Polska, Warszawa – Muzeum Warszawy – Piwnice Staromiejskie

W 1948 roku warszawski Zarząd Miejski utworzył Muzeum Historyczne m. st. Warszawy – pierwowzór Muzeum Warszawy. Instytucja ta łączyła i kontynuowała tradycje Towarzystwa Opieki nad Zabytkami Przeszłości oraz przedwojennego stołecznego muzeum historycznego – Muzeum Dawnej Warszawy.

Muzeum Warszawy - Tajemnicze wnętrza - fot. P. Lech

Muzeum Warszawy – Tajemnicze wnętrza – fot. P. Lech

Towarzystwo Opieki nad Zabytkami Przeszłości działało w latach 1906-1939 i skupiało swoją działalność na inwentaryzowaniu i fotografowaniu zabytków oraz zabezpieczaniu i opiekowaniu się obiektami o wartości historycznej. Siedziba organizacji znajdowała się w kamienicy Baryczkowskiej (nr 32) przy Rynku Starego Miasta w Warszawie. Muzeum Dawnej Warszawy zostało powołane do życia w 1936 roku. Nowo powstała jednostka miała za zadanie zbierać i dokumentować zbiory varsavianistyczne, a na jej siedzibę wyznaczono trzy kamienice przy Rynku Starego Miasta, kamienice Baryczkowską, Kleinpoldowską i pod Murzynkiem (nr 32, 34, 36). Kamienice wymagały remontów i przystosowania do funkcji muzealnych. Przed wybuchem II wojny światowej ratusz miejski planował zakończenie przebudowy i otwarcie muzeum na 1940 rok.

Muzeum Warszawy - Skarb. 1211 monet - fot. P. Lech

Muzeum Warszawy – Skarb. 1211 monet – fot. P. Lech

Wojna rozpoczęta w 1939 roku przyniosły muzeum wiele strat. Zginęła wtedy większość pracowników, w trakcie Powstania Warszawskiego prawie całkowitemu zniszczeniu uległy zabytkowe kamienice muzealne, a same zbiory zostały zdewastowane i rozproszone. Szczęśliwie już od kwietnia 1945 roku rozpoczęto odbudowywanie kamienic na Starym Mieście. Instytucji przydzielono dodatkowe budynki na cele muzealne, rozszerzając przyszłą przestrzeń ekspozycyjno-badawczą do całej północnej pierzei rynku oraz dodając jeszcze trzy kamienice od strony ulicy Nowomiejskiej. W wyżej wymienionych kamienicach z zawieruchy wojennej przetrwały tylko zabytkowe, gotyckie piwnice, które na remont i kompletne zagospodarowanie czekały aż do XXI wieku.

Muzeum Warszawy - Pozostałości pieca - fot. P. Lech

Muzeum Warszawy – Pozostałości pieca – fot. P. Lech

Od 1948 roku muzeum istniało pod nazwą – Muzeum Historyczne m. st. Warszawy, z kolei od 2014 roku posługuje się ono nazwą Muzeum Warszawy. XXI wiek stał się okresem dużych zmian. W 2008 roku rozpoczęto realizację projektu: „Renowacja i adaptacja na cele kulturalne piwnic staromiejskich Warszawy na obszarze wpisu na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO”. Działania te współfinansowane ze środków Norweskiego Mechanizmu Finansowego, pozwoliły przeprowadzić remont piwnic należących do Muzeum Historycznego i przystosowanie ich do prowadzenia działalności muzealnej. Projekt zakładał także utworzenie Centrum Interpretacji Zabytku – nowego oddziału Muzeum Warszawy, a wraz z nim stałej wystawy pod tytułem „Historia Odbudowy Starego Miasta”.

Muzeum Warszawy - To coś o czym wciąż marzy wiele warszawskich muzeów, a co Muzeum Warszawy oferuje na najwyższym poziomie. Komfort. - fot. P. Lech

Muzeum Warszawy – To coś o czym wciąż marzy wiele warszawskich muzeów, a co Muzeum Warszawy oferuje na najwyższym poziomie. Komfort – platformy, windy i rampy – pełne dostosowanie do potrzeb osób poruszających się na wózkach. – fot. P. Lech

Projekt zrealizowano w 2013 roku, a wszystkie wyremontowane kamienice połączono edukacyjną ścieżką: „Szlakiem Kulturalnym Piwnic Starego Miasta”. Wspólnym tematem poruszanym na całej trasie i prezentowanym z różnych punktów widzenia ma być historia zniszczenia i odbudowy Starego Miasta oraz wprowadzenie go na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Znaczną rolę w realizacji tego szlaku odegrała archeologia. Wszystkie prace architektoniczne i konserwatorskie były przeprowadzane pod okiem archeologów, same zaś prace archeologiczne były kierowane przez Ryszarda Cędrowskiego. W trakcie badań na terenie piwnic muzealnych znaleziono wiele cennych zabytków . Jednym z bardziej efektownych znalezisk jest skarb 1211 monet z przełomu XVII i XVIII wieku, który wraz z pozostałymi eksponatami w bliżej nieokreślonej (remont muzeum ma się zakończyć w 2017 roku) przyszłości zostanie zaprezentowany na nowej wystawie archeologicznej ulokowanej w podziemiach muzeum przy Rynku Starego Miasta.

Muzeum Warszawy - Wnętrza - fot. P. Lech

Muzeum Warszawy – Wnętrza – fot. P. Lech

Do 2010 roku w Muzeum Warszawy była prezentowana jedna stała wystawa pod tytułem „Siedem wieków Warszawy”. Ta tradycyjna ekspozycja wykorzystująca w bardzo dużej ilości zgromadzone przez muzeum zabytki, w kompleksowy sposób przedstawiała historię stolicy Polski. Dużą część tej wystawy stanowiły zabytki archeologiczne, zorientowane wokół wczesno- i późnośredniowiecznych oraz nowożytnych badań wykopaliskowych prowadzonych na terenie Warszawy. Dziś niestety w głównej siedzibie warszawskiego muzeum historycznego, nie ma żadnej stałej ekspozycji. Jest to związane z generalnym remontem prowadzonym w kamienicach. Szczęśliwie jednak, od wiosny 2012 roku zwiedzającym zostały udostępnione piwnice ośmiu staromiejskich kamienic należących do Muzeum Warszawy. Przestrzeń ta jest jedną z niewielu oryginalnych substancji zabytkowych o średniowiecznej proweniencji zachowanych w Warszawie. Docelowo ma się w niej znaleźć ekspozycja archeologiczna ukazująca wyniki badań wykopaliskowych prowadzonych na ich obszarze. Dziś znajduje się tu niewielka wystawa posterowa, prezentująca proces konserwacji i odświeżenia podziemi. Po tych niezwykłych, historycznych pomieszczeniach są oprowadzane wycieczki.

Muzeum Warszawy - Przykładowa część wystawy - fot. P. Lech

Muzeum Warszawy – Przykładowa część wystawy – fot. P. Lech

Udostępnione podziemia są jedną z niewielu oryginalnych późnośredniowiecznych przestrzeni w obrębie Warszawy. Przetrwały Kampanie Wrześniową, Powstanie Warszawskie i okres intensywnego niszczenia Warszawy po jego upadku. Po ich nowocześnie zaadoptowanych piwnicach oprowadzane są grupy, które w trakcie 30 minutowego zwiedzania na każdym kroku spotykają się z niezwykłą historią Warszawy. Tuż po zejściu na poziom -1 przewodnik opowiada o długoletnich badaniach archeologicznych i konserwatorskich jakie miały tu miejsce. W kolejnych kamienicach wyeksponowane zostały średniowieczne mury z wątkami słowiańskimi i gotyckimi, ale także dawne posadzki i współczesne bruki. W trakcie zwiedzania prezentowane są sylwetki najsłynniejszych mieszkańców kamienic, znalezisko skarbu 1211 monet, relikty pieców pracowni złotniczej oraz średniowiecznych latryn i zabytków w nich znalezionych. Na każdym kroku wspomina się tu o trudzie prowadzenia wykopalisk w budynku oraz o problemach jakie mieli konserwatorzy tych wnętrz. Ścieżka ta ukazuje wiele ważnych dla historii Warszawy odkryć archeologicznych. Brakuje jej jednak wyraźnie wzbogacenia w formie ekspozycji.

Muzeum Warszawy - Sklepik muzealny - fot. P. Lech

Muzeum Warszawy – Sklepik muzealny – fot. P. Lech

Poza podziemnym szlakiem w Muzeum Warszawy znajduje się bardzo dobrze wyposażony sklep z pamiątkami. Jeśli interesuje nas coś więcej niż ceramiczne syrenki i drewniane miecze to tu właśnie możemy nabyć fachowe publikacje skierowane do pasjonatów – varsavianistów, historyków sztuki czy archeologów oraz (między innymi) dawne pocztówki, mapy czy też całkowicie współczesną zastawę stołową.

Dojazd
Na Rynek Starego Miasta najlepiej dotrzeć spacerem z obszaru placu Zamkowego. Do przystanków zlokalizowanych w okolicy placu Zamkowego dojeżdżają tramwaje (4, 13, 20, 23, 26, 27) i autobusy (116, 128, 175, 178, 180, 222, 503, 518, 160, 190, 512, 527, 718, 738, 805). Muzeum Warszawy znajduje się w północnej części rynku, bliżej staromiejskiego Barbakanu. Aktualnie wejście do piwnic znajduje się w kamienicy ulokowanej na rogu ulicy Nowomiejskiej i Rynku Starego Miasta.

Godziny otwarcia:
Poniedziałek nieczynne.
Wtorek – Niedziela 10:00 – 18:00
Zwiedzanie z przewodnikiem w odstępach półgodzinnych.

Ceny biletów:
Normalny – 10,- PLN
Ulgowy – 7,- PLN

Adres:
Muzeum Warszawy
Rynek Starego Miasta 28-42
00-272 Warszawa
http://muzeumwarszawy.pl/

About Paweł Lech

Absolwent - Archeolog. Zleceniobiorca Centrum Nauki Kopernik. Blogowania uczył się na silniku wordpress, pracując nad stroną koła naukowego SKN Hanza. Archeologia zawsze jest numerem jeden. Poza archeologią interesuje się muzealnictwem, podróżami, wspinaczką górską (E!5642) i piłką nożną.