Rosja, Moskwa – Muzeum Kosmonautyki

Zdobywcom kosmosu” – taką dedykację nadano monumentalnemu pomnikowi poświęconemu radzieckim kosmonautom. Tytanowa bryła wzniesiona w 1964 roku, odsłonięta w dniu siódmej rocznicy wyniesienia na orbitę pierwszego sztucznego satelity Ziemi, mierzy aż 110 metrów. Pod łukiem pomnika, w jego stylobacie ulokowano jedno z ważniejszych moskiewskich muzeów – Muzeum Kosmonautyki.

Pomnik Zdobywców Kosmosu i Pomnik Konstantego Ciołkowskiego Fot. P. Lech

Pomnik Zdobywców Kosmosu i Pomnik Konstantego Ciołkowskiego Fot. P. Lech

Projektanci pomnika mieli za zadanie uwiecznić symboliczne otwarcie ery podboju kosmosu – podboju zapoczątkowanego przez radzieckich naukowców. Poza dominującym nad okolicą monumentem przygotowali oni również przestrzeń pod ekspozycję prezentującą ramowy przekrój historii radzieckiej oraz rosyjskiej kosmonautyki. Przestrzeń ta została zlokalizowana w podstawie pomnika, jednak na swoje pełne wykorzystanie musiała poczekać aż do 1981 roku. Dopiero wtedy, w trakcie obchodów 20. rocznicy pierwszego załogowego lotu w kosmos, instytucja została uroczyście otwarta. Dzisiejszy kształt muzeum uzyskało po remoncie przeprowadzonym na początku XXI wieku.

Sputnik 2 i kapsuła ratunkowa ze statku kosmicznego Wostok. Fot. P. Lech

Sputnik 2 i kapsuła ratunkowa ze statku kosmicznego Wostok. Fot. P. Lech

Autorem pomysłu powołania do życia Muzeum Kosmonautyki był Siergiej Korolow. Był to główny konstruktor radzieckiego programu kosmicznego, a także architekt jego największych sukcesów – wystrzelenia Sputnika i załogowego lotu statku kosmicznego Wostok. Korolow jako pierwszy snuł realne plany dalszych lotów w przestrzeń kosmiczną – na Marsa i na Wenus. Ciekawostką związaną z jego życiem jest to, że jego nazwisko w Związku Radzieckim było uznawane za tajemnicę państwową. W mediach zawsze nazywano go „wielkim konstruktorem”. Dopiero po śmierci władze państwowe ujawniły szczegółowe informacje o swoim głównym kosmicznym inżynierze. Postać Korolowa jest jedną z pierwszych, z jakimi przyjdzie nam się spotkać w Muzeum Kosmonautyki.

Ekspozycja Muzeum Kosmonautyki. Fot. P. Lech

Ekspozycja Muzeum Kosmonautyki. Fot. P. Lech

W głównym holu muzeum, który jest zarazem pierwszą salą ekspozycyjną, już na wstępie witają nas niezwykłe eksponaty. Na początek dwa wypchane (sic!) psy – Biełka i Striełka, czyli suczki które jako pierwsze odbyły lot orbitalny i wróciły żywe na ziemię. Dalej możemy oglądać między innymi Sputnik 1 (pierwszy sztuczny satelita Ziemi) i Sputnik 2 (który w kosmos zabrał Łajkę), kilkadziesiąt skafandrów (same oryginały!) i rekonstrukcje statków kosmicznych radzieckiej produkcji. W tej części zobaczymy też bardzo szczegółowy model statku „Kosmonauta Jurij Gagarin„, który był jednym z największych okrętów monitorujących przestrzeń kosmiczną. Warto też wspomnieć o prezentowanych tu kolejnych kopiach Łunochodów i sond Marsa oraz Wenus.

Bezbłędna Biełka i wypchana Striełka. Fot. P. Lech

Bezbłędna Biełka i wypchana Striełka. Fot. P. Lech

W kolejnych pomieszczeniach znajdują się ekspozycje poświęcone Konstantinowi Ciołkowskiemu i innym pionierom podboju kosmosu. W tym miejscu moją uwagę przykuła przede wszystkim prostota miejsca pracy Ciołkowskiego. Ten rosyjski uczony polskiego pochodzenia swoje największe projekty opracowywał w latach 20. XX wieku w drewnianym domu koło Kaługi (dziś mieści się tam muzeum Ciołkowskiego). O wizjonerstwie i potrzebie eksploracji kosmosu pioniera astronautyki najlepiej świadczy cytat z jego futurystycznej powieści „Poza Ziemią”: Ziemia jest kolebką ludzkości, ale człowiek nie zostaje przecież całe życie w kolebce… Już wtedy Ciołkowski wiedział, że za jakiś czas człowiek opuści Ziemię.

"Kosmonauta Jurij Gagarin". Fot. P. Lech

„Kosmonauta Jurij Gagarin”. Fot. P. Lech

w 1961 roku opuścił. I – jak wiemy z podręczników historii – zrobił to Jurij Gagarin. W Muzeum Kosmonautyki Gagarinowi poświęcono dużą, oddzielną przestrzeń. Wyeksponowane tu rzeczy osobiste (notesy, testament spisany przed pierwszym lotem i pierwszy w kosmosie zegarek „Штурманские/Szturmańskie„), liczne fotografie, popiersia młodego kosmonauty i wyświetlana projekcja filmowa podkreślają jego nadrzędną rolę w podboju kosmosu i w propagandzie radzieckiej. Na wystawie nie brakuje oczywiście kapsuły lądownika, jak i modelu całego statku kosmicznego Wostok, którym leciał Gagarin.

Mirosław Hermaszewski Fot. P. Lech

Mirosław Hermaszewski! Fot. P. Lech

W następnych pomieszczeniach możemy oglądać między innymi ekspozycję poświęconą międzynarodowej współpracy prowadzonej przez radziecki/rosyjski program lotów kosmicznych. To tu możemy spotkać się z Polakiem, Mirosławem Hermaszewskim, który wraz z Piotrem Klimukiem w ramach misji Sojuz 30 spędził w kosmosie ponad 190 godzin. Misja ta była częścią programu Interkosmos, w ramach którego w przestrzeń kosmiczną wraz z radzieckimi kosmonautami udali się między innymi astronauci z Wietnamu, Czech, Afganistanu czy Kuby. Dalekosiężnym efektem prac programu Interkosmos jest działająca dziś pod wspólną egidą Międzynarodowa Stacja Kosmiczna (ISS).

Kosmiczna pasta do zębów.... Fot. P. Lech

Kosmiczna pasta do zębów…. Fot. P. Lech

Na terenie Muzeum Kosmonautyki nie mogło też zabraknąć obszaru poświęconego stacji orbitalnej MIR, czyli największej kosmicznej konstrukcji XX wieku. W części poświęconej stacji znajduje się jej rekonstrukcja w skali 1:1, po której możemy się swobodnie poruszać – ciasnota MIR’a robi wrażenie! W tej przestrzeni ulokowano również ekspozycję poświęconą życiu w kosmosie. Jak wygląda mycie zębów? Jak myją się kosmonauci oraz jak wygląda ich jedzenie? A może: w jaki sposób przeprowadza się badania na żywych organizmach w stanie nieważkości? Zainteresowani? Odpowiedzi na te pytania można znaleźć właśnie tu.

... i kosmiczne jedzenie. Rosjanie nie żałowali swoim kosmonautom nawet kawioru! Fot. P. Lech

… i kosmiczne jedzenie. Rosjanie nie żałowali swoim kosmonautom nawet kawioru! Fot. P. Lech

W każdej sali zwiedzający mogą śledzić projekcje licznych filmów dokumentalnych (między innymi ten zawierający słynne „nu pajechali„) oraz podziwiać niezliczone ilości propagandowych plakatów gloryfikujących radziecki przemysł kosmiczny. Miłym dodatkiem są pojawiające się co jakiś czas tablice z informacjami o kolejnych rekordach bitych przez zdobywców kosmosu (wiedzieliście, że najdłużej w przestrzeni kosmicznej siedział Walerij Poljakow i na pokładzie stacji orbitalnej MIR spędził AŻ 437 DNI!?). Muzeum Kosmonautyki pełne jest też eksponatów artystycznych, z których najważniejszy zamyka przestrzeń głównego holu. Jest to skąpana w półmroku, szklano-metalowa rzeźba upamiętniająca czyny wszystkich radzieckich astronautów – ciekawie prezentuje się zwłaszcza artystyczna wizja globu, który składa się z połączonych ze sobą ciał różnych ziemskich organizmów.

Badania wpływu pobytu w kosmosie na organizmy żywe. Fot. P. Lech

Badania wpływu pobytu w kosmosie na organizmy żywe. Fot. P. Lech

Warto zaznaczyć, że wszystkie opisy zostały przygotowane w języku rosyjskim, angielskim oraz w alfabecie Braille’a. Dodatkowo, znaczna część eksponatów posiada swoje plastikowe kopie, pozwalające osobom niewidzącym poznać kształt i wygląd wybranych obiektów (to udogodnienie jest wielką rzadkością nawet w muzeach na Zachodzie). Po takiej laurce nie zostaje nic innego, jak tylko polecić wizytę w Moskiewskim Muzeum Kosmonautyki. Jego zbiory w naprawdę interesujący i przystępny sposób łączą historię aeronautyki, rozwoju rakiet i technologii kosmicznej bez odrywania jej od zjawisk społeczno-kulturowych, na które miały one gigantyczny wpływ.

Gagarin dostosowany do potrzeb osób niewidzących i słabo widzących. Fot. P. Lech

„Gagarin” dostosowany do potrzeb osób niewidzących i słabo widzących. Fot. P. Lech

Dojazd i zwiedzanie:
Muzeum Kosmonautyki zlokalizowane jest w stosunkowo dużej odległości od historycznego centrum Moskwy. Bezpośrednio obok muzeum znajduje się stacja metra WDNCh (ВДНХ) pomarańczowej linii nr 6 – Kałużysko-Ryskiej (Калу́жско-Ри́жская) oraz przystanek Moskiewskiej Kolejki Jednoszynowej o nazwie Centrum Wystawowe (Вы́ставочный центр).

Godziny otwarcia:
Muzeum Kosmonautyki jest czynne codziennie w godzinach 11:00 – 19:00
Dodatkowo w czwartki wystawy można zwiedzać do 21.00.
Ostatnie wejścia na godzinę przed zamknięciem.

Ceny biletów:
– Zwiedzanie bez przewodnika – 200,- RUB
– Zwiedzanie z przewodnikiem – 250,- RUB
– Bilet rodzinny (2+2) – 600,- RUB
– Możliwość robienia zdjęć – 200,- RUB

Bezpłatne wejściówki do Muzeum Kosmonautyki obejmują głównie obywateli Federacji Rosyjskiej, jeśli jednak jesteście akurat w trakcie letnich praktyk w jakiejkolwiek rosyjskiej szkole warto wtedy poprosić o bezpłatny bilet – studenci wchodzą za darmo. U nas zadziałało.

Adres:
129515, Москва, пр. Мира, д.111
Moskwa 129515, Prospekt Mira 111
http://space-museum.ru/

About Paweł Lech

Absolwent - Archeolog. Zleceniobiorca Centrum Nauki Kopernik. Blogowania uczył się na silniku wordpress, pracując nad stroną koła naukowego SKN Hanza. Archeologia zawsze jest numerem jeden. Poza archeologią interesuje się muzealnictwem, podróżami, wspinaczką górską (E!5642) i piłką nożną.