Polska, Blizna – Park Historyczny Blizna

Gdy szukałem miejsca ciekawego do zobaczenia w okolicy Dębicy, to właśnie Park Historyczny Blizna był najczęściej polecanym przez miejscowych. I nie bez powodu – jest to bardzo klimatyczne miejsce, a związana z nim historia jest wyjątkowo fascynująca. Zresztą przekonajcie się sami…

Poligon w Bliźnie zaczął mieć duże znaczenie po nocy z 17 na 18 sierpnia 1943 roku. Czyli po zbombardowaniu przez aliantów ośrodka rakietowego w Peenemünde (wyspa Uznam). Niemcy postanowili wtedy podzielić prace nad rakietową bronią odwetową na trzy niezależnie działające ośrodki. Zakłady montażowe przenieśli do podziemnych fabryk w środkowych Niemczech. Biura konstrukcyjne do grot nad jeziorem Trausee w Austrii. Natomiast poligon szkolno-doświadczalny ulokowali właśnie w miejscowości Blizna (dzisiejsze województwo podkarpackie).

Park Historyczny Blizna (1)

Rekonstrukcja rakiety V2, fot. P. Jaskólski

W Bliźnie wówczas nie było absolutnie niczego. Od podstaw Niemcy zajęli się infrastrukturą: poprowadzili betonową drogę (mam wrażenie, że odcinkami jest to do dziś ta sama droga – tylko polana asfaltem) oraz wąskotorową linię kolejową z miejscowości Pustków. Zbudowali koszary, bunkry, specjalne budynki i urządzenia potrzebne do obsługi i odpalania rakiet. Oprócz tego starali się jak najbardziej zamaskować poligon. Postawili więc sztuczną wieś – domy z dykty, gipsowe zwierzątka i gipsowych mieszkańców.

Park Historyczny Blizna; Wernher von Braun

Wernher von Braun – twórca pocisku rakietowego V2, fot. P. Jaskólski

Prace osobiście nadzorowali Wernher von Braun (twórca V-2) oraz płk Walter Dornberger (głównodowodzący niemieckiego programu rakietowego). Ale Blizna była odwiedzana również przez nazistowską „śmietankę” – był tu m.in. Heinrich Himmler, a być może wiosną 1944 roku pojawił się osobiście Hitler. Jest to prawdopodobne o tyle, iż wiadomo że był w niedalekiej Stępinie (relacja ze schronów kolejowych w Stępinie – tutaj).

Park Historyczny Blizna; V1

V1 – latająca bomba – rekonstrukcja w Parku Historycznym Blizna, fot. P. Jaskólski

Blizna stała się miejscem gdzie Niemcy doskonalili i testowali nową Wunderwaffe. Przede wszystkim były to latające bomby V1, oraz rakiety V2. Pierwszy start rakiety V2 na poligonie w Bliźnie odbył się 5 listopada 1943 r. W początkowych próbach wychodziła ich bardzo duża zawodność – ponad 80% rakiet nie docierało do celów. Wybuchały tuż po starcie lub jeszcze na stanowisku startowym. Jednak analiza lotu oraz badania szczątków pozwoliły na wyeliminowanie błędów i już z początkiem 1944 roku rakiety V2 weszły w skład uzbrojenia Wermachtu. Ogółem podczas II wojny światowej wystrzelono ponad 5500 rakiet.

Park Historyczny Blizna; Barak obozowy

Barak obozowy, fot. P. Jaskólski

Historia niemieckich prac nad pociskami rakietowymi nieodwracalnie związana jest z działalnością wywiadowczą AK. To właśnie dzięki informacjom zebranym przez Polaków alianci postanowili zbombardować ośrodek w Peenemünde. Również Blizna była pod stałą obserwacją AK i Batalionów Chłopskich. Mimo najwyższych środków ostrożności podjętych przez nazistów, udało się zdobyć i przebadać liczne szczątki testowanych rakiet. Jednak największym sukcesem polskiej konspiracji było zlokalizowanie, zabezpieczenie i przewiezienie do Londynu części z niewybuchu V2, która spadła w okolicach wsi Sarnaki. Akcja ta nosiła kryptonim „Most III” i została uwieczniona w angielskim filmie „Oni ocalili Londyn”.

Park Historyczny Blizna, Armia Krajowa

Ekspozycja muzealna mieszcząca się w baraku obozowym, fot. P. Jaskólski

Park Historyczny Blizna mieści się dokładnie w miejscu, gdzie znajdował się niemiecki poligon doświadczalny. Jest to stosunkowo nowa atrakcja (II etap rozbudowy zakończył się w 2011 roku). Według pani, która oprowadzała po baraku obozowy, cały czas ekspozycja jest powiększana i rozwijana. Głównym celem jego istnienia jest ocalenie od zapomnienia prawdy historycznej o miejscu, które odegrało znaczącą rolę w historii II wojny światowej. Bardzo duży nacisk ekspozycji muzealnej jest położony na działalność konspiracyjną Armii Krajowej. I nie tylko ekspozycji – we wrześniu 2014 r. odsłonięto tuż obok ogrodzenia Parku Historycznego Blizna, obelisk upamiętniający żołnierzy poległych w operacjach wywiadowczych uwieńczonych zdobyciem informacji o broni V1 i V2.

Park Historyczny Blizna; zabytki

Wybór zabytków prezentowanych na wolnym powietrzu, fot. P. Jaskólski

Ogólnie – podoba mi się pomysł na zachowanie tego miejsca. Fantastycznie, że udało się pozyskać środki z Fundacji Współpracy Polsko-Niemieckiej. Jednak parę rzeczy w Parku Historycznym mnie zdziwiło. Największe zaskoczenie to powojenny samolot Antonow An-2. Bardzo fajnie było usiąść za sterami i popstrykać przełącznikami, ale nijak nie widzę jego połączenia z tematem II wojny światowej. Drugi minus to podpisy pod zabytkami – lakoniczne, nie mówiące nic o tym: gdzie znaleziono? po co? na co? i co to w ogóle jest? Część prezentowanych zabytków miała znowu podpisy baaardzo okrojone (np. rura kanalizacyjna podpisana jako rura kanalizacyjna).

Park Historyczny Blizna; Antonow An-2

Antonow An-2 prezentowany w Parku Historycznym w Bliźnie, fot. P. Jaskólski

Mimo tych kilku niedociągnięć, sam Park Historyczny Blizna stanowczo warto zobaczyć. Polecam go szczególnie pasjonatom II wojny światowej i historii uzbrojenia. Liczę również na to, że rzeczywiście będzie on rozwijany. Tym bardziej, że w okolicy jest to naprawdę wyróżniająca się atrakcja, której nie sposób ominąć.

 

Dojazd:

Jadąc od Rzeszowa, lub Krakowa drogą nr 4, w Ropczycach skręć na Tuszymę, w drogę nr 986. Jedź aż do miejscowości Wola Osiecka, tam skręć w prawo na Blizne (bardzo dobrze widoczne oznaczenia Parku Historycznego). Jadąc od Mielca, lub Dębicy drogą nr 985, jedź do Tuszymy i analogicznie kieruj się na drogę nr 986. Tuż obok Parku Historycznego w Bliźnie znajduje się spory, bezpłatny parking.

Godziny otwarcia:

poniedziałek – piątek: 8:00 – 17:00

sobota, niedziela i święta: 8:00 – 20:00

Ceny biletów:

Bilet normalny – 4,- PLN
Bilet ulgowy – 2,- PLN
Bilet grupowy (minimum 20 osób) – 2,- PLN

Adres:

Park Historyczny Blizna
Blizna 68,
39-104 Ocieka

tel. +48 693894375
e-mail: m.koziol@ostrow.gmina.pl ; bliznianie@wp.pl

www.parkhistorycznyblizna.pl

About Paweł Jaskólski

Archeolog, popularyzator nauki, autor licznych warsztatów, pokazów i zajęć edukacyjnych. Od 2009 roku współpracuje z Centrum Nauki Kopernik. Zafascynowany średniowiecznymi miastami, rzemiosłem i zamkami krzyżackimi, co zawdzięcza udziałowi w licznych ekspedycjach archeologicznych na Pomorzu Gdańskim.