Polska, Odry – Rezerwat i Muzeum „Kręgi kamienne”

Pod wodzą Beriga opuścili rodzimą Skandzę. Na trzech statkach popłynęli aż do brzegów krainy, którą nazwali Gothiskandzą. Tyle o Gotach pisze Piliniusz Starszy. My wiemy tylko trochę więcej. Domyślamy się, że Gothiskadza to może być nasze Pomorze. Jest możliwe, że to właśnie stąd rozpoczął się marsz na południe całego ludu. I to zapewne Goci pozostawili po sobie kręgi kamienne, takie jak te w Odrach. Tylko nie do końca wiemy, po co je zbudowali…
Logo Rezerwatu Archeologiczno-Przyrodniczego w Odrach, fot. P. Jaskólski

Logo Rezerwatu Archeologiczno-Przyrodniczego w Odrach, fot. P. Jaskólski

Brama do rezerwatu, fot. P. Jaskólski

Wejście do rezerwatu, fot. P. Jaskólski

Rezerwat archeologiczno-przyrodniczy „Kręgi Kamienne” znajduje się na terenie Nadleśnictwa Czersk, kilkanaście kilometrów na północ od miasta Czersk. Ten bardzo malowniczy fragment Borów Tucholskich został uznany za rezerwat przyrody w 1958 r. Na jego terenie znajduje się 10 kamiennych kręgów i 29 kurhanów. Jest to wyjątkowe miejsce, wielokrotnie badane archeologiczne, podejrzewane o bycie kalendarzem astronomicznym, „miejscem mocy”, świętym miejscem Gotów (a po nich rodzimowierców), obserwatorium astronomiczne.

Kamienie z kręgów w Odrach, fot. P. Jaskólski

Kamienie z kręgów w Odrach, fot. P. Jaskólski

Tablica pokazująca plan sytuacyjny Rezerwatu "Kręgi kamienne" w/g Stephana z 1915r., fot. P. Jaskólski

Tablica z planem sytuacyjnym Rezerwatu „Kręgi kamienne” z 1915 r. wg Stephana, fot. P. Jaskólski

I rzeczywiście, na miejscu pierwsze rzucają się w oczy kamienne kręgi i kurhany. Jednak prawdopodobnie nie było to tylko miejsce pochówków, a również wieców, sądów i zgromadzeń rodowo-plemiennych, tzw. tingów. Wśród kręgów wyznaczone zostało specjalne miejsce nazwane elipsą, gdzie wg radiestetów znajduje się strefa pozytywnej energii. Wiele osób twierdzi, że po przebywaniu w tym miejscu ustępują bóle głowy i ciała. Poza tym, wychodząc z rezerwatu są odprężeni i zrelaksowani. Wypróbowaliśmy i wychodząc z rezerwatu rzeczywiście byliśmy w doskonałych humorach – nie jesteśmy tylko pewni czy to zasługa przyrody i ciszy wokół, czy „sił” tu działających.

Odry - kręgi kamienne (4)

Krąg kamienny w Odrach, fot. P. Jaskólski

Część kręgu kamiennego widziana z tarasu widokowego, fot. P. Jaskólski

Część kręgu kamiennego widziana z tarasu widokowego, fot. P. Jaskólski

Odry - kręgi kamienne (2)

Drewniana trybuna – podwyższenie do obserwowania kręgów kamiennych, fot.P. Jaskólski

Tablica z zaznaczonymi innymi kręgami kamiennymi w okolicy, fot. P. Jaskólski

Tablica z zaznaczonymi innymi kręgami kamiennymi w woj. pomorskim, fot. P. Jaskólski

Mało kto wie, że Rezerwat Archeologiczno-Przyrodniczy „Kręgi kamienne” to nie tylko kamienie, ale również zupełnie unikatowa przyroda (jak sama nazwa wskazuje). Pod ochroną są nie tylko specyficzne porosty rosnące na kamieniach kamiennego kręgów. Znaleźć tu można także przepiękne wrzosy, jagody, mchy, krzewy i drzewa. Warto podczas zwiedzania pamiętać o tym, że teren wokół nas jest chroniony prawnie, dlatego wchodzenie do wnętrza kręgów kamiennych, a tym bardziej siadanie na kamieniach (do czego skłaniają plotki o ich szczególnej mocy), jest (niestety) surowo zabronione.

Wrzosy w rezerwacie w Odrach, fot. P. Jaskólski

Wrzosy w rezerwacie w Odrach, fot. W. Rydzyńska

Odry - kręgi kamienne (1)

Porosty na konstrukcjach kamiennych w Odrach, fot. P. Jaskólski

Ponieważ przyjechaliśmy tu późnym popołudniem, nie mieliśmy okazji zobaczyć wszystkiego. Oprócz  rezerwatu w Odrach znajduje się jeszcze oddział Muzeum Historyczno-Etnograficznego w Chojnicach, gdzie prezentowana jest ekspozycja dotycząca kręgów kamiennych w Odrach – historii, archeologii i przyrody tego miejsca. Okropne są godziny otwarcia jednostki – raptem 5 dni w tygodniu, po 4 godziny

Muzeum w Odrach - ekspozycja archeologiczno-przyrodnicza “Kręgi Kamienne", fot. P. Jaskólski

Muzeum w Odrach – Ekspozycja archeologiczno-przyrodnicza “Kręgi Kamienne”, fot. P. Jaskólski

Tablica w rezerwacie przezentująca zdjęcia z muzeum, fot. P. Jaskólski

Tablica w rezerwacie prezentująca zdjęcia z muzeum, fot. P. Jaskólski

Ekspozycja w muzeum podejrzana przez okno, fot. P. Jaskólski

Ekspozycja w muzeum podejrzana przez okno, fot. P. Jaskólski

Największe plusy tego miejsca:

  • jest to niesamowita okazja do zwiedzenia miejsca z jednej strony historycznego, z drugiej bardzo urokliwego przyrodniczo
  • Pan Zenon, kustosz rezerwatu – człowiek, który fantastycznie opowiada historie o badaniach kręgów i pozytywnej energii tego miejsca, skarbnica wiedzy
  • bardzo dobre oznaczenie dojazdu do rezerwatu – tabliczki informacyjne prowadzą od samego Czerska
  • długie godziny otwarcia rezerwatu
  • doskonale zredagowane i zaprezentowane informacje przyrodnicze na tablicach informacyjnych

Niestety są też „plusy ujemne”:

  • godziny otwarcia ekspozycji muzealnej – po prostu granda!
  • na tablicach zabrakło nam informacji historyczno-archeologicznych, konkretów naukowych o miejscu i skąd to się wzięło
Rondo Kręgów Kamiennych, fot. P. Jaskólski

Rondo Kręgów Kamiennych, fot. P. Jaskólski

Czy warto zobaczyć kamienne kręgi w Odrach?  My nie mieliśmy wątpliwości – zwiedziliśmy. Warto. Nie wiemy, jak jest w samym muzeum w Odrach, ale zobaczyć na własne oczy kamienne kręgi to sprawa obowiązkowa, jeśli będziecie w okolicy. Można je obejść w kilkanaście minut. Można, czytając wszystkie plansze od deski do deski, spacerować baaardzo długo. Można wreszcie spędzić wiele czasu, akumulując dzwoniącą w uszach ciszę, spokój, a przede wszystkim „pozytywną energię”.

Dojazd:

  • Samochodem – po dojechaniu do Czerska drogą nr 22, na każdym skrzyżowaniu mamy oznaczony kierunek na Odry. Jedziemy kierowani przez ustawione drogowskazy. Sam rezerwat znajduje się w lesie, już za miejscowością. Przed bramą wejściową jest kilkanaście miejsc parkingowych.
  • Kajakiem – płynąc Wdą możemy zrobić sobie przerwę przy pomoście „Kręgi Kamienne” (pozostawia wiele do życzenia), do wejścia do rezerwatu mamy około 150 metrów.

Ceny biletów:

Ekspozycja Archeologiczno-Przyrodnicza „Kręgi Kamienne”:

Bilet normalny – 4,- PLN
Bilet ulgowy – 3,- PLN

Rezerwat Archeologiczno-Przyrodniczy „Kręgi Kamienne”:

Bilet normalny – 4,- PLN
Bilet ulgowy – 2,- PLN

Zwiedzanie z przewodnikiem – 20,- PLN

Godziny otwarcia:

Ekspozycja Archeologiczno-Przyrodnicza „Kręgi Kamienne”:

Poniedziałek, Sobota – nieczynne
Wtorek – Piątek, Niedziela – 10:oo – 14:oo

Rezerwat Archeologiczno-Przyrodniczy „Kręgi Kamienne”:

Poniedziałek – Piątek – 10:00-17:00,
Sobota – Niedziela, święta – 11:00-19:00

Adres:

Muzeum Historyczne – Etnograficzne w Chojnicach
Ekspozycja archeologiczno-przyrodnicza „Kręgi Kamienne” w Odrach

Odry, gm. Czersk
ul. Długa 2

www.chojnicemuzeum.pl

About Paweł Jaskólski

Archeolog, popularyzator nauki, autor licznych warsztatów, pokazów i zajęć edukacyjnych. Od 2009 roku współpracuje z Centrum Nauki Kopernik. Zafascynowany średniowiecznymi miastami, rzemiosłem i zamkami krzyżackimi, co zawdzięcza udziałowi w licznych ekspedycjach archeologicznych na Pomorzu Gdańskim.