Węgry, Budapeszt – Muzeum Metra

Pierwsza w kontynentalnej Europie. Druga najstarsza na świecie. Pierwsza w pełni zelektryfikowana. Millenniumi Földalatti Vasút, czyli Milenijna Kolej Podziemna działa od ponad 100 lat – otwarta została 3 maja 1896 r. z okazji obchodów tysiąclecia państwa węgierskiego przez samego Franciszka Józefa. Przez Węgrów nazywana jest földalatti  (kolejka podziemna) lub kismetró (małe metro). Jej historii udało nam się dotknąć w Muzeum Metra w Budapeszcie.

This slideshow requires JavaScript.

To trzeba podkreślić na samym początku: metro w Budapeszcie otwarto już pod koniec XIX wieku! Wszystko przez stale rosnącą liczbę ludności. W samym Peszcie liczba mieszkańców zwiększyła się wtedy dwudziestokrotnie. W dodatku, po utworzeniu Austro-Węgier połączono trzy przylegające do siebie miasta: Budę, Peszt i Obudę w jedną wielką metropolię – Budapeszt. Z powodzeniem konkurował on z Wiedniem. Rozwijała się również jego reprezentacyjna dzielnica – Terézváros. Jeżdżący przez główną ulicę (Andrássy út) omnibus był ciągle przepełniony, dodatkowo było głośno (nie pomogło nawet wykładanie ulicy drewnianymi deskami dla wytłumienia tętentu koni). Dodatkowo, zbliżały się obchody tysiąclecia państwa węgierskiego, które miały się odbyć w parku Városliget. Podjęto więc decyzję o zbudowaniu kolei miejskiej.

W 1894 roku wybrano w końcu projekt autorstwa konsorcjum firm Siemens & Halske. Zakładał on stworzenie kolej podziemnej. Konsorcjum Siemens & Halske było również odpowiedzialne za wykonanie prac. Warunek był jeden – gwarancja, że kolej zostanie ukończona przed obchodami tysiąclecia państwa węgierskiego. Budowa rozpoczęła się jeszcze w tym samym roku. Wykonano szeroki na sześć metrów wykop, którego długość wynosiła 3225,56 metrów. Był on wysoki na 2,65 metry, a jego strop znajdował się bezpośrednio pod ulicą. Cała linia miała 3700 metrów długości. Pierwsze 10 wagoników jeżdżących pod Budapesztem również było autorstwa firm Simens & Halske. Ich przedziały były podzielone na dwie części – lewą przeznaczoną dla mężczyzn i prawą dla kobiet. Co ciekawe, drzwi otwierał automatyczny sterownik, a w środku znalazły się także automaty sprzedające bilety. Budowa zakończyła się w rekordowo krótkim czasie 21 miesięcy! Próbne  otwarcie w kwietniu 1896 roku nie udało się, jednak niecały miesiąc później cesarz Franciszek Józef dokonał historycznego pierwszego przejazdu.

muzeum-metra-budapeszt-wegry-najstarsze-metro-4

Stacja najnowszej linii metra M4, fot. P. Jaskólski

Pierwsza linia metra była cały czas rozbudowywana. Zwiększono napięcie linii trakcyjnej, co pozwoliło zwiększyć częstotliwość kursowania pociągów. Zlikwidowano odcinek naziemny. Rozbudowano trasę dodając nową stację Mexikói út. Przebudowano stację Deák Ferenc tér tak by wygodnie można było się przesiadać do linii metra M2 i M3. Wymieniono pociągi firmy Simens na pociągi węgierskiej firmy Ganz-MÁVAG. W planach jest dalsza rozbudowa Kolejki Milenijnej od strony południowej tak, żeby ostatnia stacja znajdowała się przy samych bulwarach nad Dunajem. Z drugiej strony zakłada się wydłużenie i zbudowanie na jej końcu dużego dworca – węzła przesiadkowego do innych środków transportu. Żeby nie było – Węgrzy już w tej chwili mają 4 linie metra o łącznej długości 38 kilometrów…

muzeum-metra-budapeszt-wegry-najstarsze-metro-3

Muzeum Metra w Budapeszcie. fot. P. Jaskólski

Muzeum Metra znajduje się na stacji Deák Ferenc tér. Trzeba podkreślić, że ekspozycja to oryginalna stacja, oryginalny peron z oryginalnymi wagonikami. Po prostu przy przebudowie tej stacji i łączeniu jej z liniami M2 i M3 zmieniono bieg Linii Milenijnej. Dzięki temu powstało idealne miejsce do utworzenia Muzeum Metra.

Ekspozycja to głównie zdjęcia, plakaty, trochę małych makiet i kolejarskie pamiątki. Jest ona zdominowana przez dwa wagony stojące na torach – niestety nie można do nich wejść. Dłużej zatrzymaliśmy się przy czarno-białych zdjęciach przedstawiających metro przed I wojną światową, przy zdjęciach dokumentujących stan stacji przed remontem oraz przy gablotach z modelami pociągów i maszyn do wiercenia w ziemi. Nie wszystkie eksponaty są jednak podpisane po angielsku. Zresztą Muzeum Metra to też jedyne muzeum w Budapeszcie, w którym mieliśmy problem z porozumieniem się w tym języku.

This slideshow requires JavaScript.

Metro w Budapeszcie było dla nas jednym z najważniejszych miejsc do zobaczenia w stolicy Węgier. Warto wiedzieć, że w 2002 została ona wraz z aleją Andrássyego i placem Bohaterów wpisana na listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Przejażdżka pierwszą linią metra to po prostu obowiązek każdego turysty. Co do samego Muzeum Metra, jest to dobre rozszerzenie tematu. Nie ma tu fajerwerków, multimediów i wielogodzinnej trasy zwiedzania. Zamiast tego: oryginalna stacja, stare pociągi i trochę klimatycznych pamiątek. Naszym zdaniem warto je zwiedzić, jeśli nie macie zbyt napiętego grafiku, jesteście fascynatami muzeów transportu lub macie po prostu parę wolnych forintów.

muzeum-metra-budapeszt-wegry-najstarsze-metro-13

Klimatycznie oznaczone stacje metra, fot. P. Jaskólski

Czas zwiedzania:

Samo metro to wycieczka na pół godziny. Jeśli jednak macie czas, chęć oraz bilet długookresowy (my posiadaliśmy trzydniową Budapest Card), to warto przejechać się całą pierwszą linią metra. Wysiadaliśmy na kolejnych przystankach, wychodziliśmy na powierzchnię i znów wsiadaliśmy do metra. Dzięki temu obejrzeliśmy stare wejścia do metra, poznaliśmy najważniejsze miejsca, przy których zlokalizowane są stacje, oraz mogliśmy porównać kilka różnych stacji. Przede wszystkim jednak odczuliśmy, jak płytko pod powierzchnią jezdni znajduje się tunel. Dla nas największe wrażenie robiło porównanie ponad stuletniej linii M1 i nowoczesnej M4.

muzeum-metra-budapeszt-wegry-najstarsze-metro-5

Linia M1 – stacja Bajcsy-Zsilinszky út, fot. P. Jaskólski

Dojazd:

  • metro – to chyba najwłaściwszy sposób na dotarcie do muzeum metra. Znajduje się ono na stacji M1 (żółta linia metra) na stacji Deák Ferenc tér, czyli skrzyżowania trzech pierwszych linii metra (żółtej, czerwonej i niebieskiej). aktualny rozkład można znaleźć na stronie www.bkk.hu.
  • autobus – na  Deák Ferenc tér zatrzymują się linie 9, 16, 105,
  • tramwaj – Deák Ferenc tér to przystanek dla linii – 47, 47B, 48, 49

Godziny otwarcia:

wtorek – niedziela – 10:00- 17:00
nieczynne 1 listopada

Ceny biletów:

Bilet normalny – 350,- HUF
Bilet ulgowy – 280,- HUF (seniorzy, studenci)

Bilet na fotografowanie – 500,- HUF

Dla posiadaczy Budapest card: – 10/20%

Uwaga! W kasie muzeum metra nie obsługują kart płatniczych, ani euro.

Adres:
Muzeum Metra w Budapeszcie
Budapest, Deák tér, stacja metra

tel: +36 (1) 461 6500/41103

mail: muzeum@bkv.hu

www.bkv.hu

Aktualizacja:
Muzeum Metra zwiedzaliśmy we wrześniu 2016 roku, wpis powstał w październiku tego samego roku.

About Paweł Jaskólski

Archeolog, popularyzator nauki, autor licznych warsztatów, pokazów i zajęć edukacyjnych. Od 2009 roku współpracuje z Centrum Nauki Kopernik. Zafascynowany średniowiecznymi miastami, rzemiosłem i zamkami krzyżackimi, co zawdzięcza udziałowi w licznych ekspedycjach archeologicznych na Pomorzu Gdańskim.