaczką górską (E!5642) i piłką nożną.