Estonia, Tartu – Centrum Nauki AHHAA

AHHAA jest największym centrum nauki w krajach bałtyckich. Mieści się w Estonii, w uniwersyteckim mieście Tartu. Udało mi się tu być dwukrotnie – we wrześniu 2014 i równo rok później. Łącznie przez kilka dni zwiedzałem wystawy, brałem udział w warsztatach, bawiłem się na wieczorze dla dorosłych, a przede wszystkim oglądałem pokazy naukowe prowadzone przez demonstratorów z AHHAA i showmenów z całego świata. Jest to zdecydowanie jedno z najlepszych Centrów Nauki, w jakim byłem.
Centrum Nauki AHHAA, Tartu, Estonia (2)

Centrum Nauki AHHAA w Estonii, fot. P. Jaskólski

Centrum Nauki AHHAA, Tartu, Estonia (8)

Eksponat przed budynkiem, fot. P. Jaskólski

Centrum nauki AHHA działa już od 1999 roku. Początkowo organizowali wystawy, pokazy i pikniki naukowe na terenie całej Estonii. Najprężniej działali w największych estońskich miastach – Tallinie, Tartu, Parnawie. Od 7 maja 2011 roku zajmują stałą siedzibę w Tartu. Wrażenie robi już sama bryła budynku – przestronna, wkomponowana w nowoczesną część miasta. Na wystawie stałej AHHAA znajduje się ciekawy eksponat, gdzie można zobaczyć filmy i zdjęcia z budowy tego obiektu.

Eksponaty znajdują się jeszcze przed wejściem do AHHAA. Podczas mojego pierwszego zwiedzania była to instalacja artystyczna – fontanna z kranem dosłownie zawieszonym w powietrzu. W tym roku czekała na zwiedzających olbrzymia dźwignia, za pomocą której jedna osoba mogła podnieść samochód. Po siłowych zmaganiach, skorzystaniu z przestronnej szatni, otrzymałem bilet (opaska na rękę z maleńką kartą RFID) i zacząłem zwiedzanie 3 tys. m² interaktywnej wystawy.

Wystawa główna

Główna sala wystawowa AHHAA – sala technologii, ma kształt olbrzymiej półkuli. W jej środku umieszczona jest ruchoma instalacja – największa na świecie sfera Hobermana. Zbudowana z ruchomych metalowych części, raz wypełnia większą, raz mniejszą przestrzeń. Zdecydowanie robi wrażenie. Podobnie jak kilka innych znajdujących się tu niezwykłych eksponatów – ruchomy tunel, rower na linie czy olbrzymi słup z wciąganymi fotelami do odczuwania przeciążeń.

This slideshow requires JavaScript.

Sala technologii to trzy piętra wystawiennicze podzielone na mniejsze wystawy tematyczne. Znajdują się tu osobne grupy eksponatów np. o świetle, samochodach elektrycznych czy biologii. Najbardziej niespodziewaną jest klasyczna wystawa ludzkich szczątków – jest to przeniesiona tu z Muzeum Uniwersyteckiego dawna kolekcja dydaktyczna. Uwaga! To jedyne miejsce gdzie nie można robić zdjęć.

This slideshow requires JavaScript.

Druga sala wystawowa w AHHAA to sala natury. Jej sporą część zajmuje eksponat wodny, gdzie można przelewać wodę, budować tamy, korzystać z pomp i różnych turbin. Mali eksperymentatorzy mogą skorzystać z płaszczów przeciwdeszczowych. Duzi muszą bardziej uważać, a pochlapać się jest tu bardzo łatwo. Oprócz części wodnej głównymi atrakcjami sali natury są trzy eksponaty, gdzie można podglądać żywe istoty: ogromne mrowisko, w którym za pomocą kamer zwiedzający może obserwować pracowite mrówki, akwarium z rybkami tropikalnymi oraz najpopularniejszy – eksponat z kurczakami. Jest to miejsce, gdzie można obserwować jak małe kurczaki wykluwają się z jajek, jak zachowują się w pierwszych dniach życia. Później „naukowe kurczaki” są odstawiane do pobliskiej farmy, gdzie żyją sobie dalej (oczywiście, do naturalnej śmierci).

Planetarium
Centrum Nauki AHHAA, Tartu, Estonia (1)

Planetarium w AHHAA, fot. P. Jaskólski

Na ostatnim piętrze AHHAA znajduje się planetarium. Jest bardzo małe – mieści się tam zaledwie kilkanaście osób. Ciekawy jest sam układ miejsc siedzących – widok jest wyświetlany na wprost obserwującego, a nie ponad nim. Planetarium jest atrakcją dodatkowo płatną, więc już przy kupnie biletu trzeba się zdecydować na seans o konkretnej godzinie i w konkretnym języku (w ofercie mają pokazy po estońsku, angielsku, rosyjsku i łotewsku – więcej aktualnych informacji tutaj).

Pokazy naukowe
Centrum Nauki AHHAA, Tartu, Estonia (9)

Teatr Nauki – tu odbywają się pokazy naukowe, fot. P. Jaskólski

Centrum Nauki AHHAA, Tartu, Estonia (11)

Pokaz Naukowy w AHHAA, fot. P. Jaskólski

Centrum Nauki AHHAA, Tartu, Estonia (10)

Mobilny pokaz naukowy, fot. P. Jaskólski

To z czego słynie AHHAA na świecie, to pokazy naukowe, a dokładniej – wybuchowe pokazy naukowe. Muszę przyznać, że robią je doskonale. Może dlatego, że mają fantastyczne miejsce do prezentowania i szkolenia swoich talentów. Teadusteater (Teatr Nauki) to miejsce, w którym spędziłem najwięcej czasu. Profesjonalna scena, nagłośnienie, oświetlenie, zaplecze i widownia na 70 osób – w polskich centrach nauki nie widziałem nigdzie miejsca na podobnym poziomie. To idealne miejsce do oglądania show najlepszych demonstratorów z całego świata, którzy zjechali się do AHHAA z okazji estońskiej nocy naukowców. Oprócz nich widziałem również ich standardową ofertę – trzymają bardzo wysoki poziom. Jedyny zgrzyt to pokaz, który według programu miał być po angielsku, a był w całości po estońsku. Piękny język. Nic nie zrozumiałem.

Wystawy czasowe

Ostatnia z sal to miejsce na wystawy czasowe. W 2014 roku zwiedzałem tu wystawę morską „Sink or Sail?”. Bardzo dobrze zaaranżowana – klimatyczne oświetlenie, eksponaty „pochowane” w kontenerach, od czasu do czasu efekty dźwiękowe. Wysoka jakość wykonania eksponatów (brawa dla warsztatu i projektantów z AHHAA – wystawa była ich autorstwa). I najpiękniejszy eksponat w całym AHHAA – kinetyczny piasek dzięki któremu można formować linie brzegową wyspy (filmik tutaj).

2015 rok to kolejna wystawa – „Aha, Top Secret!”. Tematyka – szpiedzy, szyfry i nowinki technologiczne. Wcielamy się w tajnego agenta i rozwiązujemy zagadkę korzystając z 42 interaktywnych stanowisk. Wystawa produkcji czeskiego centrum nauki Techmania. Według mnie nieznacznie gorsza od „Sink or Sail?, choć nadal trzyma poziom. Ciekawostką jest to, że AHHAA i Techmania wymieniły się tymi wystawami.

This slideshow requires JavaScript.

Wieczór dla dorosłych

W 2014 roku udało mi się być w AHHAA na wieczorze dla dorosłych. Sama idea organizowania takich wydarzeń jest jak najbardziej pozytywna. Po pierwsze – centrum nauki otwarte jest wtedy późniejszą porą (więc po normalnych godzinach pracy). Po drugie – są organizowane różne atrakcje specjalne (warsztaty tematyczne, wykłady ekspertów czy koncerty). Jednak trzeci punkt przysłania dwa pierwsze – na wieczór dla dorosłych (jak sama nazwa wskazuje) mogą wejść tylko dorośli. Nie ma więc tłumu krzyczących dzieci oblegających eksponaty. Zwiedzanie jest wtedy o wiele przyjemniejsze. W Polsce cyklicznie taka impreza odbywa się np. w ostatni czwartek miesiąca w Centrum Nauki Kopernik (więcej informacji o tym znajdziecie tutaj).

Centrum Nauki AHHAA, Tartu, Estonia (4)

Wieczór dla dorosłych – rozbijanie auta, fot. P. Jaskólski

Centrum Nauki AHHAA, Tartu, Estonia (3)

Wieczór dla dorosłych – sterowanie manekinem, fot. P. Jaskólski

Centrum Nauki AHHAA, Tartu, Estonia (5)

Wieczór dla dorosłych – rozbieranie sprzętu pod okiem specjalisty, fot. P. Jaskólski

Sklepik

Zwykle nie piszę oddzielnego akapitu o sklepikach muzealnych. Jednak tym razem muszę podkreślić to, jak dobrze jest zrobiony w AHHAA. Okazuje się, że przy największym Centrum Nauki w krajach bałtyckich, znajduje się największy sklep z rzeczami naukowymi. Co więcej, można wejść tu bez biletu wstępu na wystawy. Dobrych kilkadziesiąt minut spędziłem między półkami z najróżniejszymi gadżetami. Od bardziej tandetnych i zabawkowych, przez zabawki edukacyjne dostosowane do różnego wieku, po pamiątki typowo turystyczne. Ale najbardziej podoba mi się część z asortymentem przygotowanym specjalnie pod daną wystawę czasową.

Centrum Nauki AHHAA, Tartu, Estonia (6)

Sklepik w Centrum Nauki AHHAA, fot. P. Jaskólski

Centrum Nauki AHHAA, Tartu, Estonia (12)

Pamiątki „dedykowane” do aktualnej wystawy czasowej (2014 i 2015), fot. P. Jaskólski

Jeśli tylko będziecie w Tartu, to AHHAA jest zdecydowanie miejscem, do którego warto się udać. Żeby zwiedzić wystawy, potrzebujecie minimum 3 godziny. A przecież są jeszcze pokazy, warsztaty, laboratoria, planetarium… W moim prywatnym rankingu centrów nauki, jakie zwiedziłem, AHHAA jest w pierwszej trójce. Razem z CosmoCaixa w Barcelonie oraz Technoramą w Winterthur. I pewnie jeszcze kiedyś tu przyjadę.

Dojazd:

  • autobusem: najbliższe przystanki autobusowe komunikacji miejskiej to „Turu” (linie 2, 3, 8, 9, 14, 18, 22) oraz „Aura” (linie 6, 20, 24). Aktualny rozkład jazdy sprawdzisz tutaj. Jeśli przyjeżdżasz do Tartu autobusem międzymiastowym – AHHAA, znajduje się przy następnej prostopadłej do dworca autobusowego ulicy.
  • samochodem: jadąc od strony Tallina (ulica Riia) – skręć za McDonaldsem w lewo; jadąc od strony Võru (ulica Turu) – skręć w prawo przed centrum handlowym Zeppelin. Obok Centrum Nauki AHHAA znajdują się miejsca parkingowe w samym budynku (dojazd z ulicy Sadama) i za budynkiem (dojazd z ulicy VäikeTuru). Parkowanie w AHHAA dla zwiedzających jest bezpłatne do 3 godzin i płatne 2,- € za godzinę dla innych. Należy zarejestrować bilety parkingowe w kasie przed opuszczeniem centrum. Trochę dalej od samego centrum nauki również znajduje się kilka parkingów.

Godziny otwarcia:

niedziela – czwartek: 10:00 – 19:00
piątek – sobota: 10:00 – 20:00

Rezerwacja biletów:

Poniedziałek – Piątek: 9:00 – 17:00
tel. +372 515 6766
e-mail: tellimus@ahhaa.ee

Ceny biletów:

Bilet normalny – 12,- €
Bilet rodzinny (1-2 dorosłych + wszystkie dzieci w rodzinie) – 26,- €
Bilet rodzinny + planetarium (sprzedawany tylko jeśli są w danym dniu dostępne są miejsca w planetarium) – 32,- €
Bilet ulgowy (dzieci, studenci, seniorzy) – 9,- €
Bilet grupowy (minimum 12 osób, wymaga rezerwacji) – 8,- €
Bilet dla niepełnosprawnych (wstęp wolny dla osoby towarzyszącej) – 6,- €
Bilet dla przedszkolaka (koniecznie z osobą powyżej 16 roku życia) – 0,- €
Bilet grupowy dla przedszkolaków (wymaga rezerwacji) – 4,- €

Bilet do planetarium (dla osób z biletem do centrum) – 4,- €
Bilet do planetarium (dla osób bez biletu do centrum) – 6,- €

Bilet na symulator lotu (dla osób z biletem do centrum) – 1,- €
Bilet na symulator lotu (dla osób bez biletu do centrum) – 3,- €

Bilet na pokaz w kinie 4D (do kupienia tylko w samym Centrum) – 2,- €

Urodziny w Centrum Nauki AHHAA (poniedziałek – czwartek) – 120,- €
Urodziny w Centrum Nauki AHHAA (piątek – niedziela) – 160,- €

Karty upominkowe – 9/12/26,- €

Uwaga – bilety sprzedawane najpóźniej na godzinę przed zamknięciem!

Adres:

Centrum Nauki AHHAA
Sadama 1
51004 Tartu
Estonia

e-mail: ahhaa@ahhaa.eedd

http://www.ahhaa.ee/

Aktualizacja:
Centrum Nauki AHHAA zwiedzaliśmy we wrześniu 2014 roku oraz we wrześniu 2015 roku. Wpis powstał w grudniu 2015 roku, a ostatnia aktualizacja nastąpiła w marcu 2017 roku na podstawie strony internetowej.

About Paweł Jaskólski

Archeolog, popularyzator nauki, autor licznych warsztatów, pokazów i zajęć edukacyjnych. Od 2009 roku współpracuje z Centrum Nauki Kopernik. Zafascynowany średniowiecznymi miastami, rzemiosłem i zamkami krzyżackimi, co zawdzięcza udziałowi w licznych ekspedycjach archeologicznych na Pomorzu Gdańskim.