Polska, Starogard Gdański – Muzeum Ziemi Kociewskiej

Kociewie to idealne miejsce na weekendowy wypad. Nazywane jest „Łagodną Krainą” i rzeczywiście coś w tym jest. Miłośnicy przyrody mogą tu zrelaksować się wędrując po Borach Tucholskich, spływając kajakami po rzekach – Wieżycy, Wdzie, Dolnej Wiśle – albo odpocząć nad jednym z licznych jezior. Na pasjonatów historii czekają krzyżackie zamki, zabytki przemysłowe i stare miasta. Wśród nich stolica regionu – Starogard Gdański z Muzeum Ziemi Kociewskiej.
Muzeum Ziemi Kociewskiej Starogard Gdański Kociewie (11)

Tło do zdjęć prezentowane przed Muzeum Ziemi Kociewskiej, fot. P. Jaskólski

Nazwa „Kociewie” do niedawna prawie nic mi nie mówiło. Kojarzyło mi się mgliście z gwarą kociewską i z tym, że Kociewiakiem jest (jak sam napisał w jednej z książek) Wojciech Cejrowski. Zdecydowanie mało. Okazuje się, że jest to jeden z regionów Pomorza, którego głównym wyznacznikiem jest gwara kociewska i poczucie przynależności do tego regionu mieszkańców. Jego granice są płynne, ale za powiaty kociewskie są uznawane: starogardzki, tczewski i świecki. Kociewiacy są często myleni z pobliskimi Kaszubami. Będąc w Starogardzie Gdańskim, żeby dowiedzieć się więcej o historii regionu, poszedłem do Muzeum Ziemi Kociewskiej.

Muzeum Ziemi Kociewskiej Starogard Gdański Kociewie (6)

Baszta Gdańska, fot. P. Jaskólski

Muzeum Ziemi Kociewskiej Starogard Gdański Kociewie (8)

Budynek Muzeum Ziemi Kociewskiej i Baszta Narożna, fot. P. Jaskólski

Znajduje się ono w basztach dawnych murów miejskich – Baszcie Narożnej i Baszcie Gdańskiej, oraz w przylegającym do nich budynku muzealnym. Prezentowane są tu trzy stałe wystawy (dwie historyczne i jedna etnograficzna) oraz wystawy czasowe. Muzeum Ziemi Kociewskiej jest stosunkowo młodą jednostką – w tym roku obchodzi 35 lat działalności.

Muzeum Ziemi Kociewskiej Starogard Gdański Kociewie (1)

Zabytki archeologiczne prezentowane w Baszcie Narożnej, fot. W. Jaskólska

Muzeum Ziemi Kociewskiej Starogard Gdański Kociewie (13)

Drewniany wodociąg miejski i grób skrzynkowy, fot. P. Jaskólski

Muzeum Ziemi Kociewskiej Starogard Gdański Kociewie (10)

Zabytki archeologiczne prezentowane w Muzeum Ziemi Kociewskiej, fot. P. Jaskólski

Wystawa prezentowana w Baszcie Narożnej to typowa regionalna wystawa historyczna. Wspinając się, piętro po piętrze, poznawałem dzieje Kociewia i miasta od pradziejów do II Rzeczypospolitej. Moje pierwsze wrażenie: baszta jest odbudowana z wierzchu całkiem fajnie (choć podobno oryginalne są tylko fundamenty, a reszta to odbudowa XVII-wiecznej baszty), ale w środku – pełen PRL. Wystawa też wygląda jak z tego okresu. Parter to archeologia powsadzana w gabloty, a w nich: ceramika, zabytki metalowe, zdjęcia i plansze. Generalnie nudno, statycznie i niestety brudno. Zabytki poodrywane z plansz, pozawijane z wilgoci rogi zdjęć i warstwa kurzu. Chociaż same zabytki są ciekawe, a już bardzo interesująca jest gablota z pokazanym rozwojem herbu Starogardu Gdańskiego. Piętra wystawy prezentują się trochę lepiej – jest manekin ubrany w strój członka bractwa kurkowego, gabloty trochę ciekawiej zaaranżowane, na ścianach wiszą sztandary.

Muzeum Ziemi Kociewskiej Starogard Gdański Kociewie (14)

Gablota z wystawy historycznej w Baszcie Narożnej, fot. P. Jaskólski

W Baszcie Gdańskiej znajduje się wystawa poświęcona okresowi II wojny światowej. Od kampanii wrześniowej 1939 roku, przez czasy okupacji niemieckiej, aż po wyzwolenie Starogardu Gdańskiego w 1945 roku. Prezentowany jest udział Kociewiaków w walkach zbrojnych na różnych frontach, dzieje lokalnego ruchu oporu (m.in. Gryf Pomorski), a także życie codzienne mieszkańców miasta (wymowny jest zwłaszcza mandat za posługiwanie się językiem polskim). Sama wystawa prezentuje się dobrze, mimo że są to głównie zdjęcia i plansze, okraszone nielicznymi eksponatami. Sama baszta pełniła w swojej historii różne funkcje, była m.in. więzieniem i miejscem, z którego wywożono polską inteligencję do Lasu Szpęgawskiego. Świadectwem tego jest zaaranżowana cela z pryczą więzienną.

Muzeum Ziemi Kociewskiej Starogard Gdański Kociewie (12)

Wystawa w Baszcie Gdańskiej, fot. P. Jaskólski

Muzeum Ziemi Kociewskiej Starogard Gdański Kociewie (9)

Nieliczne zabytki prezentowane w Baszcie Gdańskiej, fot. P. Jaskólski

Budynek muzealny jest najnowszym obiektem, bo oddanym dopiero w 2001 roku. Na jego piętrze znajduje się wystawa etnograficzna prezentująca wyroby rzemiosła wiejskiego oraz przedmioty życia codziennego. Według mnie jest to najgorsza wystawa prezentowana w Muzeum Ziemi Kociewskiej i jedna z najgorszych wystaw etnograficznych, jakie widziałem. Myślałem, że właśnie tu dowiem się więcej o Kociewiu, niestety nic z tego… Brakuje podpisów i opisów, wystawa nie ma też żadnej narracji. Zabytki są po prostu ustawione pod ścianami, nad niektórymi wiszą obrazy i tyle. Sama sala jest słaba do wystawiania czegokolwiek – białe ściany, małe okienka, paskudne łazienkowe płytki na podłodze stanowczo nie stanowią atrakcyjnego tła dla eksponatów.

Moja negatywna ocena jest prawdopodobnie spotęgowana tym, że kilkanaście dni wcześniej byłem na otwarciu wystawy „Znalezione w Mazurskiej Chacie” w Muzeum Wojciecha Ketrzyńskiego w Kętrzynie, gdzie udało się niedużym kosztem, w małej przestrzeni doskonale przedstawić temat i zaprezentować zabytki porównywalne do tych, które znajdują się w Muzeum Ziemi Kociewskiej.

Muzeum Ziemi Kociewskiej Starogard Gdański Kociewie (5)

Wystawa etnograficzna w Muzeum Ziemi Kociewskiej, fot. P. Jaskólski

Muzeum Ziemi Kociewskiej Starogard Gdański Kociewie (4)

Przedmioty codziennego użytku prezentowane na wystawie etnograficznej, fot. W. Jaskólska

Niejako na osłodę po wystawie stałej na piętrze – na parterze znajduje się czasowa wystawa ,,Od narodzenia po śmierć. Chrystus w rzeźbie ludowej „. Prezentowane są na niej rzeźby Chrystusa z różnych regionów etnograficznych Polski. Podzielone zostały tematycznie, ze względu na okres życia Jezusa, a nie regionalnie. Wymieszano też współczesne przedstawienia artystów ludowych z eksponatami wyciągniętymi z różnych muzeów. Jest to więc świetny quiz przez czasy, regiony i style. Wystawa jest zrobiona naprawdę nieźle i pokazuje, że jednak można.

Muzeum Ziemi Kociewskiej Starogard Gdański Kociewie (2)

Wystawa ,,Od narodzenia po śmierć. Chrystus w rzeźbie ludowej „, fot. W. Jaskólska

Muzeum Ziemi Kociewskiej Starogard Gdański Kociewie (3)

Współczesna, ludowa madonna szafkowa, fot. W. Jaskólska

W Muzeum Ziemi Kociewskiej nie dowiedziałem się, czym jest Kociewie. Choć temat zaintrygował na tyle, że szukałem potem więcej informacji w internecie (polecam www.kociewiacy.pl). Samo muzeum wzbudziło we mnie ambiwalentne odczucia. Z jednej strony niezłe wystawy historyczne i czasowa, z drugiej – bardzo słaba etnograficzna i zabiedzona część archeologiczna. Z jednej strony przemiła Pani pilnująca muzeum, z drugiej – była sama, więc chodziła z nami z obiektu do obiektu, żeby go otworzyć, zapalić światło i zamknąć po naszym wyjściu, co skutecznie odbierało komfort zwiedzania. Na koniec – całkiem bogato wyposażony sklepik muzealny z najróżniejszymi pamiątkami, a wśród nich rzeczy z poprzedniej epoki (choćby pocztówki, które były po prostu stare i brzydkie).

Muzeum Ziemi Kociewskiej Starogard Gdański Kociewie (7)

Sklepik muzealny, fot. W. Jaskólska

Dojazd:

Muzeum Ziemi Kociewskiej znajduje się tuż nad rzeką Wierzycą, niedaleko rynku staromiejskiego. Jadąc drogą nr 22 przez Starogard Gdański trzeba kierować się na południe, na Stare Miasto. Uwaga na wąskie i jednokierunkowe uliczki! Pod samym muzeum nie ma miejsc parkingowych – auto najprościej zostawić albo na rynku, albo na parkingu przed pobliskim stadionem miejskim.

Godziny otwarcia:

Poniedziałek – Piątek: 8:00 – 16:00
Sobota: 10:00 – 15:00

W niedzielę Muzeum Ziemi Kociewskiej jest zamknięte.

Ceny biletów:

Bilet normalny – 4,- PLN
Bilet ulgowy – 2,5 PLN
Przewodnik – 8,- PLN
Lekcje muzealne – 2,5 PLN (od osoby)

Wstęp wolny – sobota

Adres:

Muzeum Ziemi Kociewskiej
ul. Boczna 2
83-200 Starogard Gdański

tel. +48 58 562 46 75
e-mail: muzeum-starogard@wp.pl

www.muzeum-kociewie.gda.pl

About Paweł Jaskólski

Archeolog, popularyzator nauki, autor licznych warsztatów, pokazów i zajęć edukacyjnych. Od 2009 roku współpracuje z Centrum Nauki Kopernik. Zafascynowany średniowiecznymi miastami, rzemiosłem i zamkami krzyżackimi, co zawdzięcza udziałowi w licznych ekspedycjach archeologicznych na Pomorzu Gdańskim.