Polska, Świnoujście – Podziemne Miasto

Podziemne Miasto na wyspie Wolin było do niedawna jednym z najbardziej tajemniczych miejsc w Polsce. Ściśle strzeżony kompleks schronów za czasów PRL-u miał służyć jako Zapasowe Stanowisko Dowodzenia Dowódcy Frontu Polskiego. To tu miały zapadać kluczowe decyzje podczas polskiego desantu na cieśniny duńskie w razie wybuchu III wojny światowej. Dziś tajemnice z czasów zimnej wojny czekają na turystów.
Podziemne Miasto na wyspie Wolin Świnoujście Muzeum Obrony Wybrzeża

Podziemne Miasto z góry, fot. P. Jaskólski

Podziemne Miasto na wyspie Wolin Świnoujście Muzeum Obrony Wybrzeża

Konserwacja schronów, fot. P. Jaskólski

Podziemne Miasto na wyspie Wolin Świnoujście Muzeum Obrony Wybrzeża

Wojskowy Star, fot. P. Jaskólski

Pierwsze schrony powstały tu w latach 30. ubiegłego wieku. Niemcy postanowili wzmocnić obronę portu w Świnoujściu i zbudowali baterię Vineta. Miała ona uzupełniać pobliską baterię Goeben i pierwotnie przeznaczona była do walki z mniejszymi jednostkami pływającymi. Postawiono więc potężne stanowiska dla armat, schron dowodzenia, maszynownię i kompleks baraków mieszkalnych. Podczas II wojny światowej wykorzystywano to miejsce głównie do szkolenia artylerzystów Kriegsmarine. Właściwie jedynym działaniem bojowym baterii Vineta był ostrzał artyleryjski wojsk sowieckich na linii Dziwnów-Dziwnówek w marcu 1945 roku.

This slideshow requires JavaScript.

5 maja 1945 roku bateria Vineta wpadła w ręce wojsk sowieckich. Żołnierze Armii Czerwonej robili tu to, co zwykle na „ziemiach wyzwolonych” – zdemontowali wyposażenie i wszystko, co miało jakąkolwiek wartość, po czym teren przekazali Ludowemu Wojsku Polskiemu. Początkowo nie było pomysłu, jak wykorzystać ten kompleks. Dopiero w latach 50. zapadła decyzja ulokowaniu tutaj zapasowego stanowiska dowodzenia dla najwyższych władz wojskowych. Przystąpiono do prac modernizacyjnych. Pobudowano fortyfikacje polowe, stanowiska artylerii przeciwlotniczej, stanowiska dla CKM i dwa ukrycia dla czołgów. Największa przebudowa nastąpiła w 1965 roku – poniemieckie schrony połączono kilometrem podziemnych tuneli. Powstało swoiste autonomiczne podziemne miasto. W kolejnych obiektach umieszczono: centralę telefoniczną, Radiowe Centrum Odbiorcze, kasyno, Obiekt Obrony Przeciwchemicznej. Sercem kompleksu stał się schron dowodzenia. To właśnie stąd miało być kierowane uderzenie wojsk Układu Warszawskiego na cieśniny duńskie podczas planowanej III wojny światowej. Podziemne miasto było jednym z najściślej strzeżonych obiektów wojskowych PRL-u. Wiedzieli o nim tylko nieliczni – głównie najwyżsi rangą oficerowie. W 1980 roku umocnienia wizytował i kierował z nich ćwiczeniami generał Wojciech Jaruzelski.

Wszystko się zmieniło w latach 90. XX wieku. Ostatnimi ćwiczeniami wojskowymi, jakie tu przeprowadzono, były manewry „Pirania” w 1995 roku. Podziemne miasto było wtedy „już tylko” stanowiskiem dowodzenia dowódcy 8. Flotylli Obrony Wybrzeża. W XXI wieku Wojsko Polskie postanowiło pozbyć się tego obiektu. Właścicielem terenu zostało Nadleśnictwo Międzyzdroje. Po kilkuletnich staraniach, 31 grudnia 2013 roku, gospodarzem podziemnego miasta zostało Muzeum Obrony Wybrzeża w Świnoujściu.

This slideshow requires JavaScript.

Podziemne Miasto na wyspie Wolin Świnoujście Muzeum Obrony Wybrzeża

Podziemne Miasto za PRL-u, fot. W. Jaskólska

Zwiedzanie kompleksu odbywa się wyłącznie w grupach z przewodnikiem. Całość jest ubrana w konwencję tworzenia plutonu i wyruszenia na „ćwiczenia wojskowe”. Jest więc zbiórka przed budką oficera dyżurnego, musztra, żarty z epoki, ale przede wszystkim – sierżant Bąbelek. Muszę przyznać, że pan przewodnik Dariusz Krzywda z Muzeum Obrony Wybrzeża wcielający się w rolę Bąbelka zrobił to wzorowo. Niniejszym składam wniosek o nadanie odznaczenia!

Podziemne Miasto to prawdziwa gratka dla wszystkich miłośników historii i militariów. Jedna z największych atrakcji w regionie i świetna okazja, żeby lepiej poznać czasy zimnej wojny. Jest też pewnego rodzaju przestrogą przed tym, jak wielkie szaleństwo niesie za sobą atomowa wojna.

Podziemne Miasto na wyspie Wolin Świnoujście Muzeum Obrony Wybrzeża

Sierżant „Bąbelek”, fot. W. Jaskólska

Podziemne Miasto na wyspie Wolin Świnoujście Muzeum Obrony Wybrzeża

Podziemne Miasto za PRL-u, fot. P. Jaskólski

Czas zwiedzania:

Według strony internetowej czas zwiedzania Podziemnego Miasta to od 90 do 130 minut. Według googla jest to przeciętnie około 2 godzin. Jest to związane z tym, że do podziemi można wejść tylko z przewodnikiem. Dodatkowo czas zwiedzania może wydłużać liczebność grupy. Mi zwiedzanie zajęło ponad 2 godziny, a trafiłem na prawie 50 osobową grupę (uroki długiego weekendu majowego). Niestety, pewnie przez to nie zwiedziliśmy maszynowni.

Ważna uwaga – w podziemiach panuje stała temperatura, jest dość chłodno – warto o tym pamiętać, szczególnie w okresie letnim i wziąć ze sobą dodatkowe okrycia.

Dojazd:
  • samochodem – Podziemne Miasto znajduje się pomiędzy stacją kolejową Świnoujście-Przytór a plażą, tuż koło drogi krajowej S3. Koło stacji znajduje się bezpłatny parking, a pozostałe 500 metrów trzeba dojść na piechotę.
  • rowerem – obok drogi rowerowej R-10
  • autobusem – niedaleko znajdują się przystanki autobusów nr 10 („Przytór – Dworzec PKP”, relacji Świnoujście – Międzyzdroje) oraz nr 7 („Sąsiedzka”, relacji Przytór – Dworzec PKP). Aktualny rozkład można znaleźć tutaj.
  • pociągiem – na stacji kolejowej „Świnoujście Przytór” zatrzymują się pociągi regionalne. Aktualny rozkład można znaleźć tutaj.
Godziny otwarcia:

1-3 maja
codziennie o godzinach: 10:30, 12:30, 13:30, 15:00, 16:30

maj – czerwiec
poniedziałek-piątek o godzinie 15:00
sobota-niedziela o godzinach: 12:30, 15:00

lipiec – sierpień
codziennie o godzinach: 10:30, 12:30, 13:30, 15:00, 16:30

wrzesień
codziennie o godzinach: 12:30, 15:00

październik – kwiecień
weekendy o godzinach: 12:30, 15:00

Dla grup zorganizowanych możliwe jest zwiedzanie kompleksu codziennie po wcześniejszej rezerwacji telefonicznej.

Ceny biletów:

Bilet normalny – 15,- PLN
Bilet ulgowy – 10,- PLN (uczniowie, studenci, emeryci i renciści)
Bilet grupowy – 10,- PLN (grupa minimum 20 osób)

Bilet łączony (Podziemne Miasto, oraz Fort Gerharda)
Bilet normalny – 26,- PLN
Bilet ulgowy – 17,- PLN (uczniowie, studenci, emeryci i renciści)
Bilet grupowy – 17,- PLN (grupa minimum 20 osób)

Cena wynajęcia przewodnika na wyłączność – 120,- PLN

Adres:

Podziemne Miasto na Wyspie Wolin
ul. Wolińska
72-605 Świnoujście-Przytór

tel. +48 789-07-22-44; 725-556-819
e-mail: kontakt@podziemne-miasto.pl

http://podziemne-miasto.pl/

About Paweł Jaskólski

Archeolog, popularyzator nauki, autor licznych warsztatów, pokazów i zajęć edukacyjnych. Od 2009 roku współpracuje z Centrum Nauki Kopernik. Zafascynowany średniowiecznymi miastami, rzemiosłem i zamkami krzyżackimi, co zawdzięcza udziałowi w licznych ekspedycjach archeologicznych na Pomorzu Gdańskim.