Polska, Oblęgorek – Pałacyk Henryka Sienkiewicza

Oblęgorek – ukryty w przepięknym parku pałacyk nadal pachnie przygodami Stasia i Nel. Ze szczytu dachu okolicy strzeże srogi husarz wyrwany wprost z pól największych bitew XVII-wiecznej Europy. A w cieniu drzew wciąż miga suknia Jagienki. Oblęgorek bezapelacyjnie powinien zostać okrzyknięty najlepszym prezentem, jaki Henryk Sienkiewicz mógł sobie wymarzyć.
Oblęgorek - Pałacyk Henryka Sienkiewicza

Pałacyk Henryka Sienkiewicza w Oblęgorku, fot. P. Jaskólski

Postaci słynnego noblisty, tworzącego „ku pokrzepieniu serc” Polaków, chyba nie trzeba przedstawiać. Warto jednak zwrócić uwagę, że majątek w Oblęgorku (pałacyk przebudowany na bazie wcześniejszych obiektów, park angielski z ogrodem oraz ziemie uprawne) Henryk Sienkiewicz otrzymał w darze od społeczeństwa polskiego z okazji 25-lecia pracy literackiej w 1900 r. Można uznać, że żaden polski pisarz nie cieszył się takim szacunkiem wśród rodaków. A już na pewno żaden nie został ani wcześniej, ani później tak uhonorowany.

Sienkiewicz zamieszkał w Oblęgorku w 1902 r. i używał go jako letniej rezydencji aż do wybuchu I wojny światowej, kiedy wyjechał do Szwajcarii. To właśnie tutaj powstawały m.in. „W pustyni i w puszczy” czy „Na polu chwały”. Po śmierci pisarza w Oblęgorku na stałe zamieszkała jego żona, Maria  (trzecia żona tego imienia…) oraz syn, Henryk Józef. W 1944 r. musieli opuścić pałac, ale zapobiegliwie najcenniejsze pamiątki ukryli wśród mieszkańców miejscowości. Majątku nie ominęła parcelacja i nacjonalizacja pierwszych lat PRL. Rodzinie Sienkiewiczów pozwolono jednak pozostać w pałacu. Dzieci pisarza już w 1948 r. zwróciły się do władz z pomysłem utworzenia tutaj muzeum poświęconego ich ojcu, co wydawało się jedynym sposobem na uratowanie niszczejącego pałacu. Pomysł zrealizowano 26 października 1956 r., a pierwszym kustoszem została Zuzanna Sienkiewiczowa, synowa Henryka.

Oblęgorek - Pałacyk Henryka Sienkiewicza

Portret Sienkiewicza (1890) – Kazimierz Pochwalski, ze zbiorów Muzeum Narodowego w Kielcach

Obecnie Muzeum zachwyca pieczołowicie odtworzonymi wnętrzami. Rzeczywiście sprawiają wrażenie, jakby Pan Sienkiewicz dopiero przed chwilą wyszedł do parku. Może tylko brakuje im odrobiny nieładu, jaki zwykle występuje w zamieszkałych domach. Zwiedzanie goście zaczynają od uruchomienia audio-przewodnika, który działa wyjątkowo sprawnie i pozwala cieszyć się atmosferą wnętrz we własnym tempie, a jednocześnie przybliża niemal wszystkie detale zgromadzone na wystawie. Dzięki temu wyszliśmy z muzeum usatysfakcjonowani wiedzą i ciekawostkami, a nie tylko nasyceni widokiem ładnym mebli bez bliższego kontekstu.

Oblęgorek - Pałacyk Henryka Sienkiewicza

Pałacyk w Oblęgorku zachwyca oryginalnymi wnętrzami, fot. P. Jaskólski

Oblęgorek - Pałacyk Henryka Sienkiewicza

Przewodnik, fot. P. Jaskólski

Niestety, z wojennej zawieruchy ocalały jedynie nieliczne oryginalne elementy wyposażenia Pałacu, a i te w nie najlepszym stanie. Ich renowacji podjęła się Cepelia, a jej poznański oddział na podstawie dokumentacji odtworzył nawet lampy naftowe, jakich używano za życia Sienkiewicza. Wiele mebli i bibelotów odkupiono na aukcjach i pozyskano od darczyńców.

I tak, pierwszym pomieszczeniem jest gabinet pisarza, gdzie dumnie prezentuje się jego biurko. Podobno na nim powstawały fragmenty „W pustyni i w puszczy”. Z kolei „Trylogia” częściowo Pan Henryk tworzył na stojącym przy oknie delikatnym biureczku należącym do jego pierwszej żony, (nomen omen) Marii. Z gabinetu przechodzi się do salonu, gdzie króluje najsłynniejszy portret Sienkiewicza autorstwa Kazimierza Pochwalskiego, przyjaciela Sienkiewicza. W zielonej jadalni warto zatrzymać się dłużej przy fotografiach rodzinnych ukazujących noblistę w różnych okresach jego życia. Zajmujący środek pomieszczenia stół z krzesłami oraz kredens stanowiły posag pierwszej żony artysty. Wnętrza palarni, znajdującej się tuż obok, niestety nie udało się odtworzyć, choć stolik do gry w karty z pewnością dobrze służył gościom Oblęgorka. Ostatnie ze zrekonstruowanych pomieszczeń to sypialnia pisarza. Pojedyncze łóżko może dziwić, ale sypialnia małżeńska znajdowała się gdzie indziej.

Najbardziej wzruszają jednak niezliczone dary wdzięcznych wielbicieli dla nieocenionego artysty. We wszystkich pokojach na trafić można na popiersia, portrety i rzeźby przedstawiające Henryka Sienkiewicza (np. Sienkiewicz w wieńcu laurowym, siedzący na powozie zaprzężonym w lwy, powożonym przez uroczego aniołka…). Uwagę zwraca też fotoplastikon od mieszkańców Witebska, brązowa rzeźba z bykiem farnezyjskim – prezent od wdzięcznego wydawcy z Włoch, który dorobił się na „Quo vadis”, czy dębowa skrzynia – dar jubileuszowy od pracowników cukrowni z Kazimierzy Wielkiej (podobno pierwotnie była wypełniona głowami cukru, o czym przypomina dedykacja:

Niech życie Twoje zawsze słodkie będzie, dziełom Twoim równe.

Oblęgorek - Pałacyk Henryka Sienkiewicza

Popiersie Sienkiewicza (1897) – Stanisław R. Lewandowski, fot. W. Jaskólska

Prawdziwym smaczkiem Muzeum jest zajmująca niemal całe piętro multimedialna wystawa biograficzno-literacka „Sienkiewicz – dopełnienie”. Najlepszy przykład na to, że „multimedialność” to nie tylko dotykowe ekrany, ale również eksponaty przeznaczone do samodzielnego wykorzystania. Znaczna część ekspozycji poświęcona została podróżom Henryka Sienkiewicza. Tutaj, zupełnie jak pisarz-podróżnik, zwiedzający musi sam odkryć eksponaty ukryte za tajemniczymi drzwiami i w sekretnych szafkach.

Oblęgorek - Pałacyk Henryka Sienkiewicza

Podróże Sienkiewicza, fot. W. Jaskólska

Znaczną część pomieszczeń zajmują eksponaty poświęcone międzynarodowej sławie pisarza. Obok fascynujących egzemplarzy z najróżniejszymi tłumaczeniami jego książek, znalazło się również miejsce na medale i inne wyrazy hołdu dla artysty i stworzonych przez niego postaci – warto zaznaczyć, że są to obiekty niemal z całego świata! Niestety, odrobinę razi niemal pusta sala, której nie udało się inaczej zagospodarować, gdyż – jak się dowiedzieliśmy – często służy ona odczytom czy wykładom.

Oblęgorek - Pałacyk Henryka Sienkiewicza

Sienkiewicz na świecie, fot. W. Jaskólska

Oblęgorek - Pałacyk Henryka Sienkiewicza

Przekłady dzieł Sienkiewicza w towarzystwie sali, fot. P. Jaskólski

Jedno z centralnych miejsc zajmuje oczywiście dyplom przyznania Henrykowi Sienkiewiczowi Nagrody Nobla przez Szwedzką Akademię Nauk za „wybitne osiągnięcia w dziedzinie eposu i rzadko spotykany geniusz, który wcielił w siebie ducha narodu”. Duże wrażenie robi również teatralna scenografia odnosząca się do dwóch pogrzebów Sienkiewicza. Pisarz zmarł w trakcie I wojny światowej w szwajcarskim Vevey, gdzie odbył się jego pierwszy pogrzeb. Drugi raz pochowano go w niepodległej Polsce w 1924 r. Szczątki przywieziono do kraju specjalnym pociągiem wyposażonym w odpowiednio przystrojony i oświetlony wagon-kaplicę, a na trasie przejazdu oddawano hołd „ostatniego z niekoronowanych królów polskich”. W trakcie uroczystości żałobnych ks. Szlagowski powiedział:

Miasta i ludy, którymi wiedziono trumnę Twoją, wychodziły na spotkanie ze słowem pokoju dla Polski. Szedłeś jak żywy, jak żywy przemawiałeś za Polską, a głos Twój rozbrzmiewał donośnie po świecie całym,

co doskonale oddaje nastroje towarzyszące tryumfalnemu pochodowi pisarza przez niemal połowę Europy.

Oblęgorek - Pałacyk Henryka Sienkiewicza

Nagroda Nobla dla Henryka Sienkiewicza, fot. W. Jaskólska oraz ze zbiorów Muzeum Narodowego w Kielcach

Oblęgorek - Pałacyk Henryka Sienkiewicza

Drugi pogrzeb, fot. W. Jaskólska

Kiedy zwiedzaliśmy Pałacyk w Oblęgorku w 2014 r., mieliśmy jeszcze okazję zobaczyć wystawę „Trylogia – dziwne materii pomieszanie”, przygotowaną na 130-lecie wydania „Ogniem i mieczem”. Przyznaję, że oryginały rękopisów trylogii czy listy od wielbicieli „Trylogii” (np. samego F. D. Roosevelta!) robią naprawdę ogromne wrażenie. Niemal z każdej gabloty wyłania się siła tego cyklu, z jaką wpływa on na kolejne pokolenia odbiorców. „Trylogii” można zarzucić bardzo wiele, jednak nikt nie może zaprzeczyć, że i Sienkiewicz, i jego dzieło osiągnęli niewyobrażalny wręcz sukces i ogólnoświatową sławę, a przede wszystkim do dziś mają moc kształtowania postaw Polaków. I właśnie to udało się zaprezentować autorom wystawy, prezentując dziesiątki obrazów inspirowanych scenami z książek, fotosy z planów filmowych i scen teatralnych, żywe obrazy i prezenty dla autora od wdzięcznych czytelników, którzy wciąż „do Trylogii wracają jak do rodzinnego domu”.

Oblęgorek - Pałacyk Henryka Sienkiewicza

Sława „Trylogii” – pierwsze wydania, fotosy z inscenizacji, gratulacje od Roosevelta…, fot. W. Jaskólska

Oblęgorek - Pałacyk Henryka Sienkiewicza

Najpiękniejsze wydania „Trylogii”, fot. W. Jaskólska

This slideshow requires JavaScript.

Za właścicielem Pałacu powtórzę:

Oblęgorek oczarował mnie zupełnie.

Ale może ja tak naprawdę już wcześniej byłam oczarowana jego właścicielem?

Oblęgorek - Pałacyk Henryka Sienkiewicza

Pałacyku strzeże wierny husarz, fot. W. Jaskólska

Dojazd:

Tylko własnym transportem! Z Kielc najłatwiej wyjechać drogą nr 74 na Piotrków Trybunalski, a w miejscowości Kosomłoty Drugie skręcić w lewo w drogę nr 748 na Rudę Strawczyńską. Po ok. 5 km należy zjechać w prawo na Oblęgorek i zaparkować auto na parkingu pod szkołą. Do Pałacyku trzeba podejść kilkaset metrów malowniczą aleją lipową – drogę wskazują znaki. Podobno można też dojechać z Kielc busem – szczegóły znajdziecie na stronie przewoźnika: http://www.busy-kielce.in/oblegorek-kielce/

Godziny otwarcia:

Poniedziałek: nieczynne
Wtorek – Niedziela: 9:00 – 16:00
Święta państwowe i kościelne: nieczynne

Pałacyk Henryka Sienkiewicza w Oblęgorku jest otwarty w następujące święta: 1-3.05.2016, 15.05.2016, 15.08.2016, 11.11.2016, co warto wziąć pod uwagę przy planowaniu „długich weekendów”.

Ceny biletów:

Bilet normalny – 8,- PLN
Bilet ulgowy – 4,- PLN (uczniowie, studenci, nauczyciele, emeryci, renciści, kombatanci)
Bilet „Muzeum za złotówkę” i „Kultura dostępna” – 1,- PLN (dzieci od 7 do 16 r.ż. oraz uczniowie i studenci do 26 r.ż.)

Adres:

Pałacyk Henryka Sienkiewicza w Oblęgorku
Oddział Muzeum Narodowego w Kielcach

ul. Aleja Lipowa 24
26-067 Strawczyn

Tel.: 41 303 04 26
Tel. kom.: 664 384 069

E-mail: oblegorek@mnki.pl
www: http://sienkiewicz.mnki.pl/

About Wioleta Jaskólska

Absolwentka Instytutu Archeologii Uniwersytetu Warszawskiego, założycielka SKN Hanza. Zainteresowana okresem wędrówek ludów i wczesnym średniowieczem, głównie w basenie Morza Bałtyckiego, a także zastosowaniem geodezji w archeologii. Inspektor ochrony zabytków, a w wolnych chwilach nałogowy "zwiedzacz"