Polska, Chełmno – Muzeum Ziemi Chełmińskiej

„Gotyk mają wszyscy, ale takiego gotyku jak w Chełmnie nie ma nikt.”
Niby hasło reklamowe, ale nie ma w nim nic przesadzonego. Chełmno to miasto, w którym na każdym kroku napotykamy pozostałości ceglanego gotyku. Prawie kompletnie zachowany ciąg murów miejskich otaczających stare miasto z centralnym rynkiem i szachownicowym układem ulic. Zachowane baszty, bramy miejskie, kościoły, klasztor, budynek dawnej Akademii Chełmińskiej i renesansowy Ratusz – siedziba Muzeum Ziemi Chełmińskiej. To musi robić wrażenie tym bardziej, że Chełmno na renowację tych skarbów architektury potrafiło uzyskać ogromne środki z Unii Europejskiej. I to widać – odnowiony rynek miejski jest po prostu przepiękny.
Muzeum Ziemi Chełmińskiej

ul. Klasztorna, fot. T. Ruszkowski

Muzeum Ziemi Chełmińskiej, Kościół farny pw. Wniebowzięcia NMP, fot. T. Ruszkowski

Kościół farny pw. Wniebowzięcia NMP, fot. T. Ruszkowski

 „Chełmno Miasto Zakochanych”

Muzeum Ziemi Chełmińskiej

Ławeczka zakochanych, fot. P. Jaskólski

Chełmno jako Miasto Zakochanych to świetnie zorganizowany chwyt marketingowo-turystyczny. I co ważne – ma swoje uzasadnienie w historii miasta. Otóż w kościele pw. Wniebowzięcia NMP znajduje się relikwia św. Walentego, patrona zakochanych. Dało to pretekst do obchodzenia od 2002 roku najhuczniejszego w Polsce Dnia Świętego Walentego. W chełmińskich kościołach odprawiane są wtedy msze święte dla wszystkich zakochanych. Z okazji jarmarku św. Walentego organizowane są liczne koncerty, wystawy, festiwale, a całość wieńczy ułożenie na Rynku olbrzymiego serca z lampionów.

Muzeum Ziemi Chełmińskiej

Przepiękny renesansowy Ratusz – siedziba Muzeum Ziemi Chełmińskiej, fot. T. Ruszkowski

Pierwsze kroki w celu poznania historii miasta kierujemy do Muzeum Ziemi Chełmińskiej, które swoją główną siedzibę ma w Ratuszu, na Rynku Starego Miasta. Zbudowany pod koniec XIII, następnie przebudowany w XVI wieku już w renesansowym stylu, Ratusz jest prawdziwą perełką całego województwa. Z ciekawostek: na zachodniej ścianie budynku znajduje się średniowieczny wzorzec miary długości – pręt chełmiński (4,33 m). Muzeum pełni również funkcję Punktu Informacji Turystycznej. I muszę przyznać, że pracujące tam panie są bardzo pomocne, jeśli chodzi o polecenie trasy zwiedzania miasta.

Muzeum Ziemi Chełmińskiej

Reprezentacyjna Sala Sądowa, fot. P. Jaskólski

Większą część sal pierwszego piętra zajmuje wystawa „Dzieje Chełmna”. Prezentowana jest tu historia miasta od czasów średniowiecza do II wojny światowej. Wchodząc do pierwszej sali poznajemy historie pobliskich osad w Kałdusie i Starogrodzie, zabytki archeologiczne pochodzące z czasów państwa krzyżackiego, a także kopię odnowionego przywileju chełmińskiego z 1251 roku. Kolejna sala jest chyba najwspanialszą w całym Ratuszu – to reprezentacyjna Sala Sądowa. Znajdują się tu przepiękne malowidła ze scenami biblijnymi, sufit zdobi plafon z postacią Chrystusa błogosławiącego i czuwającego nad sprawiedliwością wyroków, a całości dopełniają ciemne, rzeźbione, drewniane meble.

Muzeum Ziemi Chełmińskiej

Część wystawy dotycząca czasów krzyżackich, fot. P. Jaskólski

Kolejne prezentowane na wystawie tematy to: prawodawstwo chełmińskie, edukacja i Akademia Chełmińska, lokalne cechy rzemieślnicze, chełmińskie drukarstwo, rola Chełmna w czasie powstań narodowych, w okresie odzyskania niepodległości oraz czasach międzywojennych aż do II wojny światowej. W gablotach prezentowane są zabytki, narzędzia, dokumenty i fotografie. Wrażenie robią wnętrza – polichromowane belki stropowe, pod którymi wiszą flagi i sztandary i oryginalne, stare meble, instrumenty, lampy.

Muzeum Ziemi Chełmińskiej

Sala dotycząca „Akademii Chełmińskiej”, fot. P. Jaskólski

Ostatnią salę pierwszego piętra poświęcono stałej wystawie „Dr Ludwik Rydygier – światowej sławy chirurg polski”. Prezentowana jest tu sylwetka wybitnego chirurga, autora ponad 200 prac naukowych. Lekarza, który zanim jeszcze został profesorem Uniwersytetu Jagielońskiego i Uniwersytetu Lwowskiego, właśnie w Chełmnie założył prywatną klinikę. Tu też przeprowadzał, jako pierwszy na świecie, resekcje żołądka. Na wystawie muzealnej jego życie ilustrują liczne publikacje naukowe, dokumenty, fotografie oraz sprzęty medyczne. Znajdują się tu również sprzęty i dokumenty ilustrujące dzieje „Akademii Chełmińskiej”. Wszystko, wystawione w gablotach przypominających dawne szafki szpitalne.

Muzeum Ziemi Chełmińskiej

Zabytkowe wyposażenie wnętrz ratusza, fot. P. Jaskólski

Łyżką dziegciu w zachwytach nad Muzeum Ziemi Chełmińskiej jest monojęzyczność wystaw. Nie ma nawet angielskiej wersji językowej opisów. Nie ma również  eksponatów interaktywnych ani eksponatów dostosowanych do najmłodszego zwiedzającego.

Największym plusem jest nie tylko lokalizacja w tak prestiżowym miejscu, ale również to, że to miejsce żyje. Moje zwiedzanie wnętrza Ratusza było opóźnione, gdyż w Sali Sądowej odbywał się właśnie ślub, a na drugim piętrze konferencja naukowa (oprócz zwiedzania wnętrz nic mnie nie ominęło, bo nie była wtedy eksponowana żadna wystawa czasowa). Jak dla mnie, mimo tego że zwiedzałem pół godziny później – rewelacja, gdyż Ratusz jest dostępny dla mieszkańców Chełmna. Na plus trzeba policzyć również stronę internetową Muzeum (chociaż tylko w polskiej wersji językowej), zawierającą dużo informacji i aktualności. I napisze to jeszcze raz: bardzo pomocni i kompetentni pracownicy.

Muzeum Ziemi Chełmińskiej

Baszta Prochowa – Oddział archeologiczny i etnograficzny, fot. P. Jaskólski

Drugi oddział Muzeum Ziemi Chełmińskiej to Baszta Prochowa, wchodząca w skład fortyfikacji miejskich Chełmna. Zbudowana na przełomie XIII i XIV wieku, kilkakrotnie przebudowywana, pełniła funkcję arsenału miejskiego. Z basztą związana jest legenda o duchu: Podobno nawiedza ją skazany na wieczne potępienie zaciężnik krzyżacki – Bernard Szumborski. Nie spotkałem.

Muzeum Ziemi Chełmińskiej

Pradzieje Chełmna i okolic, fot. P. Jaskólski

Obecnie w baszcie mieści się oddział archeologiczno-etnograficzny Muzeum Ziemi Chełmińskiej i prezentowana jest tu stała wystawa: „Z pradziejów Chełmna i okolic”. Ilustruje ona najstarsze dzieje miasta, od czasów epoki kamienia do końca wczesnego średniowiecza. Do zwiedzania dostępne są niewielkie salki na parterze i dwóch piętrach. W drewnianych gablotach znajdują się zabytki z okolicznych badań archeologicznych – siekierki, ceramika, kości. W salach są również kamienne żarna, rekonstrukcja grobu skrzynkowego, plansze opisujące osady. Większość zabytków wczesnośredniowiecznych pochodzi z pobliskich osad w Kałdusie i Starogrodzie. Na parterze jest jeszcze niewielka ekspozycja etnograficzna, a w niej rarytas – drewniany, ręcznie wykonany rower.

Muzeum Ziemi Chełmińskiej

Gablotka z kamiennymi siekierkami, fot. P. Jaskólski

Tak jak wystawy w Ratuszu były spore, świetnie zaprezentowane i bardzo mi się podobały, tak Baszta Prochowa zupełnie mnie rozczarowała. Minusy: w opisach tylko język polski, bardzo krótki czas otwarcia (miałem farta, że zwiedzałem Chełmno akurat w sobotę), a przede wszystkim – mało (zwiedzanie zajęło mi trochę ponad kwadrans).

Muzeum Ziemi Chełmińskiej

Tradycyjne gabloty i rekonstrukcja grobu w obstawie kamiennej, fot. P. Jaskólski

Jeśli lubicie średniowieczne miasta, gotyk ceglany, czasy krzyżackie – Chełmno jest dla Was obowiązkowym miejscem do zwiedzania. Żeby obejść w nim wszystko, może nie starczyć dnia. A jak już tutaj będziecie, to wizyta w Muzeum Ziemi Chełmińskiej jest obowiązkowa. Bardzo gorąco polecam. 

Dojazd:

Muzeum Ziemi Chełmińskiej znajduje się w dawnym Ratuszu, na środku Rynku Starego Miasta. Dojazd samochodem utrudniony jest przez liczne drogi jednokierunkowe i strefę płatnego parkowania przy Rynku chełmińskim. Polecamy zostawienie auta w którejś z bocznych uliczek, gdzie już nie ma parkomatów. Jeśli do Chełmna przyjedziecie autobusem, powinniście iść prosto ulicą Dworcową, następnie Grudziądzką i po 15 minutach znajdziecie się na Rynku Starego Miasta. Baszta Prochowa zlokalizowana jest przy ulicy 22 Stycznia – równoległej do ulicy Grudziądzkiej i Rynkowej.

Godziny otwarcia:

Poniedziałek – nieczynne
Wtorek – Piątek: 10.00 – 16.00
Sobota: 11:00 – 15:00 (16:00 w okresie kwiecień – wrzesień)
Niedziela: 11:00 – 15:00 (w okresie od październik – marzec nieczynne w niedzielę)

Baszta prochowa

Sobota: 10:30 – 13:00  (czerwiec – wrzesień)

W pozostałym okresie po uprzednim zgłoszeniu w Ratuszu

Ceny biletów:

Bilet normalny – 4,- PLN
Bilet ulgowy – 2,- PLN
Bilet grupowy – 3,-PLN (osoby dorosłe, powyżej 25 osób)
Opłata przewodnicka dla grup- 10,- PLN

Bilet uprawniający do fotografowania – 5,- PLN

Bilet wstępu do Baszty Prochowej – 2,- PLN

czwartek – bezpłatne zwiedzanie

Adres:

Muzeum Ziemi Chełmińskiej
Rynek 28
86 – 200 Chełmno

tel: +48 56 686 16 41

e-mail: sekretariat@muzeumchelmno.pl

www.muzeumchelmno.pl

About Paweł Jaskólski

Archeolog, popularyzator nauki, autor licznych warsztatów, pokazów i zajęć edukacyjnych. Od 2009 roku współpracuje z Centrum Nauki Kopernik. Zafascynowany średniowiecznymi miastami, rzemiosłem i zamkami krzyżackimi, co zawdzięcza udziałowi w licznych ekspedycjach archeologicznych na Pomorzu Gdańskim.