Włochy, Bolonia – Muzeum Archeologiczne w Bolonii

Bolonia, jako miasto uniwersyteckie, nie może oczywiście obejść się bez tak ważnej dziedziny wiedzy, jaką jest archeologia. A że Italia jest w archeologiczne znaleziska bogata, toteż Muzeum Archeologiczne w Bolonii prezentuje wyjątkowo bogate zbiory, na które warto poświęcić dobre pół dnia, by oddać im sprawiedliwość.
Dziedziniec Muzeum Archeologicznego w Bolonii, fot. W. Jaskólska

Dziedziniec Muzeum Archeologicznego w Bolonii, fot. W. Jaskólska

Miejskie Muzeum Archeologiczne w Bolonii (bo tak brzmi jego pełna nazwa), powstało z połączenia kilku kolekcji uniwersyteckich, poszerzonych o zbiory Palagio Pelagiego, bolońskiego artysty, który odsprzedał swoje starożytności miastu w 1861 r. Właściwe Muzeum Archeologiczne w Bolonii zostało otwarte 20 lat później w Palazzo Galvani, powiększonym i zmodernizowanym na potrzeby nowych ekspozycji, obejmujących także zabytki pozyskane w trakcie najnowszych wykopalisk.

Dziś Muzeum Archeologiczne w Bolonii posiada w swoich zbiorach ponad 200 tys. obiektów, podzielonych na sekcje – w dużej mierze odpowiadające pierwotnym salom wystawienniczym. Każda sekcja zawiera wstępny opis po włosku i broszurę włosko-angielską, które pomagają zorientować się w prezentowanych gablotach, gdyż poszczególne zabytki podpisano jedynie po włosku.

Podręczna tabliczka z opisami, fot. W. Jaskólska

Podręczna tabliczka z opisami, fot. W. Jaskólska

Prehistoria Bolonii

Zwiedzanie zwykle zaczyna się od sekcji pradziejowej (jak w każdym szanującym się muzeum archeologicznym), gdzie zebrano artefakty od paleolitu po epokę brązu. Większą część ułożonych chronologicznie zabytków stanowią te pozyskane podczas wykopalisk na takich stanowiskach archeologicznych jak Grotta del Farneto czy Terramare – znanych z bogatych znalezisk datowanych na 2. tysiąclecie p.n.e.

Zabawka - kultura Villanova, fot. W. Jaskólska

Zabawka – kultura Villanova, fot. W. Jaskólska

Ceramika kultury Villanova, fot. W. Jaskólska

Ceramika kultury Villanova, fot. W. Jaskólska

Bolonia etruska i galijska

Największa i bodaj najcenniejsza część ekspozycji, jaką prezentuje Muzeum Archeologiczne w Bolonii, dotyczy oczywiście Etrusków – ludu o nieustalonym do dziś pochodzeniu, który zamieszkiwał północną i środkową Italię między IX i V w. p.n.e. (choć wg niektórych badaczy Etruskowie mieszkali tu już od 5. tysiąclecia p.n.e., a w w IX w. wyodrębniono jedną z faz ich rozwoju cywilizacyjnego). Od 1869 r., kiedy odkryto grobowce w miejscowości Certosa, w okolicach Bolonii nastąpił prawdziwy „boom” na badania  stanowisk archeologicznych związanych z Etruskami.

Sala etruska ..., fot. W. Jaskólska

Sala etruska …, fot. W. Jaskólska

... niemal nie zmieniona od 1881 roku, www.museibologna.it

… niemal nie zmieniona od 1881 roku, www.museibologna.it

Owoce tamtych i najnowszych wykopalisk Muzeum Archeologiczne w Bolonii prezentuje w kilku salach – część z nich pozostała niezmieniona od końca XIX w., a mimo to nadal nie odbiega od lepszych muzealnych standardów ekspozycyjnych. Mnie urzekły na przykład pełnowymiarowe malowidła przerysowane na ścianach wprost z etruskich grobowców. Znalazły się też tutaj rysunkowe rekonstrukcje zabytków, makiety grobów skrzyniowych czy fotografie z wykopalisk.

Rekonstrukcja etruskiego grobu w obstawie kamiennej, fot. W. Jaskólska

Rekonstrukcja etruskiego grobu w obstawie kamiennej, fot. W. Jaskólska

Wyposażenie grobu etruskiego, fot. P. Jaskólski

Wyposażenie grobu etruskiego, fot. P. Jaskólski

Zawieszka wraz z przerysem zdobienia, fot. W. Jaskólska

Zawieszka wraz z przerysem zdobienia, fot. W. Jaskólska

Pod koniec V w. p.n.e. terytorium etruskiej Bolonii, zwanej wówczas Felsina, zajęły galijskie plemiona Bojów. Bojowie zasiedlali te tereny przez ok. 200 lat, koegzystując z Etruskami. W 187 r. p.n.e. Felsina została podbita przez Rzymian, co odcisnęło niewątpliwie największy ślad na archeologii miasta i okolic, głównie ze względu na duże inwestycje budowlane prowadzone tutaj pod rzymską egidą.

Kolekcja grecka, rzymska i numizmatyczna

Muzeum Archeologiczne w Bolonii przedstawia Grecję i Rzym poprzez pryzmat dziesiątek marmurowych posągów i płaskorzeźb – czyli mniej więcej tak, jak wszyscy to sobie wyobrażamy. Niestety, zwykle pozbawione są one informacji o miejscu odkrycia, gdyż pochodzą z XIX-wiecznych prywatnych kolekcji. Są to głównie rzymskie repliki greckich prac, ale znajdziecie też kilka greckich i rzymskich oryginałów.

Sala sztuki greko-rzymskiej, fot. W. Jaskólska

Sala sztuki greko-rzymskiej, fot. W. Jaskólska

Zgromadzono tu kopie najważniejszych dzieł klasycznych, fot. W. Jaskólska

Zgromadzono tu kopie najważniejszych dzieł klasycznych, fot. W. Jaskólska

"Tron Ludovisi" - kopia płaskorzeźby, fot. W. Jaskólska

„Tron Ludovisi” – kopia płaskorzeźby, fot. W. Jaskólska

Rzeźby antyczne zdobią również korytarze, fot. W. Jaskólska

Rzeźby antyczne zdobią również korytarze, fot. W. Jaskólska

Przy tym wszystkim dość blado prezentują się – skądinąd wysokiej klasy – pojedyncze eksponaty z okresu rzymskiego. Same w sobie fantastyczne, giną w dużej masie gablot. Wyjątek stanowią na tym tle greckie wazy, którym poświęcono oddzielną salę i aplikację na ekranie multimedialnym – wyjątkowo dobrze skonstruowaną, świetnie uzupełniającą informacje o technikach wykonania i zdobnictwie tych szczególnych naczyń. Mnóstwo czasu spędziłam też przy pulpicie z planem rzymskich term – monitorem z nadbudowanymi przezroczystymi ścianami, na którym poruszają się postacie, prezentując kolejne pomieszczenia i ich przeznaczenie. Wszystko to okraszone zgrabnymi opisami możliwością poruszania „pionkami” niczym w grze.

Rzymskie akcesoria zawsze zachwycają pomysłowością, fot. W. Jaskólska

Rzymskie akcesoria zawsze zachwycają pomysłowością, fot. W. Jaskólska

Próba ożywienia waz greckich przy pomocy multimediów, fot. W. Jaskólska

Próba ożywienia waz greckich przy pomocy multimediów, fot. W. Jaskólska

Podglądając rzymskie termy, fot. W. Jaskólska

Podglądając rzymskie termy, fot. W. Jaskólska

Kolekcja egipska

Od 15.10.2015 do 15.07.2016 r. kolekcję egipską można zwiedzać tylko z biletem na wystawę Egitto. Splendore Millenario (Egipt. Milenium splendoru). Kolekcja egipska jest aktualnie częścią tej wystawy czasowej.

My mieliśmy okazję obejrzeć jeszcze kolekcję egipską w formie ekspozycji stałej. Muzeum Archeologiczne w Bolonii posiada w swych zbiorach ponad 3500 zabytków ze starożytnego Egiptu, co czyni tę kolekcję jedną z najważniejszych we Włoszech i w Europie. W większości są to przedmioty, które do Muzeum przekazał Pelagio Palagi.

Sekcję egipską podzielono na trzy części: reliefy z nekropolii Saqqàra, chronologicznie ułożone zabytki stanowiące przekrój cały przekrój starożytnego Egiptu oraz najważniejsze elementy społeczeństwa pod władzą faraonów, takie jak pismo, kult pogrzebowy czy magia. Tutaj cudów ekspozycyjnych nie znajdziecie, ale całość prezentuje się fantastycznie, bo zabytki stanowią klasę samą w sobie – kogo w końcu nie fascynują mumie?

Posążek faraona Neferhotepa I i uszebti, m.in. faraona Setiego I, fot. W. Jaskólska

Posążek faraona Neferhotepa I i uszebti, m.in. faraona Setiego I, fot. W. Jaskólska

Mumie i ich akcesoria, fot. P. Jaskólski

Mumie i ich akcesoria, fot. P. Jaskólski

Sarkofag Mes-Isisa i jego współczesna adaptacja, fot. W. Jaskólska

Sarkofag Mes-Isisa i jego współczesna adaptacja, fot. W. Jaskólska

Na koniec warto wspomnieć o fantastycznie zaopatrzonym sklepiku muzealnym – jeśli szukacie oryginalnych pamiątek lub prezentów to znajdziecie tutaj eksponaty muzealne w nowym wydaniu – od zawieszek na drzwi, przez apaszki i torby z egipskimi motywami, aż po myszki do komputerów czy gry planszowe. Jeśli zaś chcecie zobaczyć „zajawkę” zbiorów posiadanych przez Muzeum Archeologiczne w Bolonii, to część z nich zgromadzono w „kolekcji on-line” na jego stronie internetowej.

Zamiast podsumowania

Zamiast podsumowania, myślę, że najlepszą pointą będzie „10 dobrych powodów, żeby nie przyjść do muzeum”:

10 powodów, żeby NIE przychodzić do muzeum, www.museibologna.it

10 powodów, żeby NIE przychodzić do muzeum, www.museibologna.it

Dojazd:
Godziny otwarcia:

1.10 – 17.07:
Wtorek – Czwartek: 9:00 – 18:30
Piątek: 9:00 – 22:00
Sobota, Niedziela i święta: 10:00 – 18:30

18.07 – 30.09:
Wtorek – Piątek: 9:00 – 15:00 (Uwaga! Niektóre wystawy zamykane są o 14:30)
Sobota, Niedziela i święta: 10:00 – 18:30

Zamknięte: poniedziałki, 1.01, 1.05, 25.12

Ceny biletów:

Bilet normalny – € 5,-
Bilet ulgowy –  € 3,-

Na wystawę „Egipt. Millenium splendoru” obowiązują oddzielne bilety – szczegóły można znaleźć tutaj.

Adres:

Museo Civico Archeologico
Via dell’Archiginnasio 2
40124 Bologna

Tel. +39 051 27 57 211
e-mail: mca@comune.bologna.it
http://www.museibologna.it/archeologico

About Wioleta Jaskólska

Absolwentka Instytutu Archeologii Uniwersytetu Warszawskiego, założycielka SKN Hanza. Zainteresowana okresem wędrówek ludów i wczesnym średniowieczem, głównie w basenie Morza Bałtyckiego, a także zastosowaniem geodezji w archeologii. Inspektor ochrony zabytków, a w wolnych chwilach nałogowy "zwiedzacz"