Białoruś, Lida – Zamek

Główną atrakcją współczesnej Lidy jest średniowieczny zamek. Jego budowa została rozpoczęta w 1323 roku przez Giedymina – Wielkiego Księcia Litewskiego, ojca Olgierda i dziada Władysława Jagiełły. Przez lata zamek stanowił graniczną twierdzę państwa litewskiego. Ziemia lidzka od XV wieku aż do 1939 roku była związana z Polską. Dziś miasto nadal w 40% zamieszkane jest przez Polaków. Niestety sama Lida na skutek zniszczeń z okresu II wojny światowej straciła swój staropolski charakter, a o dawnych czasach przypomina już tylko odrestaurowany Zamek.
Zamek w Lidzie. Widok od strony jeziora. Fot. P. Lech

Zamek w Lidzie – widok od strony jeziora. Fot. P. Lech

XIV-wieczny zamek jest najstarszym zabytkiem architektury znajdującym się we współczesnej Lidzie. Został on wzniesiony na sztucznie usypanym pagórku, w miejscu gdzie rzeki Lida oraz Kamieńka rozlewały się i tworzyły obszerne bagna (dziś uregulowane cieki wodne zasilają malownicze jezioro, osłaniające budowlę od strony południowo-wschodniej). Sama twierdza była klasycznym średniowiecznym zamkiem. Założona na planie czworoboku (o wymiarach 93,5 x 83,45 x 80 x 84 metrów), z dwiema kwadratowymi wieżami była wykonana z cegły oraz kamienia. Dodatkowo całość otaczała fosa. Zamek – razem z twierdzami znajdującymi się w Grodnie, Krewie i Nowogródku – tworzy białoruski szlak średniowiecznych fortyfikacji.

Jedna z sal reprezentacyjnych. Fot. P. Lech

Jedna z sal reprezentacyjnych. Fot. P. Lech

Na terenie dziedzińca znajdował się niegdyś kościół prawosławny, budynki mieszkalne oraz handlowe. Dziś w tym miejscu postawiono drewniane domy oraz trybuny, które pełnią rolę zaplecza dla tradycyjnych, współczesnych, lidzkich turniejów rycerskich. Sam Zamek jest wciąż rekonstruowany. Prace prowadzone przez białoruskich historyków mają niestety niewiele wspólnego z wysokimi standardami sztuki konserwacji. Powszechne jest stosowanie pustaków i cegieł klinkierowych (imitujących średniowieczne cegły) oraz wylewanych ścianek betonowych (później obijanych boazerią). Współczesne zaprawy, wystające przewody elektryczne oraz techniczne oświetlenie również nie poprawiają wizerunku odbudowanego Zamku.

Choć z dalek rekonstrukcja robi wrażenie, to z bliska... Rozczarowujące. Fot. P. Lech

Choć z daleka rekonstrukcja robi wrażenie, to z bliska… Mocno rozczarowuje. Fot. P. Lech

Poza niefortunnym sposobem rekonstrukcji, fatalne wrażenie pogłębia fakt, iż w trakcie zwiedzania Zamku nie ma możliwości poznania jego historii. Na terenie twierdzy nie ma żadnej ekspozycji prezentującej dzieje jej samej czy też pobliskiego miasta. Jedynym obszarem udostępnionym zwiedzającym jest kilka poziomów narożnej wieży oraz chodnik strzelecki z krenelażem.

Dziedziniec to wciąż plac budowy. Fot. P. Lech

Dziedziniec to wciąż plac budowy. Fot. P. Lech

Ekspozycja prezentowana w wieży obejmuje zbiór narzędzi tortur, dwa pomieszczenia reprezentacyjne oraz małą zbrojownię. Jednym z niewielu plusów Zamku Giedymina jest właśnie ten ostatni element. Zbrojownia obejmuje dużą ilość broni, którą możemy przetestować. Naprawdę można tu sprawdzić wszystko – sam przymierzyłem kilka hełmów, napierśnik, kolczugę, wybrałem odpowiednią tarczę oraz sprawdziłem wszystkie możliwe miecze. Radości z testowania kolejnych hełmów, mieczy, włóczni i buzdyganów nie zmienia nawet fakt, że wszystkie zdeponowane tu sprzęty są współczesnymi kopiami średniowiecznych przedmiotów.

Sala tortur. Fot. P. Lech

Sala tortur. Fot. P. Lech

Wizytę w Lidzie (nota bene miejscu urodzenia pięknej Poli Raksy) polecam raczej jako postój w drodze z Grodna do Mińska, niż jako cel samodzielnej wycieczki. Po średniowiecznej zabudowie miasta nie pozostał nawet ślad – wszystko zostało zniszczone w trakcie II wojny światowej. Na razie nie warto nadkładać drogi tylko w celu zobaczenia Zamku. Obecnie budowla jest otwarta dla zwiedzających przez cały rok. Rekonstrukcja Zamku Giedymina ma się planowo zakończyć jeszcze w 2014 roku.

Orzeł taki jakiś współczesny. Fot. P. Lech

Orzeł taki jakiś współczesny. Fot. P. Lech

W zbrojowni. Fot. P. Lech

W zbrojowni. Fot. P. Lech

Dojazd i zwiedzanie:
Lida to niewielkie miasto. Zamek zlokalizowany jest blisko centrum, przy ulicy Zamkowej. Obok Zamku znajduje się charakterystyczne jezioro z fontanną. Główny lidzki dworzec kolejowy znajduje się 8-10 minut drogi od twierdzy Giedymina (przy ulicy Truchanowa). Do Lidy najlepiej dojechać samochodem, znajduje się ona przy drodze krajowej M6 z Grodna do Mińska.

Godziny otwarcia:
Zamek Giedymina jest czynny codziennie w godzinach 8.00 – 20.00. Ostatnie wejścia na godzinę przed zamknięciem.

Ceny biletów:
– Bilet dla uczniów – 10 000,- BYR
– Bilet dla studentów – 15 000,- BYR
– Bilet normalny – 20 000,- BYR
– Możliwość robienia zdjęć – 2 000,- BYR
– Oprowadzanie przez przewodnika – 100 000,- BYR

Adres:

231300 ул. Замкавая,г. Лида,
Гродненская область,
Республика Беларусь

Ul. Zamkowa, Lida
Obwód Grodzieński,
Republika Białorusi
http://www.lixmuseum.by

About Paweł Lech

Absolwent - Archeolog. Zleceniobiorca Centrum Nauki Kopernik. Blogowania uczył się na silniku wordpress, pracując nad stroną koła naukowego SKN Hanza. Archeologia zawsze jest numerem jeden. Poza archeologią interesuje się muzealnictwem, podróżami, wspinaczką górską (E!5642) i piłką nożną.