Polska, Kraków – Dom Józefa Mehoffera

Kojarzycie niejakiego Alfonsa Muchę? Tego od popularnych kalendarzy i gadżetów z paniami w zwiewnych strojach i bogatej biżuterii? To bodaj najsłynniejszy na świecie przedstawiciel nurtu w sztuce znanego jako secesja (franc. Art Nouveau czy niem. Jugendstil). Artyści secesyjni uznawani są za twórców wyjątkowo wszechstronnych – oprócz malarstwa czy grafiki, zajmowali się również sztuką użytkową i rzemiosłem artystycznym, projektami witraży, afiszów i reklam.
Wnętrze domu, fot.M.Łuczak, © Małopolski Instytut Kultury (flickr.com)

Wnętrze domu, fot.M.Łuczak, © Małopolski Instytut Kultury (flickr.com)

Giętkie linie i bogata ornamentyka w znacznym stopniu zafascynowały również polskich artystów, choć na naszych terenach brakowało podłoża, jakie np. Anglikom dawali nawiązujący do średniowiecza Prerafaelici. Do głównych przedstawicieli secesji w Polsce zalicza się przede wszystkim Stanisława Wyspiańskiego i Józefa Mehoffera, choć sami nie lubili być w ten sposób „szufladkowani”. To właśnie dom tego ostatniego Muzeum Narodowe przekształciło na swego rodzaju świątynię secesji. Mało doceniony w Polsce, rzadko wspominany w szkołach, Józef Mehoffer przeżywa swoje drugie życie, wpisując się w dzisiejszy nurt kultury masowej, która zachłystuje się stylistyką przełomu XIX i XX wieku.

Alfons Mucha, Plakat F. Champenois Paris, fot. lartnouveauenfrance (flickr.com)

Alfons Mucha, Plakat F. Champenois Paris, fot. lartnouveauenfrance (flickr.com)

Nigdy nie jesteśmy bliżej człowieka, niż wtedy gdy przeglądamy jego szpargały. Każdy z nas ma ulubioną poduszkę, wysiedziane krzesło czy jedyny używany kubek. Józef Mehoffer spędził w domu przy ul. Krupniczej ostatnie lata życia, nadając wnętrzom swój własny, niepowtarzalny charakter, który możemy podejrzeć w niemal oryginalnej formie dzięki jego synowi i wnukom, którzy ofiarowali Muzeum Narodowemu cenne meble, bibeloty i elementy wyposażenia, niejednokrotnie osobiście projektowane przez Mehoffera. Osobiście bardzo sobie cenię muzea odtwarzające wnętrza z danej epoki. Dają lepsze wyobrażenie o tym, w jakim otoczeniu powstawały największe dzieła, co motywowało mieszkających tu ludzi, co lubili, jaki prowadzili tryb życia. Często okazuje się, że w zasadzie niewiele różniło ich od nas. Dom Józefa Mehoffera jest jednym z lepiej zrealizowanych przykładów tego rodzaju instytucji muzealnej.

Sypialnia Mehoffera, fot. W. Rydzyńska

Sypialnia Mehoffera, fot. W. Rydzyńska

To w zasadzie małe mieszkanko – raptem 400 m2. Jak już wspomniałam, wnętrza zrekonstruowano z przedmiotów należących do rodziny Mehofferów, którzy mieszkali tutaj od 1932 roku. Ustawienie mebli zostało odtworzone na podstawie fotografii, listów oraz wspomnień członków rodziny, co dodaje zwiedzaniu smaczku, dając możliwość wejrzenia w najskrytsze zakamarki ich życia – od salonu po sypialnię pani domu. Na parterze znajduje się pokój jadalny, biblioteka i salon; na piętrze – pokój Józefa Mehoffera, sypialnia i buduar Jadwigi Mehoffer, a także pokój japoński (gdzie artysta zgromadził cenną kolekcję drzeworytów japońskich oraz innych dzieł sztuki Dalekiego Wschodu, którym był zafascynowany) oraz mieszkania syna malarza i jego rodziny.

Rosa Mystica / Lux Perpetua, fot.M.Łuczak, © Małopolski Instytut Kultury (flickr.com)

Rosa Mystica / Lux Perpetua, fot.M.Łuczak, © Małopolski Instytut Kultury (flickr.com)

Największą ozdobę mieszkania stanowią prace Józefa Mehoffera. Muzeum – poza funkcją biograficzną – pełni również rolę galerii sztuki, gdzie zgromadzono wiele z najbardziej znanych obrazów, witraży, projektów i grafik artysty. Już na wejściu, w zdobnej klatce schodowej królują dwa gigantycznych rozmiarów „szkice” do witraży: „Rosa Mystica” i „Lux Perpetua”. W jednym z pokojów na piętrze pyszni się witraż „Vita somnium breve”, wyrażający ideę nieśmiertelności sztuki w kontraście do przemijalności życia ludzkiego. Bogato odziane personifikacje Malarstwa, Rzeźby i Architektury z niejakim politowaniem spoglądają na martwą postać u ich stóp – piękną lecz kruchą i ulotną. W kontraście do tematyki Mehoffer zastosował głębokie, nasycone barwy i dekoracyjny przepych. Kontemplacja tego dzieła – jak się okazuje – sprawia przyjemność nie tylko wielbicielom sztuki, ale również całkiem przeciętnym „zjadaczom chleba”.

Co ciekawe, w tym samym domu, gdzie mieszkał Mehoffer, kilkadziesiąt lat wcześniej urodził się Wyspiański – obaj często razem współpracowali. W zbiorach Muzeum znajduje się na przykład pierwszy wspólny witraż Mehoffera i Wyspiańskiego „Życie Marii”.

Vita - somnium breve, 1904, fot. W. Rydzyńska

Vita – somnium breve, 1904, fot. W. Rydzyńska

Dom Józefa Mehoffera to wyjątkowo ciekawe połączenie muzeum bibliograficznego, galerii sztuki i muzeum wnętrz mieszczańskich. Zwiedza się je wyjątkowo przyjemnie, w zasadzie „bezboleśnie”, można przemknąć przez nie w godzinkę, ciesząc oczy pięknym wystrojem i bibelotami, można wczytać się w rozłożone w każdym pomieszczeniu karty z przystępnymi opisami poszczególnych obrazów, witraży i grafik, a także mebli i ozdób. Dla bardziej dociekliwych Muzeum Narodowe wydało przewodnik w języku polskim i angielskim, z doskonałej jakości reprodukcjami prac i fotografiami. Znudzonym polecam przejście do ogrodu, który w porównaniu z zatłoczonymi zwykle Plantami, przedstawia sobą obraz ciszy i spokoju – zwłaszcza przez swoje odcięcie od świata murami kamienicy.

Jeśli będziecie mieli możliwość, doskonałą opcją będzie również przyjście do muzeum w jedną z sobót, kiedy organizowane jest darmowe zwiedzanie z przewodnikiem w ramach akcji „Z wizytą u artysty”. Akcja trwa do czerwca, a szczegóły można znaleźć na stronie oddziału.

Intarsjowany sekretarzyk, fot. W. Rydzyńska

Intarsjowany sekretarzyk, fot. W. Rydzyńska

Dojazd:

Muzeum leży tuż za ścisłą granicą Starego Miasta wyznaczoną przez Planty. Ulica Krupnicza odchodzi w kierunku zachodnim od Podwala. Przy ładnej pogodzie z Rynku Głównego można tam dojść pieszo w ok. 15 minut. Z Dworca Głównego dojeżdżają tam tramwaje linii 2, 4 i 20 oraz autobus nr 502 – należy wysiąść na przystanku Teatr Bagatela i od razu skręcić w ul. Krupniczą.

Godziny otwarcia:
wtorek – niedziela: 10:00 – 16:00

Zamknięte: poniedziałki

Ceny biletów:

Bilet normalny – 9,- PLN
Bilet ulgowy – 5,- PLN
Bilet rodzinny (dorośli+dzieci, max 5 osób) – 18,- PLN
Bilet grupowy normalny – 7,- PLN /os.
Bilet grupowy ulgowy – 4,- PLN /os.

Muzeum Narodowe posiada w sprzedaży również karnety, upoważniające do wstępu do wszystkich jego oddziałów:
Karnet normalny – 35,- PLN
Karnet ulgowy – 28,- PLN

Adres:

Muzeum Narodowe. Dom Józefa Mehoffera
ul. Krupnicza 26
31-123 Kraków

tel. 12 37 08 180
e-mail: dommehoffera@muzeum.krakow.pl

www.mnk.pl/oddzial/dom-jozefa-mehoffera

About Wioleta Jaskólska

Absolwentka Instytutu Archeologii Uniwersytetu Warszawskiego, założycielka SKN Hanza. Zainteresowana okresem wędrówek ludów i wczesnym średniowieczem, głównie w basenie Morza Bałtyckiego, a także zastosowaniem geodezji w archeologii. Inspektor ochrony zabytków, a w wolnych chwilach nałogowy "zwiedzacz"