Rosja, Moskwa – Muzeum Wielkiej Wojny Ojczyźnianej

Pokłonna góra, w 1812 roku Napoleon I Bonaparte czekał tu na klucze do bram Moskwy. W 1591 roku Ğazı II Giray dowodził stąd 150-tysięczną armią Chanatu Krymskiego, atakującą umocnioną stolicę Wielkiego Księstwa Moskiewskiego. Ministrowie Carskiej Rosji witali tu posłów i przedstawicielstwa zmierzające do Moskwy. Przez wieki przybywający z zachodu podróżni tu, z tego 172-metrowego wzgórza mogli po raz pierwszy zobaczyć stolicę Rosji. Pokłonna Góra stanowiła bramę do miasta i miejsce gdzie należało oddać mu pierwszy hołd. Współcześnie całe wzgórze zostało zamienione w ogromny Park Zwycięstwa, którego centralnym punktem jest Muzeum Wielkiej Wojny Ojczyźnianej.
Muzeum Wielkiej Wojny Ojczyźnianej - Budynek głowny i 1418 fontann- Fot. P. Lech

Muzeum Wielkiej Wojny Ojczyźnianej – Budynek główny i 1418 fontann- Fot. P. Lech

Wielka wojna ojczyźniana to termin ukuty przez rosyjską propagandę w XIX wieku. Początkowo odnosił się do Rosyjsko-Francuskiej wojny 1812 roku. W czerwcu 1941 roku zyskał on nowe znaczenie – politbiura Związku Radzieckiego wykorzystywały go jako narzędzie propagandowe, podkreślające ponadnarodowy charakter wojny obronnej prowadzonej na terenie ojczyzny. Termin wielka wojna ojczyźniana obejmuje tylko walki prowadzone z III Rzeszą (i jej sojusznikami) w okresie od 22 czerwca 1941 do 9 maja 1945 roku. Nie obejmuje on więc innych drugowojennych teatrów działań, w których uczestniczyły wojska ZSRR (np. kampanii wrześniowej, wojny fińskiej, walk z Japonią i wojny prowadzonej przeciwko Iranowi).

Muzeum Wielkiej Wojny Ojczyźnianej - Święty Jerzy Moskiweski- Fot. P. Lech

Muzeum Wielkiej Wojny Ojczyźnianej – Święty Jerzy Moskiweski- Fot. P. Lech

Muzeum Wielkiej Wojny Ojczyźnianej zostało otwarte 9 maja 1995 roku – 50 lat po zakończeniu II wojny światowej. Monumentalny budynek znajduje się w centrum moskiewskiego Parku Zwycięstwa. Cały kompleks pamięci obejmuje obszar 135 ha. W jego skład poza Muzeum Wielkiej Wojny Ojczyźnianej wchodzą także trzy świątynie (cerkiew, meczet i synagoga), plenerowa wystawa techniki wojskowej i uzbrojenia, obelisk o wysokości 141,8 metra (po 10 cm. na każdy dzień wojny) wraz z pomnikiem świętego Jerzego oraz aleja 1418 fontann, których liczba również odpowiada czasowi trwania wojny.

Muzeum Wielkiej Wojny Ojczyźnianej - Wnętrze - Fot. P. Lech

Muzeum Wielkiej Wojny Ojczyźnianej – Wnętrze – Fot. P. Lech

A co z samym muzeum? Przy natłoku „efektów specjalnych” serwowanych nam w Parku Zwycięstwa, muzeum i jego ekspozycja wydają się być dużo bardziej stonowane. Oczywiście nie brakuje tu czerwonych flag, ołtarzy chwały poświęconych generałom i marszałkom oraz chlubnych dzieł artystów doby socrealizmu. Jednak ilość serwowanych tu „efektów” znacznie ustępuje monumentalizmowi głównej osi Parku Zwycięstwa. I tak muzeum dzieli się na dwie oddzielne przestrzenie – dedykowane sale Pamięci, Sławy i Dowódców (zwanych przez miejscowych Demonami Wojny) oraz przestrzeń ekspozycyjną z wystawą poświęconą Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej.

Muzeum Wielkiej Wojny Ojczyźnianej - Tygrysy dwa- Fot. P. Lech

Muzeum Wielkiej Wojny Ojczyźnianej – Tygrysy dwa – Fot. P. Lech

Zaczniemy od ekspozycji

Dookoła kompozycji artystycznej „Tarcza i miecz zwycięstwa” znajduje się wydzielony obszar ekspozycyjny o powierzchni 3000 metrów kwadratowych. Główna wystawa to dziewięć rozdziałów opisujących Wielką wojnę ojczyźnianą. Ponad 6000 eksponatów prezentowanych jest w kolejnych sekcjach – „Jeśli jutro wybuchnie wojna”, „Obudź się wielki narodzie”, „Sowiecka strategia wojenna”, „Za każdą piędź ziemi”, „Ruch partyzancki”, „Tragedia narodów – działania agresorów”, „Tył: wszystko dla frontu”, „Koalicja antyhitlerowska” oraz „Zwycięstwo”. Nie trzeba chyba tłumaczyć co można zobaczyć na kolejnych etapach zwiedzania Muzeum Wielkiej Wojny Ojczyźnianej. Poza niezliczoną ilością broni, mundurów i modeli pojazdów możemy tu oglądać też zdjęcia. Właśnie zdjęcia stanowiły dla mnie najciekawsze elementy – zarówno wielkoformatowe, cyfrowe reprodukcje (doskonałej jakości!) jak i te małe, oryginalne fotografie zostały dobrane z wielką starannością. Z tych pieczołowicie wyselekcjonowanych obrazów możemy poznać prawdziwą, okrutną twarz wojny.

Muzeum Wielkiej Wojny Ojczyźnianej - Wnętrze - Fot. P. Lech

Muzeum Wielkiej Wojny Ojczyźnianej – Wnętrze – Fot. P. Lech

Dioramy

Monumentalne dioramy są charakterystycznym elementem Rosyjskich muzeów. Oczywiście nie mogło ich zabraknąć w Muzeum Wielkiej Wojny Ojczyźnianej. Sześć kompozycji ulokowano na pierwszym piętrze. Koniecznie musicie tu zajrzeć i zobaczyć przynajmniej dwie lub trzy dioramy. Do wyboru mamy następujące prace: „Blokada Leningradu„, „Pod Moskwą„, „Bitwa na Łuku Kurskim„,  „Forsowanie Dniepru„, „Bitwa Stalingradzka” i „Szturm Berlina„.

Muzeum Wielkiej Wojny Ojczyźnianej - Wnętrze - Fot. P. Lech

Muzeum Wielkiej Wojny Ojczyźnianej – Wnętrze – Fot. P. Lech

Sale dedykowane

 Sala Sławy i Sala Pamięci to najważniejsze pomieszczenia w Muzeum Wielkiej Wojny Ojczyźnianej. Pierwsza sala, Sala Sławy to centralny punkt muzeum. Mieszczą się w niej tablice z „Miastami Bohaterami” oraz lista „Bohaterów Związku Radzieckiego” (12776 osób!). Nad salą roztacza się niezwykły firmament, w którego centralnym punkcie znajduje się gigantyczny order „Zwycięstwa”. W kolejnym pomieszczeniu poznajemy kawalerów Orderu „Zwycięstwa”. Order ten to najwyższe wojskowe odznaczenie dawnego Związku Radzieckiego, ustanowiono je na mocy dekretu Prezydium Rady Najwyższej ZSRR w dniu 8 listopada 1943 roku. Otrzymywało się go w uznaniu za skuteczne prowadzenie operacji wojskowych w skali od jednego do kilku frontów.

Muzeum Wielkiej Wojny Ojczyźnianej - Sala Sławy - Fot. P. Lech

Muzeum Wielkiej Wojny Ojczyźnianej – Sala Sławy – Fot. P. Lech

Sala Pamięci uwiecznia 27 milionów obywateli ZSRR poległych w trakcie Wielkiej Wojny Ojczyźnianej. Z sufitu zwisają niezliczone sznury szklanych paciorków, panuje tu cisza i półmrok, delikatne, punktowe oświetlenie skoncentrowane jest na centralnym punkcie sali – grupie rzeźbiarskiej „Smutek”. Ciężko jest opisywać atmosferę panującą w tym miejscu, po prostu trzeba tu przyjść i to poczuć.

Muzeum Wielkiej Wojny Ojczyźnianej - Sala Pamięci- Fot. P. Lech

Muzeum Wielkiej Wojny Ojczyźnianej – Sala Pamięci- Fot. P. Lech

Warto?

Podróżując po Rosji wielokrotnie odwiedzałem małe wsie i duże miasta. W każdym z nich spotykałem cmentarze, sale pamięci, pomniki i muzea związane z Wielką wojną ojczyźnianą. Wydaje mi się, że dopiero po wizycie w moskiewskim muzeum i po odwiedzeniu sali Pamięci zrozumiałem jak duży wpływ na mentalność współczesnych Rosjan miały wydarzenia z czasów II wojny światowej. Warto odwiedzić takie muzeum raz, a jeśli tylko jeden, jedyny raz to koniecznie w Moskwie.

Muzeum Wielkiej Wojny Ojczyźnianej - Zdjęcia stanowią o sile ekspozycji- Fot. P. Lech

Muzeum Wielkiej Wojny Ojczyźnianej – Zdjęcia stanowią o sile ekspozycji- Fot. P. Lech

Muzeum Wielkiej Wojny Ojczyźnianej - Zdjęcia stanowią o sile ekspozycji- Fot. P. Lech

Muzeum Wielkiej Wojny Ojczyźnianej – Zdjęcia stanowią o sile ekspozycji- Fot. P. Lech

Muzeum Wielkiej Wojny Ojczyźnianej - Torgau - Fot. P. Lech

Muzeum Wielkiej Wojny Ojczyźnianej – Torgau – Fot. P. Lech

Muzeum Wielkiej Wojny Ojczyźnianej - Pokonani - Fot. P. Lech

Muzeum Wielkiej Wojny Ojczyźnianej – Pokonani – Fot. P. Lech

Dojazd:

Do Muzeum Wielkiej Wojny Ojczyźnianej najwygodniej dojechać metrem. Linia niebieska, Arbacko-Pokrowska, stacja Park Pobiedy. Zwiedzanie warto zacząć od samej stacji metra – jest ona najgłębszą stacją w Moskwie (peron znajduje się 84 metry pod powierzchnią ziemi) i posiada najdłuższe 740-stopniowe schody ruchome, których pokonanie zajmuje ponad 3 minuty. Dodatkowo na stacji znajdują się panele z mozaikami ukazującymi Wielkie Wojny Ojczyźniane 1812 i 1941-45. Po opuszczeniu stacji warto obejrzeć pobliski Łuk Triumfalny. Muzeum Wielkiej Wojny Ojczyźnianej znajduje się w odległości 900 metrów od stacji, dominującej nad okolicą iglicy pomnika świętego Jerzego nie da się nie zauważyć.

Godziny otwarcia:
Muzeum Wielkiej Wojny Ojczyźnianej:
Poniedziałek – muzeum nieczynne
Wtorek – Niedziela : 10:00 – 19:30
Czwartek do 20:00

Ceny biletów:
Muzeum Wielkiej Wojny Ojczyźnianej:
Dorośli – 250,- RUB
Emeryci, inwalidzi, studenci – 200,- RUB
Dzieci, weterani, Bohaterowie Związku Radzieckiego i Federacji Rosyjskiej – BEZPŁATNIE

Ekspozycja plenerowa:
Dorośli – 250,- RUB
Emeryci, inwalidzi, studenci – 200,- RUB
Dzieci, weterani, Bohaterowie Związku Radzieckiego i Federacji Rosyjskiej – BEZPŁATNIE

Ekspozycja muzealna została wykonana w 2008 roku. Posiada ona opisy w języku angielskim, jednak są one stosunkowo skąpe.

Adres:
Москва, м. Парк Победы
Moskwa, Park Pobiedy

http://www.poklonnayagora.ru/

About Paweł Lech

Absolwent - Archeolog. Zleceniobiorca Centrum Nauki Kopernik. Blogowania uczył się na silniku wordpress, pracując nad stroną koła naukowego SKN Hanza. Archeologia zawsze jest numerem jeden. Poza archeologią interesuje się muzealnictwem, podróżami, wspinaczką górską (E!5642) i piłką nożną.