Czechy, Praga – Muzeum Żydowskie, Synagoga Hiszpańska

Magia „Magicznej Pragi” Angelo Maria Ripellino zaczyna się w dzielnicy Josefov. Astrologowie i ich horoskopy, Golem, alchemicy czy czarujące zaułki pełne średniowiecznych budowli to tylko mały wycinek starego praskiego Josefova. Dawna dzielnica żydowska to nie tylko czary i legendy, to także trudna i długa historia oraz schowana za nią architektura i bogata kultura. Żeby poczuć niezwykłą atmosferę tego miejsca warto zacząć zwiedzanie od najmłodszej świątyni w dzielnicy, czyli Synagogi Hiszpańskiej.
Synagoga Hiszpańska - Magiczne wnętrza - Fot. P. Lech

Synagoga Hiszpańska – Magiczne wnętrza – Fot. P. Lech

Historia

Synagoga Hiszpańska jest stosunkowo nową budowlą. Powstała w 1868 roku na miejscu najstarszego w Pradze domu modlitw, tak zwanej „Starej Szkoły” (dziś jedyną pozostałością po tym budynku jest nazwa ulicy okalającej nową świątynię – U Staré školy). „Stara Szkoła” była świątynią, którą łączy się z grupą Żydów Sefardyjskich, którzy to po wygnaniu z Hiszpanii w XVI wieku wyemigrowali między innymi na tereny dzisiejszych Czech. Architektura nowego budynku nawiązuje do ich historii i poprzez recepcję elementów mauretańskich (czy też arabskich) stara się odtworzyć klimat półwyspu iberyjskiego. Za kształt budynku świątyni odpowiedzialny był Vojtěch Ignátz Ullmann (czeski architekt doby historyzmu), z kolei wnętrza zostały zaprojektowane między innymi przez Josefa Niklasa (również architekta, rektora Czeskiej Politechniki w Pradze). Synagoga Hiszpańska była nowoczesną budowlą i na długi czas wyznaczyła standardy projektowania świątyń. Jako jedna z pierwszych posiadała nowy rozkład wnętrza (usunięcie z części centralnej platformy do czytania, ustawienie ław jak w katolickim kościele) oraz chociażby takie udogodnienia jak centralne ogrzewanie.

Synagoga Hiszpańska - Magiczne wnętrza - Fot. P. Lech

Synagoga Hiszpańska – Magiczne wnętrza – Fot. P. Lech

Bardzo ważną rolę w świątyni odgrywał chór. Wnętrze budynku posiada doskonała akustykę. Jednym z najbardziej znanych muzyków związanych ze „Starą Szkołą”, poprzedzającą Syangogę Hiszpańską jest František Škroup – autor muzyki hymnu państwowego Czech.  W 1935 roku do Synagogi Hiszpańskiej przystawiono budynek, który służył jako szpital oraz tak zwana Zimowa Synagoga. W takiej formie świątynia dotrwała czasów II wojny światowej. Po aneksji Republiki Czeskiej przez III Rzeszę, Niemcy zajęli synagogę i wykorzystywali ją jako magazyn przedmiotów zrabowanych Żydom. Budynek przetrwał wojnę w stosunkowo dobrym stanie. W latach 60. XX wieku trafił w ręce Muzeum Żydowskiego w Pradze. Ze względu na złą kondycję konstrukcji od 1979 roku Synagoga Hiszpańska nie była udostępniana zwiedzającym. Taki stan trwał aż do 1998 roku, kiedy to zakończył się generalny remont i magiczne wnętrza znów zostały otwarte dla publiczności. Dziś Synagoga Hiszpańska jest jednym z oddziałów Muzeum Żydowskiego w Pradze. Dodatkowo jej wnętrza są wykorzystywane jako sala koncertowa. W zabytkowych, neomauretańskich wnętrzach muzyka klasyczna rozbrzmiewa prawie codziennie.

Synagoga Hiszpańska - Magiczne wnętrza - Fot. P. Lech

Synagoga Hiszpańska – Magiczne wnętrza – Fot. P. Lech

Wnętrza i ekspozycja

Dla mnie główną wartością Synagogi Hiszpańskiej jest jej architektura, która jest niemalże egzotyczna. Niewiele jest w Polsce budowli wykonanych w tym stylu lub chociaż do niego nawiązujących. Styl neomauretański w połowie XIX wieku był bardzo popularny w architekturze synagogalnej. Nawiązywał do złotego wieku Żydów sefardyjskich z półwyspu Iberyjskiego. Zawierał w sobie liczne elementy orientalne i łączył je z architekturą europejską. Ciekawostką jest wybór stylu neomauretańskiego przez fundatorów Synagogi Hiszpańskiej. Jednym z powodów była potrzeba wyraźnego odróżnienia się świątyń żydowskich od świątyń katolickich, między innymi dlatego zdecydowano się na styl tak unikatowy. Praska Synagoga Hiszpańska została zbudowana na planie regularnym. Jej centralną część przykrywa kopuła. Główny moduł jest dwupoziomowy, drugi poziom składa się z trzyczęściowego balkonu. Największą atrakcją jest jednak zdobienie wnętrza. Ilość motywów jest niewiarygodna – złote dekoracje pokrywają cały sufit, ołtarz, kolumny, ściany oraz balustrady. Stylizowane arabeski wiją się po każdej dostępnej płaszczyźnie. Roślinne i geometryczne kształty zostały wykonane złotą, czerwoną, niebieską oraz zieloną linią. Dekoracja wnętrza przypomina tą z hiszpańskiej Alhambry. Bogactwo wnętrz podkreślają kolorowe witraże wykonane przez A. Bauma i B. Munzberga pod koniec XIX wieku.

Synagoga Hiszpańska - Magiczne wnętrza - Fot. P. Lech

Synagoga Hiszpańska – Magiczne wnętrza – Fot. P. Lech

We wnętrzu synagogi znajduje się ekspozycja Żydowskiego Muzeum, jest ona kontynuacją wystawy z Synagogi Maisela. Składa się ona z kilkunastu gablot, których opisy zostały przygotowane w języku czeskim i angielskim. Wystawa dotyczy historii czeskich Żydów w okresie od oświecenia do czasów współczesnych. Kolejne sekcje ukazują nam życie diaspory żydowskiej w czasach Cesarstwa Austro-Węgierskiego, Pierwszej Republiki Czeskiej (1918-1938), Protektoratu Czech i Moraw oraz w okresie powojennym. Do ciekawszych przedmiotów zgromadzonych w Synagodze Hiszpańskiej należą religijne srebra, bogato zdobione korony na Torę oraz piękne świeczniki – znajduje się tu ponad 200 najcenniejszych sreber pochodzących z Czech i Moraw. Poza efektownymi precjozami odnajdziemy tu też zbiór fotografii, książki autorów czesko-żydowskich czy też kolekcję pudełek od zapałek pochodzących z zakładów, których właścicielami byli czescy Żydzi. Ponad to wystawa przybliża nam znanych Żydów związanych z Czechami – Franza Kafkę, Gustava Mahlera oraz Sigmunda Freuda. Skromna ekspozycja jest subtelnym dodatkiem do architektury synagogi.

This slideshow requires JavaScript.

Jeśli zastanawiacie się, od którego miejsca rozpocząć zwiedzanie Pragi i Josfova, to My bez zastanowienia polecamy Wam magiczna bożnicę znajdującą się na rogu ulic i Dušní.

Godziny otwarcia:
Godziny otwarcia nie są stałe. Ponieważ Synagoga Hiszpańska jest wciąż użytkowaną świątynią w różne święta jej zwiedzanie jest niemożliwe. Lista świąt na stronie Muzeum Żydowskiego.
Styczeń – Marzec 9:00-16:30,
Kwiecień – Październik 9:00-18:00,
Październik – Grudzień 9:00-16:30.

Ceny biletów:
Normalny: 70 ,- Kč
Ulgowy: 50 ,- Kč
Bilet ulgowy obejmuje dzieci, seniorów i studentów. Można też wybrać bilet pozwalający odwiedzić wszystkie oddziały Muzeum Żydowskiego, kosztuje on odpowiednio 480 ,- Kč i 320 ,- Kč.

Adres:
Vězeňská 1, 110 00 Praha 1, Czechy
http://www.jewishmuseum.cz

Dojazd:
Synagoga Hiszpańska znajduje się w dzielnicy Josefov na praskim Starym Mieście. Bezpośredni dojazd w okolicę świątyni zapewnia autobus linii 194 (do przystanku U Staré školy). Najbliższa stacja metra – Staroměstská, znajduję się około 600 metrów od Synagogi Hiszpańskiej. W okolicy stacji Staroměstská znajdują się przystanki tramwajowe (2, 17, 18) oraz autobusowe (207, 194).

About Paweł Lech

Absolwent - Archeolog. Zleceniobiorca Centrum Nauki Kopernik. Blogowania uczył się na silniku wordpress, pracując nad stroną koła naukowego SKN Hanza. Archeologia zawsze jest numerem jeden. Poza archeologią interesuje się muzealnictwem, podróżami, wspinaczką górską (E!5642) i piłką nożną.