Polska, Gdańsk – Piwnica Romańska

Jakiś czas temu zestawiałem listę bezpłatnych dni w trójmiejskich muzeach. Ostatnio zacząłem sam z niej korzystać. Na muzealnej mapie Gdańska znajduje się kilka wyjątkowo ciekawych punktów dla mnie. Jednym z nich jest Piwnica Romańska – najmłodszy oddział Muzeum Archeologicznego w Gdańsku.
Piwnica Romańska, Gdańsk, Muzeum Archeologiczne w Gdańsku (1)

Wejście do Piwnicy Romańskiej, fot. P. Jaskólski

Piwnica Romańska znajduje się w samym sercu historycznego miasta – na Placu Dominikańskim, pomiędzy Halą Targową a kościołem św. Mikołaja. Warto zajść do obu tych miejsc. W XIX-wiecznej Hali Targowej znajdują się odsłonięte i zabezpieczone fundamenty najstarszego kościoła św. Mikołaja z XIII wieku. Na jednej ze ścian są opisy oraz wystawka kilku znalezionych tu przedmiotów codziennego użytku. Moim zdaniem jest to jeden z najlepszych przykładów, jak można zaprezentować zabytek archeologiczny. Poza tym, ciekawa jest świadomość, że sklepiki i kramiki działają dokładnie w tym samym miejscu co ponad 100 lat temu.

Piwnica Romańska, Gdańsk, Muzeum Archeologiczne w Gdańsku (8)

Hala Targowa, fot. P. Jaskólski

Piwnica Romańska Gdańsk

Fundamenty kościoła św. Mikołaja pod Halą Targową, fot. P. Jaskólski

Stojący obok XIV-wieczny kościół św. Mikołaja jest jedyną świątynią w Gdańsku niezniszczoną podczas II wojny światowej. Istnieje kilka anegdot o tym, jak to się stało, że kościół się uchował. Według jednej, radzieccy żołnierzee mieli oszczędzić kościół ze względu na patrona (św. Mikołaj jest darzony szczególną czcią przez prawosławnych). Według innej, proboszcz po prostu przekupił czerwonoarmistów alkoholem, żeby oszczędzili jego kościół. W środku jest sporo wyposażenia gotyckiego, renesansowego (przepiękny ołtarz) i barokowego. Swego czasu, podczas Jarmarku św. Dominika udało mi się zwiedzić kryptę oraz poddasze kościoła – niestety zwykle nie ma szans na zobaczenie ciekawych elementów konstrukcyjnych budowli.

Piwnica Romańska, Gdańsk, Muzeum Archeologiczne w Gdańsku (9)

Obecny kościół św. Mikołaja, fot. P. Jaskólski

Piwnica Romańska to pozostałość po klasztorze dominikańskim, który mieścił się tu do XIX wieku. Muzeum znajduje się w całości pod ziemią, a wejście i wyjście z niego zostały ucharakteryzowane na stojące obok kramy. Wejście oraz kasa znajdują się bliżej ulicy Pańskiej. Do środka może co pół godziny wejść grupa 10 osób. Gdy byłem tam w jesienne niedzielne popołudnie, nie było prawie żadnych zwiedzających.

Piwnica Romańska, Gdańsk, Muzeum Archeologiczne w Gdańsku (3)

Kadr z filmu prezentowanego na wystawie, fot. P. Jaskólski

Piwnica Romańska, Gdańsk, Muzeum Archeologiczne w Gdańsku (4)

Wystawa przedmiotów znalezionych podczas prac archeologicznych, fot. P. Jaskólski

Piwnica Romańska, Gdańsk, Muzeum Archeologiczne w Gdańsku (10)

Wybór przedmiotów znalezionych podczas odsłaniania Piwnicy Romańskiej, fot. P. Jaskólski

Pierwsza sala to wystawa grafik, gabloty z zabytkami znalezionymi podczas prac archeologicznych oraz przede wszystkim projekcja 10-minutowego filmu. Podczas seansu prezentowana jest historia Kępy Dominikańskiej na tle dziejów Gdańska. Muszę przyznać, że film bardzo dobrze się ogląda. Są w nim przedstawione dzieje gdańszczan, wizualizacje kolejnych budynków, wojny i pożary dotykające miasto. Jest też chwila na  obejrzenie wystawionych zabytków.

Piwnica Romańska, Gdańsk, Muzeum Archeologiczne w Gdańsku (5)

Ossuarium , fot. P. Jaskólski

Następnie całą grupą razem z pracownikiem muzeum przeszliśmy przez kilka pomieszczeń, które zostały odsłonięte podczas prac archeologicznych. Po zatrzymaniu się w kolejnym miejscu automatycznie uruchamiał się wirtualny przewodnik, który opowiadał o poszczególnych elementach. W tym samym czasie działały też światła, wydobywając z mroku np. omawiany w danym momencie detal architektoniczny. Największe wrażenie robi na zwiedzających ossuarium. W czasach nowożytnych kilka piwnic klasztornych było zasypanych ludzkimi szczątkami. Dotrwały do naszych czasów w stanie nienaruszonym od chwili, gdy zostały tu wsypane.

Piwnica Romańska, Gdańsk, Muzeum Archeologiczne w Gdańsku (11)

Piwnica Romańska w różnym świetle, fot. P. Jaskólski

Jednak punktem kulminacyjnym wycieczki jest tytułowa „piwnica”. Niewielkie, ceglane pomieszczenie z eliptycznym sklepieniem wspartym na pojedynczym, znajdującym się po środku filarze. Jest to najstarsze (jeszcze przedkrzyżackie) wnętrze, jakie zachowało się w Gdańsku. Pierwotnie był to klasztorny refektarz, czyli jadalnia. 700 lat temu mnisi tu jedli i słuchali czytań z Pisma Świętego. Następnie było to pomieszczenie gospodarcze.

Wielkie brawa dla Muzeum Archeologicznego w Gdańsku za sposób, w jaki zaprezentowano to miejsce. Przede wszystkim za światła i wirtualnego przewodnika. Piwnica co chwilę jest inaczej oświetlona, a kolejny detal jest doskonale wyeksponowany. Nie da się tego pokazać na zdjęciach – trzeba po prostu zobaczyć. Na koniec jeszcze rzut okiem na warstwy stratygraficzne i wyjście.

Piwnica Romańska, Gdańsk, Muzeum Archeologiczne w Gdańsku (6)

Piwnica Romańska – XIII wieczny reflektarz, fot. P. Jaskólski

Piwnica Romańska zrobiła na mnie duże wrażenie. Jest to kolejne dobre muzeum archeologiczne w Gdańsku po „Błękitnym Lwie”. Jeśli tylko będziecie w mieście, to bardzo gorąco polecam.

Dojazd:

Piwnica Romańska znajduje się na Placu Dominikańskim – pomiędzy kościołem św. Mikołaja, a Halą Targową. Wejście w pawiloniku od ulicy Pańskiej. W obrębie Głównego Miasta Gdańska najprościej poruszać się pieszo.

Jeśli przyjechaliście komunikacją miejską – jest to raptem 600 metrów od przystanku Brama Wyżynna i zarazem niewiele więcej od stacji PKP Gdańsk Główny, gdzie zatrzymują się wszystkie pociągi dalekobieżne i podmiejskie.

Jeśli przyjechaliście samochodem – w uliczkach niedaleko Piwnicy Romańskiej jest trochę miejsc postojowych, ale niestety wszystkie w strefie płatnego parkowania. Można parkować na pobliskim Targu Węglowym, jednak w okresie letnim jest on zwykle niedostępny.

Godziny otwarcia:

wrzesień – czerwiec – 9:00 – 17:00
lipiec – sierpień – 10:00 – 18:00

Piwnica Romańska zamknięta jest w poniedziałki.

Ceny biletów:

Bilet normalny – 8,- PLN
Bilet ulgowy – 5,- PLN
Bilet dla dzieci i młodzieży do 16 roku życia – 1,- PLN

Niedziela jest dniem bezpłatnego zwiedzania.

Adres:

Piwnica Romańska
Oddział Muzeum Archeologicznego w Gdańsku
Plac Dominikański 1
80-844 Gdańsk

tel. +48 508 816 502
e-mail: piwnicaromanska@archeologia.pl

www.piwnicaromanska.org

About Paweł Jaskólski

Archeolog, popularyzator nauki, autor licznych warsztatów, pokazów i zajęć edukacyjnych. Od 2009 roku współpracuje z Centrum Nauki Kopernik. Zafascynowany średniowiecznymi miastami, rzemiosłem i zamkami krzyżackimi, co zawdzięcza udziałowi w licznych ekspedycjach archeologicznych na Pomorzu Gdańskim.