Polska, Tarnowskie Góry – Zabytkowa Kopalnia Srebra

Gościnny reportaż autorstwa Dariusza Wierzańskiego, pasjonata historii średniowiecza oraz autora niezwykle popularnego i uwielbianego przez nas fanpage na portalu facebook.com – Tajne Stowarzyszenie Jawnych Przeciwników Barokizowania Budowli Gotyckich

Tarnowskie Góry - Zabytkowa Kopalnia Srebra. Fot. D. Wierzański

Tarnowskie Góry – Zabytkowa Kopalnia Srebra. Materiały prasowe.

Przejeżdżając przez Tarnowskie Góry grzechem jest nie odwiedzić Zabytkowej Kopalni Srebra, 9 lipca 2017 r. wpisanej na prestiżową listę UNESCO. Samo miasto może poszczycić się największą i najważniejszą historycznie kopalnią ołowiu, srebra i cynku w Polsce oraz zintegrowanym, podziemnym systemem gospodarowania wodą, który zawiera pionierski system zaopatrywania w wodę, największy tego rodzaju na świecie.

Tarnowskie Góry - Zabytkowa Kopalnia Srebra - Komora zawałowa. Fot. D. Wierzański

Tarnowskie Góry – Zabytkowa Kopalnia Srebra – Komora zawałowa. Materiały prasowe.

Jest to jedyna w Polsce trasa turystyczna, która prowadzi gości przez urokliwe podziemia będące pozostałością po dawnym górnictwie kruszcowym. Jej długość wynosi 1740 m (270 m zwiedzający pokonują łodziami). Szlak przypomina kształtem trójkąt i łączy ze sobą trzy dawne szyby górnicze: „Anioł”, „Żmija” i „Szczęść Boże”. W historii tarnogórskiego górnictwa wyróżnia się dwie podstawowe fazy jego rozwoju. Pierwsza, przypadająca na wiek XVI uczyniła z powstałych wówczas Tarnowskich Gór ważny ośrodek produkcji i eksportu rudy ołowiowo-srebrnej. Uważa się, że eksportowany ołów tarnogórski miał pośredni wpływ na rozwój międzynarodowego handlu i ogólne ożywienie gospodarcze kontynentu.

Tarnowskie Góry - Zabytkowa Kopalnia Srebra - Gwarkowie. Fot. D. Wierzański

Tarnowskie Góry – Zabytkowa Kopalnia Srebra – Gwarkowie. Materiały prasowe.

Tarnowskie Góry - Zabytkowa Kopalnia Srebra - Gwarkowie. Fot. D. Wierzański

Tarnowskie Góry – Zabytkowa Kopalnia Srebra – Gwarkowie. Materiały prasowe.

Druga faza, rozpoczęta w 1784 roku, wiązała się z wydobyciem złóż na dużą skalę w państwowej (pruskiej) kopalni Fryderyk. Tę epokę głównie pozna zwiedzający, ponieważ z tego okresu zachowało się większość podziemnych tras. Tarnowskie Góry zapracowały wówczas na stałe miejsce w dziejach rewolucji przemysłowej, m.in. poprzez wczesne zastosowanie techniki parowej do odwadniania podziemi (od 1788 roku) oraz wielkość miejscowej produkcji cynku, która w XIX wieku stanowiła niemal połowę globalnego zapotrzebowania na ten surowiec.

Tarnowskie Góry - Zabytkowa Kopalnia Srebra. Fot. D. Wierzański

Tarnowskie Góry – Zabytkowa Kopalnia Srebra. Materiały prasowe.

Kopalnia jest częścią podziemnego labiryntu wyrobisk górniczych, chodników i sztolni odwadniających, którego długość wynosi ponad 150 km. Na szczególną uwagę zasługuje rozbudowany zespół technologii odwodnienia kopalni i zaopatrywania w wodę. Kluczowym jej elementem była Sztolnia Głęboka Fryderyk, budowana w latach 1821-1834. Wykorzystanie wody podziemnej do celów konsumpcyjnych i przemysłowych było z kolei pierwszym na świecie wielkoskalowym systemem tego typu.

Zwiedzanie kopalni

Do sztolni zjeżdżamy szybem Anioł, budowanym od 1789 roku na potrzeby kopalni Fryderyk. Obecnie jest to szyb zjazdowy Zabytkowej Kopalni Srebra, połączony pod ziemią z dwoma kolejnymi szybami wytyczoną między nimi trasą turystyczną, oddaną do użytku w 1976 roku. Zwiedzanie Kopalni Srebra odbywa się w podziemnych korytarzach położonych 40 m pod powierzchnią ziemi.W czasie wędrówki zwiedzający oglądają pochodzące z XVIII i XIX w. przodki górnicze, dawne stanowiska pracy i narzędzia. Przy odrobinie szczęścia można w podziemiach spotkać dobrego ducha kopalni, czyli Skarbnika, a także obejrzeć pokaz pracy dawnych gwarków.

Tarnowskie Góry - Zabytkowa Kopalnia Srebra. Fot. D. Wierzański

Tarnowskie Góry – Zabytkowa Kopalnia Srebra. Materiały prasowe.

By ożywić atmosferę zwiedzania, podziemia zostały wypełnione efektami dźwiękowymi. I tak z oddali można usłyszeć odgłosy ciężkiej pracy gwarków, kopalnianego zawału, jadących wózków oraz robót strzałowych. Dodatkowo można posłuchać dawnej górniczej modlitwy. W budynku nadszybia kopalni znajduje się nowoczesne centrum edukacji o tarnogórskim górnictwie kruszcowym. Można zapoznać się tu m.in. z metodami wydobycia rud srebra, ołowiu i cynku oraz odwadniania podziemi. Na uwagę zasługuje instalacja obrazująca działanie pierwszej na obecnych ziemiach polskich maszyny parowej, którą do miasta sprowadzono pod koniec XVIII w.

Tarnowskie Góry - Zabytkowa Kopalnia Srebra. Fot. D. Wierzański

Tarnowskie Góry – Zabytkowa Kopalnia Srebra. Materiały prasowe.

Niezwykłą atmosferę zwiedzania zapewnia klimatyczne oświetlenie pomieszczeń. Wędrując razem z przewodnikiem, turyści oglądają m.in. dawne narzędzia, płuczkę, lampy używane pod ziemią, kubły do wydobywania urobku, a nawet górniczą przenośną toaletę. W podziemiach panuje specyficzny mikroklimat o dużej wilgotności powietrza i stałej temperaturze 10 ⁰C.  Warto zabrać kurtkę, długie spodnie i sportowe obuwie!

Tarnowskie Góry - Zabytkowa Kopalnia Srebra - Rudy srebronośne. Fot. D. Wierzański

Tarnowskie Góry – Zabytkowa Kopalnia Srebra – Rudy srebronośne. Materiały prasowe.

Mimo niemałej ceny biletu i wzmożonego ostatnio ruchu turystycznego, kopalnia z pewnością zainteresuje nie tylko pasjonatów górnictwa, ale fanów historii, bowiem otrzymujemy solidną porcję wiedzy o życiu gwarków. Przewodnik była dobrze przygotowana, opowiadała ciekawie i chętnie odpowiadała na zadawane pytania.

Informacje dotyczące zwiedzania Zabytkowej Kopalni Srebra:
Biuro Obsługi Ruchu Turystycznego: tel. / fax 32 285 49 96 oraz na stronie www.kopalniasrebra.pl, e-mail: bort@kopalniasrebra.pl
Na terenie kopalni znajdują się: sala kinowo-konferencyjna, restauracja „10°”, sklep z pamiątkami minerałami oraz parking.
Trasa Zabytkowej Kopalni Srebra jest przystosowana dla osób niepełnosprawnych. Zaleca się wcześniejsze uzgodnienie pod nr. tel. 32 285 29 81

Dojazd:
Zabytkowa Kopalnia Srebra znajduje się w Tarnowskich Górach w pobliżu dróg krajowych nr 11 oraz 78. Tarnowskie Góry są położone w bezpośrednim sąsiedztwie autostrad A1 oraz A4; również niedaleko znajdują się największe miasta śląskiej aglomeracji: Katowice (25 km), Gliwice (20 km), Bytom (10 km).
Dojazd komunikacją miejską z Dworca Autobusowego w Tarnowskich Górach liniami nr:
142, 735 – Przystanek: Kopalnia Zabytkowa
19 – Przystanek: Bobrowniki Śląskie (dojście do obiektu 1600m)
83, 112 i 189 – Przystanek: Kolonia Staszica (dojście do obiektu 1200m)

 

Godziny otwarcia:
w miesiącach I, II, III, IV, V, IX, X, XI, XII:
9.00 – 15.00 codziennie
w miesiącu VI:
9.00 – 15.00 (od poniedziałku do piątku)
9.00 – 17.00 (w soboty i niedziele)
w miesiącach VII, VIII:
10.00 – 16.00 (od poniedziałku do piątku)
9.00 – 17.00 (w soboty i niedziele)

Ceny biletów:
Bilet normalny – 35-43 PLN
Bilet ulgowy – 28-37 PLN

Adres:
Zabytkowa Kopalnia Srebra
ul. Szczęść Boże 81
42-600 Tarnowskie Góry
Źródło informacji, zdjęcia: materiały prasowe

Dariusz Wierzański:
Absolwent Katedry Historii Nowożytnej Powszechnej Uniwersytetu Jagiellońskiego oraz Katedry Historii Gospodarczej i Społecznej Uniwersytetu Ekonomicznego. Propagator architektury gotyckiej. Zainteresowania historyczne: historia życia codziennego i gospodarcza, marynistyka, herezje. Prywatnie fan eksploracji miejskiej. Marzy o wielkim domu by pomieścić stosy książek.
Kontakt: dariusz.wierzanski@gmail.com

About Paweł Lech

Absolwent - Archeolog. Zleceniobiorca Centrum Nauki Kopernik. Blogowania uczył się na silniku wordpress, pracując nad stroną koła naukowego SKN Hanza. Archeologia zawsze jest numerem jeden. Poza archeologią interesuje się muzealnictwem, podróżami, wspinaczką górską (E!5642) i piłką nożną.