Polska, Gdynia – Muzeum Emigracji

Jednym z najnowszych muzeów w Trójmieście i w Polsce jest Muzeum Emigracji w Gdyni. Temat, którym się ono zajmuje, jest wyjątkowy – to historia emigracji Polaków. Na całym świecie żyje dziś ponad 20 milionów ludzi polskiego pochodzenia. Od 16 maja 2015 roku mają oni miejsce, które opowiada ich historię. W centrum gdyńskiego portu, przy Nabrzeżu Francuskim, pod adresem „ul. Polska 1”.
Gdynia_Dworzec_Morski_7

Fasada Dworca Morskiego – Muzeum Emigracji i Pomnik „Ludziom Morza”, fot. Wikipedia.

Muzeum Emigracji w Gdyni, Gdynia, Dworzec Morski (1)

Elewacja od strony wody, fot. P. Jaskólski

Muzeum Emigracji w Gdyni, Gdynia, Dworzec Morski (19)

Tablice poświęcone Józefowi Piłsudskiemu i Ignacemu Mościckiemu, fot. P. Jaskólski

Muzeum Emigracji w Gdyni zajmuje zabytkowy budynek dawnego Dworca Morskiego. Wzniesiony w 1933 roku jest perełką i jednym z symboli dwudziestolecia międzywojennego w Gdyni. Charakterystyczna dla niego jest modernistyczna fasada z dwoma płaskorzeźbami orłów polskich po bokach. Po wejściu do głównej hali wzrok przykuwa charakterystyczny świetlik w kształcie ostrosłupa, szerokie schody oraz pamiątkowe tablice poświęcone Józefowi Piłsudskiemu i Ignacemu Mościckiemu.

W latach trzydziestych Dworzec Morski był dla polskich emigrantów „oknem na świat”. To właśnie stąd odpływały polskie transatlantyki z MS „Batorym” na czele. Oprócz tego, pełnił również funkcje reprezentacyjne – odbywały się tu nabożeństwa, a także np. bale sylwestrowe. Podczas okupacji niemieckiej budynek został przystosowany do funkcji biurowych. Strącono też polskie orły z fasady. Najbardziej jednak ucierpiał podczas nalotów alianckich, gdy został zniszczony północno-zachodni narożnik i ściana od strony nabrzeża. Po wojnie mieściły się tu: kapitanat portu, urząd pocztowy, urząd celny, Biuro Portowe Morskiej Agencji w Gdyni, biuro firmy C. Hartwig, ekspedycja PKP i magazyny. Jakby tego było mało, przez większość czasu nadal pełnił on pierwotną funkcję dworca morskiego. Właściwie aż do 1987b r., czyli do czasu wstrzymania żeglugi transatlantyckiej przez polskich armatorów.

Początek drugiej młodości Dworca Morskiego to już wiek XXI. W maju 2013 roku rozpoczął się remont: odtworzono pierwotny kształt bryły budynku, na fasadę wróciły płaskorzeźby orłów, a do holu tablice pamiątkowe. Zmianie uległa elewacja od strony wody – dziś to przeszklona ściana. W środku pozyskano przestrzeń wystawienniczą dla nowo powstającego Muzeum Emigracji. Jest to więc muzeum, które znajduje się w miejscu  faktycznie związanym z polskim ruchem emigracyjnym.

This slideshow requires JavaScript.

Wystawa stała Muzeum Emigracji zajmuje powierzchnię prawie 2,5 tys. metrów kwadratowych. Główna jej część opowiada o emigracji z ziem polskich od XIX wieku do czasów współczesnych. Od samego początku jest poważnie i wzniośle – na wstępie wita nas najsłynniejsza polska pieśń patriotyczna stworzona przez emigrantów – Mazurek Dąbrowskiego. Pierwsza sala to coś w rodzaju przystawki – prezentowane są tu m.in. sylwetki najsłynniejszych polskich emigrantów sprzed XIX wieku. Poznajemy np. biogramy Świętosławy, Roksolany, Stanisława Leszczyńskiego i wielu innych Polaków wsławionych za granicą. Dla mnie, jako archeologa, ciekawostką był całkiem dobry eksponat o etnogenezie Słowian.

Kolejne sale to już właściwa narracja – od Wielkiej Emigracji, przez rewolucję przemysłową, emigracje ze wsi do miast, masowe wyjazdy do obu Ameryk, życie w wielkich aglomeracjach. takich jak np. Chicago, emigracja związana z II wojną światową, wyjazdy i ucieczki z czasów PRL-u, aż po najnowszą historię – wstąpienie Polski do Unii Europejskiej i otwarcie granic.

Muzeum Emigracji w Gdyni, Gdynia, Dworzec Morski (2)

Instalacja artystyczna tuż przed wejściem na wystawę, fot. P. Jaskólski

Muszę przyznać, że wystawa jest zrobiona solidnie – większość to świetnie wyeksponowane zabytki, przeplecione eksponatami interaktywnymi i rekonstrukcjami. Wykorzystano wszelkie dostępne metody zaaranżowania przestrzeni. Bardzo dużo jest zdjęć i archiwalnych filmów. Całość dopełnia narracja skupiona na wątkach życia codziennego zwykłych ludzi. To pozwala naprawdę wczuć się w prezentowaną historię emigrantów. Dosłownie dzień po dniu, tydzień po tygodniu poznajemy losy przedstawionych postaci. Zżywamy się z nimi i razem poznajemy kolejne czyhające na nich przeciwności losu (najbardziej złowieszczo jawi się chyba Wyspa Ellis w USA). Bardzo ważną część opowieści zajmuje zaprezentowanie zmieniających się środków transportu wykorzystywanych do podróży.  Ostatnie sale dochodzą z historią do czasów nam współczesnych – wielkiej emigracji ludzi po otwarciu granic w Unii Europejskiej. W końcu przecież ten temat dotyka praktycznie każdego z nas. Nie ma chyba w Polsce rodziny, z której ktoś by nie wyjechał za granicę w poszukiwaniu lepszego życia.

Muzeum Emigracji w Gdyni, Gdynia, Dworzec Morski (25)

Fiat 126p – maluch, fot. P. Jaskólski

Muzeum Emigracji w Gdyni, Gdynia, Dworzec Morski (28)

Batory w budowie – największa na świecie makieta statku pasażerskiego, fot. P. Jaskólski

Muzeum Emigracji w Gdyni zdecydowanie warto odwiedzić. Polecam je z dwóch powodów. Jest to jedno z najlepiej stworzonych muzeów historycznych, w jakim byłem w Polsce. Widać, że spędzono mnóstwo czasu nad szczegółowym planem wystaw. Dodatkowo, to muzeum po prostu „żyje” – cały czas jest aktywne w internecie, organizuje wydarzenia, wykłady, publikuje książki. Drugim powodem jest sam poruszany temat – emigracja. Jest to temat ciężki, osobisty i bardzo aktualny w dzisiejszych czasach. Muzeum Emigracji to punkt obowiązkowy podczas zwiedzania Gdyni.

Muzeum Emigracji w Gdyni, Gdynia, Dworzec Morski (16)

Plakat z czasów dwudziestolecia międzywojennego, fot. P. Jaskólski

Dojazd:
  • samochodem – Muzeum Emigracji znajduje się w zabytkowym Dworcu Morskim na obszarze gdyńskiego portu, tuż obok kapitanatu Portu Gdynia. Jadąc trójmiejską obwodnicą (S6), skręcamy w ulicę Eugeniusza Kwiatkowskiego, następnie w lewo (kierunek Centrum/Port), w ulicę Janka Wiśniewskiego, na końcu w lewo w ulicę Polską, którą jedziemy do samego końca. Przed Muzeum Emigracji znajduje się kilkanaście bezpłatnych miejsc parkingowych, a trochę dalej spory parking na ponad 100 miejsc.
  • autobusem – wysiadamy na przystanku „Dworzec Morski – Muzeum Emigracji”. Zatrzymują się tu linie nr 119, 133, 137, 147, 160 . Szczegółowy rozkład można sprawdzić tutaj.
  • pociągiem – wysiadamy na dworcu „Gdynia Główna”, a następnie podjeżdżamy autobusem 119 lub 160
Godziny otwarcia:

wtorek, piątek – 12:00 – 20:00
środa, czwartek, sobota, niedziela – 10:00 – 18:00

poniedziałek – nieczynne

Ceny biletów:

Bilet normalny – 10,- PLN
Bilet ulgowy – 6,- PLN
Bilet rodzinny – 25,- PLN (2 osoby dorosłe + maksymalnie 4 dzieci)
Bilet grupowy normalny (minimum 10 osób) – 8,- PLN
Bilet grupowy ulgowy (minimum 10 osób) – 4,- PLN

W środy wstęp bezpłatny

Adres:

Muzeum Emigracji w Gdyni
ul. Polska 1
81-339 Gdynia

tel. +48 58 623 31 79 lub +48 58 670 41 50
e-mail: biuro@muzeumemigracji.pl

www.polska1.pl

About Paweł Jaskólski

Archeolog, popularyzator nauki, autor licznych warsztatów, pokazów i zajęć edukacyjnych. Od 2009 roku współpracuje z Centrum Nauki Kopernik. Zafascynowany średniowiecznymi miastami, rzemiosłem i zamkami krzyżackimi, co zawdzięcza udziałowi w licznych ekspedycjach archeologicznych na Pomorzu Gdańskim.