Włochy, Rawenna – Mauzoleum Teodoryka

Gdy planowaliśmy zwiedzanie Rawenny, na naszej liście na początku były dwa obowiązkowe punkty: Mozaiki Wczesnośredniowieczne oraz Mauzoleum Teodoryka. Potem dopisywaliśmy do listy kolejne pozycje. Jednak nawet intensywny dzień zwiedzania to za mało czasu, żeby zobaczyć wszystko w Rawennie. Tym bardziej, gdy okazało się, że łączony bilet do Mauzoleum Teodoryka obejmuje również wstęp do kilku innych mniej lub bardziej atrakcyjnych miejsc.
Mauzoleum Teodoryka
Mauzoleum Teodoryka Rawenna (4)

Mauzoleum Teodoryka w Rawennie, fot. P. Jaskólski

Teodoryk Wielki został najsłynniejszym wodzem ostrogockim. Jako dziecko był przetrzymywany w charakterze zakładnika na dworze cesarskim w Konstantynopolu. Nauczył się tam rządzenia i taktyki, choć historycy nie są zgodni, czy posiadł również sztukę kaligrafii. Po śmierci swojego ojca, Tiudimera, w 471 roku został królem Ostrogotów. Po zwycięskiej wojnie domowej zjednoczył plemiona, ułożył się z wschodnim cesarzem, Zenonem, i dokonał najazdu na barbarzyńską Italię. Cztery lata walczył z  Odoakrem, a w końcu poszedł na układ zgadzając się na wspólne rządy. Teodoryk jednak nie wywiązał się z umowy i własnoręcznie zamordował współrządcę. Następne lata to złote czasy dla germańskiego królestwa. Rozrost terytorialny państwa (przyłączenie Prowansji, regencja w hiszpańskim królestwie Wizygotów), unifikacja prawa (Edykt Teodoryka z początku VI wieku składający się ze 154 reguł i przepisów uproszczonego prawa rzymskiego), rozbudowa dawnych miast rzymskich (Rawenna, Rzym, Pawia)… Po owocnych latach światłego panowania, w wieku 72 lat Teodoryk Wielki umarł i został pochowany w mauzoleum w Rawennie.

Mauzoleum Teodoryka Rawenna (1)

Widok na Mauzoleum Teodoryka, oraz park dookoła, fot. P. Jaskólski

Mauzoleum Teodoryka zostało zbudowane jeszcze przed jego śmiercią. Jest to duża kamienna budowla. W dolnej części znajduje się sarkofag władcy – wanna z czerwonego porfiru. Jest to przykład wtórnego wykorzystywania antycznych sarkofagów. Jako ciekawostkę dodamy tylko, iż niektórzy naukowcy powątpiewają w to, że Teodoryk w ogóle w nim spoczął. Na piętrze mauzoleum znajduje się kaplica przykryta kopułą wykonaną z jednego bloku wapienia. Jej czasza o średnicy 11,0 metrów została wyciosana w kamieniołomie i w całości nałożona na budowlę. Być może ten sposób wykonania jest nawiązaniem do tradycji germańskich, w których dolmeny nakrywano pojedynczymi ogromnymi głazami. Badź też jest to dowód na zaniknięcie sztuki budowania kopuł po upadku cesarstwa.

Mauzoleum Teodoryka Rawenna (2)

Sarkofag Teodoryka Wielkiego, fot. P. Jaskólski

Kiedy wznoszono Mauzoleum Todoryka, było ono częścią sporej nekropolii. Dziś jest to sam budynek otoczony parkiem. W pobliżu umieszczono kilka tablic z opisem, na których widać zdjęcia Mauzoleum Teodoryka sprzed renowacji (jest na nich niewiele więcej informacji niż na Wikipedii). Dość ubogo, jeśli chce się bardziej zgłębić temat. Mauzoleum Teodoryka nie możemy nazwać takim typowym muzeum. Zdecydowanie jednak było warto je zobaczyć. Jedyna rzecz, która naprawdę nam się nie podobała, to spiralny, różnokolorowy słup wewnątrz dolnego pomieszczenia, reklamujący jakąś wystawę sztuki współczesnej. Pasowała tam jak kwiatek do kożucha.

Mauzoleum Teodoryka Rawenna (3)

Sztuka współczesna w Mauzoleum Teodoryka, fot. P. Jaskólski

Pałac Teodoryka
Pałac Teodoryka Mauzoleum Teodoryka Rawenna

Pałac Teodoryka – od strony ulicy, oraz od tyłu, fot. P. Jaskólski

Pałac Teodoryka znajduje się kilkadziesiąt metrów od bazyliki Sant’Apollinare Nuovo (gdzie zresztą znajduje się przedstawienie oryginalnego pałacu). Został tak nazwany, gdyż stoi na miejscu dawnego pałacu króla. Najprawdopodobniej jednak resztki, które pozostały do dzisiaj, to tylko tzw. narteks (kryty przedsionek) nieistniejącego już kościoła San Salvatore. W środku można zobaczyć pozostałości mozaik pochodzących z prawdziwego Pałacu Teodoryka. Wejście jest bezpłatne, jednak warto zwrócić uwagę na krótsze niż w innych miejscach w Rawennie godziny otwarcia.

Mauzoleum Teodoryka Pałac Teodoryka Rawenna

Mozaika przedstawiająca Pałac Teodoryka z bazyliki Sant’Apollinare Nuovo, fot. W. Jaskólska

Muzeum Narodowe
Mauzoleum Teodoryka Muzeum Narodowe w Rawennie (2)

Budynek Muzeum Narodowego w Rawennie, fot. P. Jaskólski

Muzeum Narodowe w Rawennie znajduje się niedaleko Mauzoleum Galli Placydii oraz Bazyliki San Vitale i jest ulokowane w dawnym klasztorze benedyktyńskim. Jego historia sięga XVIII wieku i rozpoczyna się od kolekcji, która została w nim zgromadzona przez zakonników. Potem wszystko przeszło na własność miasta, a to powołało jednostkę muzeum miejskiego. Obecnie zbiory są uporządkowane w trzech kategoriach: Lapidarium, zabytki archeologiczne z Rawenny i okolic oraz zabytki sztuki malarskiej.

Mauzoleum Teodoryka Muzeum Narodowe w Rawennie (3)

Lapidarium Muzeum Narodowego w Rawennie, fot. P. Jaskólski

Mauzoleum Teodoryka Muzeum Narodowe w Rawennie (4)

Pomnik papieża na dziedzińcu Muzeum Narodowego w Rawennie, fot. P. Jaskólski

Mauzoleum Teodoryka Muzeum Narodowe w Rawennie (5)

Przykłady zabytków w lapidarium Muzeum Narodowego w Rawennie, fot. P. Jaskólski

Generalnie, oczywiście to nasza opinia, Muzeum Narodowe w Rawennie to najmniej ciekawe miejsce, jakie zobaczyliśmy w tym mieście. Jeśli macie ograniczony czas zwiedzania, a nie jesteście miłośnikami antycznych sarkofagów, broni lub detali architektonicznych, to zdecydowanie polecamy odpuścić sobie to miejsce. Rawenna ma wiele innych fantastycznych muzeów i zabytków wartych uwagi. Na same mozaiki ledwo starcza dnia. Muzeum Narodowe w Rawennie to po prostu kolejne typowe muzeum.

Mauzoleum Teodoryka Muzeum Narodowe w Rawennie (7)

Gabloty w sali z uzbrojeniem w Muzeum Narodowym w Rawennie, fot. P. Jaskólski

Bazylika św. Apolinarego w Classe
Sant’Apollinare in Classe Mauzoloeum Teodoryka Rawenna (4)

Bazylika św. Apolinarego w Classe, fot. P. Jaskólski

Bazylika św. Apolinarego w Classe (Sant’Apollinare in Classe) była ostatnim punktem naszego wypadu do Rawenny. Znajduje się ona w dawnym porcie, oddalonym około 8 kilometrów od centrum miasta. Wybudowana nad grobem św. Apolinarego – pierwszego legendarnego biskupa i patrona Rawenny. Konsekrowana w 549 roku przez biskupa Maksymiliana. Bazylika św. Apolinarego jest zaliczana do okresu bizantyjskiego, a od 1996 roku znajduje się na liście światowego dziedzictwa UNESCO.

Posąg cesarza Augusta przed bazyliką św. Apolinarego w Classe, fot. P. Jaskólski

Posąg cesarza Augusta przed bazyliką św. Apolinarego w Classe, fot. P. Jaskólski

Samo Classe to malutkie miasteczko. Jedynym większym budynkiem, jaki tu się znajduje, jest potężna bazylika św. Apolinarego wraz z X-wieczną dzwonnicą. Ale kiedyś było zupełnie inaczej. Przed wejściem do bazyliki znajduje się pomnik. Jest to kopia słynnego posągu cesarza Augusta z Prima Porta (oryginał można zobaczyć w Muzeach Watykańskich). To właśnie on wybudował „Portus Classis” – główną bazę floty rzymskiej na Adriatyku. Jest tu też polski akcent – plac przed bazyliką nazwano imieniem Karola Wojtyły.

Sant’Apollinare in Classe Mauzoloeum Teodoryka Rawenna (3)

Bazylika św. Apolinarego w Classe – widok wnętrza z absydą, fot. P. Jaskólski

W przedsionku do bazyliki św. Apolinarego urządzono lapidarium. Zebrano mnóstwo kamiennych płyt, detali architektonicznych, sarkofagów. W środku w kilku miejscach są odsłonięte dawne poziomy posadzek i widoczne mozaiki oraz płytki podłogowe. Jednak największą atrakcją są bez wątpienia mozaiki zdobiące sklepienie absydy. W centrum krzyż grecki, po bokach Mojżesz i Eliasz, na górze wyciągnięta ręka Boga. Pod krzyżem, pośrodku łąki stoi święty Apolinary. Mozaika jest przepiękna, bardzo wyrazista i jest doskonałym zwieńczeniem trasy Mozaik Wczesnochrześcijańskich.

Sant’Apollinare in Classe Mauzoloeum Teodoryka Rawenna (2)

Mozaika zdobiąca absydę bazyliki św. Apolinarego w Classe, fot. P. Jaskólski

Właściwie to nie rozumiemy tylko jednego – dlaczego te trzy miejsca (Mauzoleum Teodoryka, Muzeum Narodowe w Rawennie i Bazylika św. Apolinarego w Classe) są połączone jednym wspólnym biletem. Są w trzech różnych miejscach i nie mają aż tak wspólnego wątku jak mozaiki. Jeśli macie ograniczony czas na zwiedzanie, to bardzo dobrze przemyślcie, co chcecie zobaczyć. Opisaliśmy tylko część atrakcji, a jest jeszcze przecież do zobaczenia grobowiec Dantego, muzeum Dantego, twierdza Brancaleone,..

Dojazd:

Do Rawenny najłatwiej dotrzeć pociągiem (bilety można kupić tu – www.trenitalia.com); jest świetnie skomunikowana z np. Bolonią, która ma tanie połączenia z kilkoma lotniskami w Polsce. Już na miejscu, w pierwszym zabytku można dostać mapkę z zaznaczonymi wszystkimi ważniejszymi zabytkami i muzeami. Większość miejsc z naszej trasy można zwiedzić poruszając się po Rawennie na piechotę. Wyjątkiem jest bazylika św. Apolinarego w Classe. Najłatwiej dojechać tam pociągiem – to tylko jedna stacja w kierunku południowym.

Godziny otwarcia:

Mauzoleum Teodoryka

poniedziałek – niedziela: 8:30-17:30

ostatnie wejście 17:00

zamknięte 1 stycznia, 1 maja i 25 grudnia.

Muzeum Narodowe

poniedziałek – niedziela: 8:30-19:30

ostatnie wejście 19:00

zamknięte 1 stycznia, 1 maja i 25 grudnia.

Bazylika św. Apolinarego w Classe

poniedziałek – niedziela: 8:30-19:30

ostatnie wejście 19:00

zamknięte 1 stycznia, 1 maja i 25 grudnia.

Pałac Teodoryka

poniedziałek – niedziela: 8:30-13:30

zamknięte 1 stycznia, 1 maja i 25 grudnia.

Ceny biletów:

Mauzoleum Teodoryka
Bilet normalny – 4,- €
Bilet ulgowy – 2,- €

Muzeum Narodowe
Bilet normalny – 5,- €
Bilet ulgowy – 2,50 €

Bazylika św. Apolinarego w Classe
Bilet normalny – 5,- €
Bilet ulgowy – 2,50 €

Pałac Teodoryka
Wstęp bezpłatny

Bilet łączony – Mauzoleum TeodorykaMuzeum Narodowe:
Bilet normalny – 8,- €
Bilet ulgowy – 4,- €

Bilet łączony – Mauzoleum TeodorykaMuzeum Narodowe, Bazylika św. Apolinarego w Classe:
Bilet normalny – 10,- €
Bilet ulgowy – 5,- €

Bilet ulgowy przysługuje dorosłym do 25 roku życia.

Wstęp wolny: Pierwsza niedziela miesiąca, dzieci i młodzież do 18 roku życia, osoby niepełnosprawne i ich opiekunowie, przewodnicy, tłumacze, dziennikarze, studenci i wykładowcy wyższych szkół z terenu UE, pracownicy włoskiego ministerstwa szkolnictwa wyższego.

Adres:

Mauzoleum Teodoryka
Via Delle Industrie, 14 – Ravenna

Pałac Teodoryka
Via di Roma, angolo via Alberoni, – Ravenna

Muzeum Narodowe
Via San Vitale, 17 Ravenna

Bazylika św. Apolinarego w Classe
Via Romea Sud, 224 Classe – Ravenna

About Paweł Jaskólski

Archeolog, popularyzator nauki, autor licznych warsztatów, pokazów i zajęć edukacyjnych. Od 2009 roku współpracuje z Centrum Nauki Kopernik. Zafascynowany średniowiecznymi miastami, rzemiosłem i zamkami krzyżackimi, co zawdzięcza udziałowi w licznych ekspedycjach archeologicznych na Pomorzu Gdańskim.