Polska, Brodnica – Muzeum w Brodnicy

Muzeum w Brodnicy zwiedziliśmy podczas drugiej majówki w 2016 roku. Naszym początkowym celem był krzyżacki Zamek w Brodnicy, ale niespodziewanie dla siebie trafiliśmy na Dni Brodnicy 2016 i spędziliśmy w tym urokliwym mieście cały dzień. Poza tym okazało się, że Muzeum w Brodnicy to jeszcze dwa inne oddziały: Brama Chełmińska i Spichlerz, a w nim Centrum Edukacji Ekologicznej.

This slideshow requires JavaScript.

Nazwa miasta najprawdopodobniej pochodzi od brodu na Drwęcy. Był to strategiczny punkt na granicy historycznych regionów: Ziemi Chełmińskiej, Prus i Mazowsza. Często napadany przez Jaćwingów. Pierwsza osada (Michałowo – dziś dzielnica Brodnicy), położona na lewym brzegu Drwęcy, znajdowała się tu już w XIII wieku. Jednak po przejęciu przez Krzyżaków Ziemi Chełmińskiej rozwinęła się konkurencyjna osada – właśnie dzisiejsza Brodnica (prawa miejskie ma od 1298 roku). W późniejszym czasie państwo krzyżackie wchłonęło całą Ziemię Michałowską. Do początków XV wieku Brodnica stanowiła jeden z ważniejszych ośrodków gospodarczo-militarnych państwa krzyżackiego. Herbem miasta od XIV wieku jest wizerunek otwartej prawej dłoni: symbol życzliwości, gościnności i praworządności, a herbem brodnickiej komturii był czerwony jeleń na białym tle.
Po drugim pokoju toruńskim tereny te przyłączono do Rzeczypospolitej, a Brodnica stała się miastem królewskim i siedzibą starostów (chyba najsłynniejszym była siostra króla Polskiego, Anna Wazówna).

Brodnica, Zamek w Brodnicy, Muzeum w Brodnicy (25)

Wieża Zamku w Brodnicy, fot. P. Jaskólski

This slideshow requires JavaScript.

Zamek w Brodnicy został wzniesiony przez Zakon Krzyżacki w kilku etapach, w latach 1285-1339. Cztery podpiwniczone skrzydła otaczały wewnętrzny kwadratowy dziedziniec. Nad wszystkim górowała 50-metrowa wieża. Od 1331 r. mieściła się tu siedziba komtura. Miał on strzec strategicznego brodu przez Drwęcę. Od 1481 roku był siedzibą polskich starostów. Niestety, powoli popadał w ruinę. Podczas wojen polsko-szwedzkich został całkowicie zdewastowany i ostatecznie pod koniec XVIII wieku – rozebrany. Wyjątkiem jest wieża, na której do dziś znajduje się punkt widokowy. Według nas – obowiązkowy punkt do odwiedzenia.
Współcześnie Zamek w Brodnicy to stała ruina. W odrestaurowanych w latach 70-tych XX w. zamkowych piwnicach znajdują się dwie wystawy stałe: „Rzeźby i detale architektoniczne z kaplicy zamkowej” oraz „Region brodnicki w średniowieczu”. Na wystawach prezentowane są zabytki archeologiczne i architektoniczne z badań prowadzonych na zamku i w regionie. Są to klasyczne wystawy zabytków – gabloty, mapki, opisy. Bez multimediów czy nawet rekonstrukcji.

Brodnica, Zamek w Brodnicy, Muzeum w Brodnicy (27)

Brama Chełmińska – Odział Muzeum w Brodnicy, fot. P. Jaskólski

Brama Chełmińska zwana była też bramą Kamienną. Zbudowana została w latach 1319-1340, a rozbudowana o trzecią kondygnację w 1370 roku. Była ważnym fragmentem fortyfikacji miejskich – jednym z głównych wjazdów do Brodnicy. W XIX wieku mieściło się tu więzienie i waga miejska. Obecnie jest to jedna z siedzib Muzeum w Brodnicy – Galeria Brama. Prezentowane są w niej wystawy czasowe. Podczas naszej wizyty była to wystawa „Sztuka inspirowana lasem”, na której można było zobaczyć eksponaty pochodzące z prywatnej kolekcji Mariana Lendzioszka (broń, fajki, popielniczki, medale), a także z Muzeum Leśnictwa przy Ośrodku Kultury Leśnej Lasów Państwowych w Gołuchowie (rzeźby z poroża i drewna, drzeworyty, pisanki). Wystawa była całkiem ciekawa, niestety w Bramie Chełmińskiej nie można robić zdjęć – wielka szkoda.

Brodnica, Zamek w Brodnicy, Muzeum w Brodnicy (30)

Spichlerz – jedna z siedzib Muzeum w Brodnicy, fot. P. Jaskólski

This slideshow requires JavaScript.

XVII- wieczny barokowy spichlerz to ostatnia z siedzib Muzeum w Brodnicy. Zbudowany został w 1604 roku i przebudowany w XIX wieku, a odrestaurowany w latach 90-tych ubiegłego wieku. Od 2013 roku znajduje się tu Centrum Edukacji Ekologicznej – przyrodniczo-ekologiczna wystawa, która ma ukazać miejsce człowieka jako dominującego gatunku w środowisku. Jest ona podzielona na trzy piętra – my zwiedzaliśmy ją od góry do dołu. Najwyższe piętro przedstawia skutki działalności człowieka – zmiany i zniszczenia środowiska naturalnego. Jest tu sporo o tym, jak minimalizować i naprawiać szkody, o przemyśle, śmieceniu, rolnictwie, kłusownictwie… Oprócz klasycznych gablot wykorzystano plansze, dioramy, rekonstrukcje i ekrany multimedialne.  Niejako rozwinięciem tematu okazało się piętro poniżej, prezentujące piękno i różnorodność lokalnej przyrody i fauny. Wzrok przyciągają przede wszystkim olbrzymie akwaria o pojemności ponad 1200 litrów, a w nich ryby i inne wodne organizmy. Można nauczyć się tu rozpoznawać gatunki ptaków, rodzaje grzybów i roślin, czy odróżniać gatunki drzew. Te dwa piętra to przykład naprawdę bardzo dobrej przyrodniczej ekspozycji.

Nas szczególnie zachwycił najniższy poziom, na którym znajduje się wystawa archeologiczna „Życie codzienne mezolitycznych myśliwych z Mszana sprzed 10.000 lat”. Pokazuje ona życie ludzi w środkowej epoce kamienia łupanego. Główne miejsce zajmuje tutaj rekonstrukcja obozowiska myśliwych – w kącie pomieszczenia znajduje się szałas ze skór, do którego można się wczołgać po piachu, przed nim palenisko i rozrzucone rekonstrukcje narzędzi i broni. Pod ścianą na lewo od wejścia znajduje się kilka gablot, ale o charakterze otwartym. Można wziąć do ręki narzędzie, dotknąć eksponatów, obejrzeć wyrysowaną na skórze grafikę przedstawiającą obróbkę krzemienia.

This slideshow requires JavaScript.

Muzeum w Brodnicy to zdecydowanie miejsce warte odwiedzenia. Z proponowanych atrakcji obowiązkowe punkty programu to przede wszystkim wieża zamkowa, a także Centrum Edukacji Ekologicznej. Bardzo podoba nam się forma biletu karnetowego – plastikowa kartka z wizerunkami miejsc, a z drugiej strony od razu mapka. Co nas dodatkowo urzekło, jako zbieraczy pocztówek, pamiątek i pieczątek z odwiedzonych miejsc, to fakt, że każdy z oddziałów Muzeum w Brodnicy miał swój własny wzór pieczątki.

Brodnica, Zamek w Brodnicy, Muzeum w Brodnicy (23)

Bilety do Muzeum w Brodnicy, fot. P. Jaskólski

Dojazd:

Do Brodnicy jechaliśmy samochodem drogą krajową nr 15 od strony Torunia. Żeby trafić do Zamku, skręciliśmy w prawo, w ulicę Zamkową. Na terenie większej części miasta Brodnicy obowiązuje strefa płatnego parkowania (od poniedziałku do piątku: od  9:00 do 18:00; w soboty: od 9:00 do 14:00).

Do Brodnicy można też dojechać pociągiem, lub autobusem. Dworzec autobusowy znajduje się dosłownie paredziesiąt metrów od Zamku w Brodnicy, kolejowy nieznacznie dalej. Aktualne połączenia można sprawdzić np. tutaj.

Godziny otwarcia:

W sezonie (od 15 maja do 15 września): 10:00 – 17:00
czynne 7 dni w tygodniu

Poza sezonem
Poniedziałek: nieczynne
Wtorek: 8:00 – 16:00
Środa – Piątek: 8:00 – 15:00
Sobota: 9:00 – 15:00
Niedziela i święta: 10:00 – 14:00

Muzeum w Brodnicy zamknięte jest 1 stycznia, w Niedzielę Wielkanocną oraz 25 grudnia.

Ceny biletów:

Osobny bilet do Piwnic zamkowych, Bramy Chełmińskiej lub na Wieżę Zamkową
Normalny: 5,- PLN
Ulgowy: 3,- PLN

Karnet (wejście do wszystkich obiektów, ważny tylko w dniu zakupu)
Normalny: 10,- PLN
Ulgowy: 5,- PLN

Godzinne zwiedzanie zamku z przewodnikiem: 20,- PLN

Wejście do Centrum Edukacji Ekologicznej jest darmowe.

Adres:

Muzeum w Brodnicy
ul. Św. Jakuba 1
87-300 Brodnica

tel. (0-56) 49-505-70

www.muzeum.brodnica.pl

www.cee.brodnica.pl

Aktualizacja:
Muzeum w Brodnicy zwiedzaliśmy w czerwcu 2016 roku, wpis powstał miesiąc później.

About Paweł Jaskólski

Archeolog, popularyzator nauki, autor licznych warsztatów, pokazów i zajęć edukacyjnych. Od 2009 roku współpracuje z Centrum Nauki Kopernik. Zafascynowany średniowiecznymi miastami, rzemiosłem i zamkami krzyżackimi, co zawdzięcza udziałowi w licznych ekspedycjach archeologicznych na Pomorzu Gdańskim.