Polska, Chęciny – Jaskinia Raj i Pierwsze Centrum Neandertalczyka

Jakiś czas temu byliśmy podczas urlopu w Chęcinach. Oczywiście po krótkim odpoczynku rzuciliśmy się zwiedzać okoliczne muzea. Naszym celem były: Zamek w Chęcinach (jeszcze wtedy remontowany), Centrum Nauki Leonardo, skansen w Toporni i oczywiście Jaskinia Raj – najsłynniejsza jaskinia w Polsce oraz jedna z najbardziej znanych atrakcji turystycznych Gór Świętokrzyskich.
Jaskinia Raj i Pierwsze Centrum Neandertalczyka, Chęciny (5)

Kilka metrów poniżej znajduje się Jaskinia Raj, fot. P. Jaskólski

Jaskinia Raj i Pierwsze Centrum Neandertalczyka, Chęciny (2)

Plan korytarzy i sal w jaskini, fot. P. Jaskólski

Jaskinia Raj odkryta została w 1963 roku przez kilku chłopców z pobliskiej wioski. Wpadli, postrącali stalagmity, poniszczyli i rozgadali, że takie miejsce jest. Później miejscowi zasypali wejście, żeby uniknąć wypadków. Po roku do środka weszli tu uczniowie Technikum Geologicznego z Krakowa podczas letnich praktyk terenowych. Jaskinia była przepiękna, a że jeszcze dodatkowo niedaleko znajdowała się jaskinia Piekło, nadano jej nazwę Raj. Wracali następnie z nauczycielką i geologiem, za każdym razem starając się jak najbardziej zamaskować wejście. Znalezisko zgłoszono Wojewódzkiemu Konserwatorowi Przyrody, pojawiały się publikacje naukowe i artykuły w lokalnej prasie. Spowodowało to bardzo duże niekontrolowane zainteresowanie turystyczne i… kolejne zniszczenia. Pojawiła się krata zamykająca dostęp do środka. Jaskinia Raj została uznana za rezerwat przyrody, a po badaniach naukowych, pracach budowlano-górniczych w 1972 roku udostępniono ją do zwiedzania.

Jaskinia Raj i Pierwsze Centrum Neandertalczyka, Chęciny (3)

Zwierzęta których ślady odkryto w jaskini, fot. P. Jaskólski

Jaskinia Raj zachwyca bogactwem i różnorodnością form naciekowych – stalaktytów, stalagmitów, kolumn naciekowych, pereł jaskiniowych… Jest unikatem na skalę światową. Korytarze powstały około 350 milionów lat temu i jaskinia cały czas powiększała się i rozszerzała. Przez jakiś czas była zamieszkiwana przez neandertalczyków, których ślady zostały odkryte podczas prac archeologicznych. Przez ostatnich kilka tysięcy lat wejście do jaskini było zasypane, co pozwoliło przetrwać jej w spokoju aż do drugiej połowy XX wieku.

Jaskinia Raj i Pierwsze Centrum Neandertalczyka, Chęciny (7)

Rekonstrukcja neandertalczyka zamieszkującego Jaskinie Raj, fot. P. Jaskólski

Pawilon przed jaskinią nie powala – ot, tak jakby od lat 70 zastygł w czasie. Sklepik, bistro, kilka parasolek na zewnątrz, w środku gablota z wypchanymi zwierzątkami. Jest to niestety ostatnie miejsce, gdzie można robić zdjęcia. Szkoda, bo o ile zakaz w Jaskini Raj jest jak najbardziej zasadny, to raczej nie powinien obowiązywać na niewielkiej towarzyszącej jej wystawie.

Wejście jest o konkretnej godzinie, małymi grupkami i tylko z przewodnikiem. Najpierw krótkie zwiedzanie kilku gablot z zabytkami, rozmowa o procesach, które doprowadziły do powstania i uformowania jaskini. Choć na nas największe wrażenie zrobił manekin neandertalczyka i gablota z krzemiennymi, narzędziami których naprawdę neandertalczycy używali. A potem zrobiło się naprawdę chłodno…

Jaskinia Raj i Pierwsze Centrum Neandertalczyka, Chęciny (4)

Wejście do Jaskini Raj, fot. P. Jaskólski

Wewnątrz jaskini panuje stała temperatura około 9° C, a wilgotność wynosi aż 95% – warto zabrać ze sobą cieplejsze ubrania. Pokonaliśmy 180 metrów trasy wycieczkowej i podziwialiśmy. Naprawdę Jaskinia Raj jest zachwycająca. Dzięki zamontowanemu podświetleniu z mroków wyłaniały się kolejne cuda, o których opowiadał przewodnik. Bez wątpienia warto było przyjechać.

Jaskinia Raj i Pierwsze Centrum Neandertalczyka, Chęciny (12)

Pierwsze Centrum Neandertalczyka, fot. P. Jaskólski

Jaskinia Raj i Pierwsze Centrum Neandertalczyka, Chęciny (9)

Mamut w skali 1:1, fot. P. Jaskólski

Po zwiedzeniu Jaskini Raj poszliśmy do kolejnej atrakcji – Pierwszego Centrum Neandertalczyka. Właściwie jest to po prostu duży, sferyczny namiot z wystawą, rozstawiony tuż koło parkingu. W środku zebrano kilka rzeczy wartych uwagi – naturalnej wielkości manekin mamuta, ucharakteryzowane manekiny neandertalczyków czy rekonstrukcje ich szałasów. Cała wystawa skupiona jest właśnie na nich – kim byli, kiedy zniknęli i co najlepsze – jak wiele z nich nadal jest w nas. Wystawa spokojnie do zobaczenia w kilkadziesiąt minut, nawet jeśli dokładnie czytamy tablice i oglądamy multimedia (a w śród nich jest kilka ciekawych filmów udostępnionych przez Discovery).

Jaskinia Raj i Pierwsze Centrum Neandertalczyka, Chęciny (8)

Centrum neandertalczyka to doskonałe uzupełnienie zwiedzania Jaskini Raj, fot. P. Jaskólski

Jaskinię Raj i Pierwsze Centrum Neandertalczyka warto zwiedzić – w końcu to najsłynniejsza i najczęściej odwiedzana jaskinia w Polsce. Nie bez przyczyny. Polecamy skorzystać z rezerwacji biletów przez internet – jak się okazało mieliśmy „fuksa”, że udało nam się kupić je w kasie. I to mimo że byliśmy poza sezonem!

Jaskinia Raj i Pierwsze Centrum Neandertalczyka, Chęciny (10)

Co jedli neandertalczycy? fot. W. Jaskólska

Dojazd:

Jaskinia Raj i Centrum Neandertalczyka znajdują się około 10 km od Kielc. Najłatwiej dojechać tu samochodem  – zjeżdżając z drogi nr 762 w ulicę Dobrzączki. 10 minut pieszo od Jaskini Raj znajduje się duży płatny parking niestrzeżony (5 zł samochód osobowy, 10 zł – bus, 20 zł autobus). Można tu też dojechać z Kielc autobusem nr 31, lub busem z ulicy Żytniej w kierunku Chęcin, do przystanku Jaskinia Raj.

Godziny otwarcia:

Styczeń – Kwiecień, Listopad
wtorek – niedziela: 10:00 – 17:00

Maj – Czerwiec
wtorek – niedziela: 9:00 – 19:00

Lipiec – Sierpień
wtorek – niedziela: 9:00 – 18:00

Wrzesień – Październik
wtorek – niedziela: 9:00 – 17:00

W poniedziałki nieczynne.

W roku 2015 Jaskinia Raj jest udostępniona do zwiedzania do 15 listopada.

W Jaskini Raj i w Centrum Neandertalczyka obowiązuje wcześniejsza rezerwacja biletów. Niezarezerwowane bilety w danym dniu trafiają do sprzedaży w kasie biletowej.

Ceny biletów:

Jaskinia Raj
bilet normalny (15.04 – 20.10) – 18,- PLN
bilet normalny poza sezonem – 13,-PLN
bilet grupowy (15.04 – 20.10) – 18,- PLN
bilet grupowy poza sezonem – 13,-PLN

Centrum Neandartalczyka
bilet normalny (15.04 – 20.10) – 14,- PLN
bilet normalny poza sezonem – 14,-PLN
bilet grupowy (15.04 – 20.10) – 10,- PLN
bilet grupowy poza sezonem – 10,-PLN

Bilet łączony (Jaskinia Raj i Centrum Neandertalczyka)
bilet normalny (15.04 – 20.10) – 29,- PLN
bilet normalny poza sezonem – 24,-PLN
bilet grupowy (15.04 – 20.10) – 25,- PLN
bilet grupowy poza sezonem – 20,-PLN

Adres:

Jaskinia Raj i Centrum Neandertalczyka
ul. Dobrzączka
26-060 Chęciny

tel. +48 41 346 55 18
e-mail: jaskiniaraj@lysogory.com.pl, centrum@lysogory.com.pl

www.jaskiniaraj.pl

About Paweł Jaskólski

Archeolog, popularyzator nauki, autor licznych warsztatów, pokazów i zajęć edukacyjnych. Od 2009 roku współpracuje z Centrum Nauki Kopernik. Zafascynowany średniowiecznymi miastami, rzemiosłem i zamkami krzyżackimi, co zawdzięcza udziałowi w licznych ekspedycjach archeologicznych na Pomorzu Gdańskim.